• Thứ Sáu, 27/08/2010 14:36 (GMT+7)

    Tiết kiệm với “Lưới điện thông minh”

    Tiến Minh
    Thay vì đầu tư cho các nhà máy sản xuất điện, các quốc gia đang chuyển sang ứng dụng Smart Grid -SG (lưới điện thông minh). Vậy Smart Grid là gì? Nó có lợi ích trong cuộc sống?

    Những bước chập chững

    Trong khi ngành CNTT với tốc độ phát triển nhanh đến chóng mặt; thâm nhập sâu vào các lĩnh vực khác thì thật kỳ lạ, không riêng ở Việt Nam mà trên toàn thế giới, ngành điện vẫn “đứng ngoài” cuộc chơi này. Có một nhận định chung là ngành này “rất lạc hậu”. Trong cuốn sách “Nóng, phẳng và chật”, tác giả Thomas Friedman đã chỉ ra rằng khi người dùng sử dụng điện thoại di động hay cố định, hết bao nhiêu tiền, mất tín hiệu liên lạc ở đâu nhà quản lý đều biết rất rõ nhưng người dùng điện không biết được hàng ngày họ dùng hết bao nhiêu kWh điện. Nghĩa là thông tin giữa người bán và người mua không hoàn toàn minh bạch.

    Trạm biến áp tự động ATS phần ngoài trời.

    Cách đây chừng 10 năm, người ta bắt đầu bàn luận đến khái niệm “Smart Grid” (SG). Có thể hiểu, SG là giải pháp quản lý tổng thể sử dụng điện bao gồm từ các khâu phát điện, truyền tải, phân phối đến người tiêu dùng cuối dựa trên tiến bộ của CNTT và các đường truyền băng thông rộng.

    Đối diện với các vấn đề biến đổi khí hậu toàn cầu, trái đất nóng lên… hầu hết các quốc gia trên thế giới đều bắt đầu nghiêm túc trong việc ứng dụng SG. Tại hội nghị quốc tế Smart Electricity World Asia 2010 diễn ra tại Singapore đầu tháng 4/2010, các đại biểu tham dự đã đưa ra quan điểm mới về phân tích hiệu quả tài chính. Theo đó, nếu trước đây, 100MW về cầu phải đáp ứng 100MW về cung bao gồm 20MW từ thủy điện, 60MW từ than, 20MW từ khí. Còn công thức mới sẽ là 20MW từ thủy điện, 40MW từ than, 10MW từ các loại năng lượng mới, 10 MW từ khí, 20MW từ tiết kiệm và sử dụng năng lượng hiệu quả.

    Cũng tại hội nghị này, các quốc gia đã bàn đến mối tương quan giữa tỉ lệ sử dụng điện và mức tăng GDP. Hiện tại, Trung Quốc được coi là công xưởng của thế giới nhưng tốc độ tăng trưởng sử dụng điện của Trung Quốc chỉ bằng 1,1 – 1,2 lần GDP (Tỉ lệ này ở Việt Nam là 1:2,3 với tăng trưởng GDP 6%; sử dụng điện tăng 14%) được cho là “con số đẹp”.

    Đầu tư vào SG

    Theo tính toán, từ nay đến 2020, toàn thế giới sẽ chi ra khoảng 200 tỉ USD cho công nghệ SG. Một số quốc gia đã có đầu tư sâu trong lĩnh vực này là Hàn Quốc, Mỹ, Singapore...

     SG nhằm sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, cơ quan quản lý thông qua SG để quản lý việc sử dụng năng lượng nhằm phát triển bền vững.

    Chính phủ Hàn Quốc tổ chức triển khai thử nghiệm SG trên đảo Jeju thông qua việc đấu thầu cho các khâu: lưới điện thông minh; nguồn năng lượng tái tạo thông minh; phương tiện giao thông thông minh; hộ tiêu thụ thông minh và thị trường điện thông minh nhằm tìm kiếm phương án hiệu quả nhất với chi phí thấp nhất. Như vậy, lần lượt ở các khâu sẽ có những giải pháp và những đầu tư thích hợp. Xét về tổng thể chung, hiệu quả, hiệu ích sử dụng của quốc gia sẽ ở mức tốt nhất.

    Các Viện nghiên cứu ở Mỹ cũng đang nghiên cứu để đưa ra tiêu chuẩn chung về SG cho các nhà sản xuất thiết bị điện gia dụng tích hợp vào các sản phẩm bán ra thị trường, giúp cho việc quản lý sử dụng điện của các thiết bị đầu cuối với số lượng lớn một cách thông minh.

    Singapore cũng đầu tư hệ thống đồng hồ đếm điện thông minh (Smart Meter). Với thiết bị này, người dùng có thể biết rõ thông tin về việc sử dụng điện. Thậm chí, trên hóa đơn tiền điện còn hiển thị rõ thông tin khuyến cáo cho hộ tiêu thụ biết họ sử dụng điện cao hơn mức trung bình bao nhiêu dựa trên các tính toán (Ví dụ: Phần lớn hộ gia đình có 3 người thường tiêu thu hết 300kWh điện/tháng).

    SG ở Việt Nam

    Trên thực tế, ngành điện nước ta đã ứng dụng SG từ lâu với các giải pháp do trong nước phát triển. Ông Nguyễn Đức Cường, Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty Truyền tải điện quốc gia (đơn vị thành viên của Tập đoàn Điện lực Việt Nam – EVN) cho biết: Từ năm 2003, EVN đã đưa vào sử dụng các trạm biến áp tự động. Mới đầu, công ty sử dụng các sản phẩm của nước ngoài với giá thành khá cao. Sau đó, đã có những sản phẩm do Công ty ATS (trong nước) sản xuất với giá thành chỉ bằng một nửa.

    Trạm biến áp tự động ATS phần điều khiển trong nhà.

    Các hệ thống giám sát và điều khiển trạm tích hợp với phần mềm @Station (sản phẩm được xếp hạng 4 sao tại Sao Khuê 2010) đã được đưa vào vận hành trong hàng chục trạm 500kV và 220kV tại Việt Nam.

    Công ty ATS đã phát triển và tích hợp vào trạm hệ thống tính toán giám sát trực tuyến MBA hỗ trợ việc thu thập dữ liệu theo thời gian thực của @Station. Hệ thống sẽ tính toán, dự báo khả năng vận hành của MBA trong các điều kiện thực tế tại thời điểm tính toán, nhằm khai thác tối đa khả năng tải của MBA mà vẫn đảm bảo tuổi thọ theo thiết kế.

    Hiện tại, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia đang có kế hoạch kết nối các trạm biến áp tự động này vào một mạng lưới chung để quản lý toàn bộ lưới điện truyền tải một cách thông minh. Để thực hiện điều này cần có kết nối băng rộng tới các trạm 220KV và 500KV về các công ty truyền tải điện và tới tổng công ty.

    Sự hậu thuẫn của chính phủ

    Ông Trần Anh Thái, Phó Tổng giám đốc Công ty ATS cho biết, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều quyết tâm xây dựng hệ thống SG cho riêng mình. Ước tính có đến 700-800 tiêu chuẩn khác nhau do các quốc gia đưa ra để các hệ thống SG có thể nói chuyện được với nhau.

    Trên thực tế, các giải pháp SG đều được chính phủ các nước ủng hộ và hậu thuẫn rất cao để công nghệ đó có thể ứng dụng rộng rãi. Năm 2009, Hàn Quốc đã hậu thuẫn cho các công ty phát triển giải pháp ở nước này bằng cách đưa ra nước ngoài dưới dạng viện trợ không hoàn lại và được Chính phủ trả tiền bằng giá trị mà họ bán ra trong nước. Việt Nam cũng từng được nhận 1 bộ sản phẩm trị giá 1,8 triệu USD.

    Theo ông Cường, SG đang được bàn đến ở mức cao hơn trên thế giới. Toàn bộ hệ thống điện, từ sản xuất, truyền tải, phân phối, sử dụng đều được liên kết với nhau trong một hệ thống mạng chung và có thể chia sẻ thông tin cho nhau.

    Trong khi đó, ứng dụng SG ở Việt Nam vẫn mang tính cục bộ, đơn lẻ nên chưa mang lại hiệu quả cao. Ngành điện cho đến nay vẫn chưa có một kế hoạch tổng thể nào cho việc ứng dụng SG. Trong khi đó, mỗi quốc gia đều có đặc thù riêng về nhu cầu áp dụng SG vào thời điểm nào cho phù hợp. Với những gì đã làm được, các doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có thể đưa ra được giải pháp riêng cho Việt Nam. Để làm tốt điều này, họ cần được hậu thuẫn cả về mặt chính sách. 

    ID: B1007_54