• Thứ Sáu, 26/11/2010 10:20 (GMT+7)

    Văn hóa doanh nghiệp: Từ góc nhìn của người Nhật…

    Hải Thanh
    Để nâng cao vị thế của mình, các doanh nghiệp (DN) cần thiết lập văn hóa (VH). Những kinh nghiệm của các DN Nhật Bản sẽ là một kênh tham khảo cho DN Việt Nam.

    Theo GS. Takahashi Yoshiaki, Đại học Chuo, Nhật Bản, một số khảo sát về tính chăm chỉ của người dân một số nước châu Á cho thấy người Trung Quốc, Ấn Độ, Singapore, Nhật Bản rất chăm chỉ, trong đó người Nhật chăm chỉ nhất. Đặc biệt là tính làm việc theo tổ, nhóm của người Nhật là hiệu quả nhất. Nhưng tính chất này ở người Việt Nam khá thấp! 

    Hội thảo chuyên đề “Văn hoá DN Việt Nam – Nhật Bản” đã diễn ra ở TP.HCM vào giữa tháng 9/2010 do Hiệp hội DN TP.HCM, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM và Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam và Đông Nam Á tổ chức. Theo đó, nói đến VH là nói đến những phong tục, tập quán, tôn giáo, tín ngưỡng, quan niệm, đạo đức, pháp luật… của một dân tộc. Văn hoá của dân tộc cũng có ảnh hưởng đến VH DN.

    Khảo sát các DN nhỏ và vừa của Việt Nam do GS. Hitokoto Noriyuki, Đại học Tokyo Joho, Nhật Bản cung cấp cũng cho thấy các DN Việt Nam chưa được hệ thống hoá sự ngăn nắp, tính khoa học. Ở Nhật, bước vào cổng của một DN nhỏ và vừa bạn sẽ cảm nhận được quy trình nghiêm ngặt, chặt chẽ, tuân thủ theo một hệ thống có tổ chức bài bản. Nó tạo nên “văn hoá DN”, gây ấn tượng để khách hàng, đối tác tin vào chất lượng sản phẩm công ty…

    Các chuyên gia đều cho rằng, Việt Nam đã có những tiến bộ trong phát triển kinh tế, xã hội… Người Việt Nam cũng chăm chỉ, chịu khó nhưng còn thiếu tầm nhìn về tương lai. Họ mới chỉ nhìn thấy những cơ hội trước mắt, chưa có nhiều DN sản xuất công nghệ. Một đất nước phát triển là một nước có nhiều công cụ hỗ trợ, có nền tảng về công nghệ để phát triển bền vững…

    Doanh nghiệp Nhật với thực hành “5S”

    GS. Hitokoto cho biết, điểm chung trong văn hoá DN của Nhật là tiêu chuẩn 5S, là: SEIRI (sàng lọc); SEITON (sắp xếp); SEISO (sạch sẽ); SEIKETSU (săn sóc); SHITSUKE (sẵn sàng).

    Tiêu chuẩn 5S trong văn hóa doanh nghiệp Nhật: SEIRI (sàng lọc), SEITON (sắp xếp), SEISO (sạch sẽ), SEIKETSU (săn sóc), SHITSUKE (sẵn sàng).

    Theo đó, “sàng lọc” là loại bỏ những thứ không cần thiết ở nơi làm việc. Sau đó, “sắp xếp” chúng lại theo thứ tự để dễ thấy, dễ lấy và dễ trả lại. Giữ vệ sinh “sạch sẽ” nơi làm việc sao cho không có bụi bẩn, không có rác trên sàn nhà, máy móc và thiết bị. 

    GS. Hitokoto cho biết, quan niệm của người Nhật là bạn phải sạch sẽ trước. Khi bước vào cổng công ty, bạn sẽ thấy cái bồn rửa tay trước khi bạn tiếp tục đi vào bên trong. Muốn “sàng lọc”, “sắp xếp” và “sạch sẽ”, bạn phải “săn sóc”, phải đề ra những quy định thực hiện vào từng thời điểm, phải tạo thành thói quen thường xuyên “sẵn sàng”. Thấy rác, thấy bẩn, thấy bừa bộn là không chịu được… Luôn luôn thực hành 3S đầu tiên “sàng lọc”, “sắp xếp”, “sạch sẽ” để duy trì nơi làm việc thông thoáng, an toàn, ngăn nắp. Chúng tạo thành các quy tắc, quy định làm việc và “văn hoá công ty”…

    “Văn hoá DN có đặc trưng riêng, đáp ứng nhu cầu giá trị bền vững, được mọi người chấp nhận, chia sẻ và đề cao ứng xử theo giá trị đó, góp phần tạo nên sự khác biệt trong mỗi DN. Văn hóa DN là giá trị, tài sản vô giá riêng của mỗi DN”, Ông Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp TP.HCM

    “Được thực hiện ở hầu hết các DN Nhật, 5S thực sự hữu ích, giúp làm việc nâng cao năng suất (Productivity), có chất lượng cao (Quality), giúp làm việc an toàn (Safe), tinh thần hăng hái (Morale)…; Nơi làm việc sạch sẽ và ngăn nắp hơn; Các hoạt động trở nên dễ dàng và an toàn hơn. 5S giúp tạo dựng thói quen làm việc có kỷ luật tập thể. Cán bộ công nhân viên tự hào về nơi làm việc sạch sẽ và an toàn, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện các hoạt động cải tiến; Xây dựng ý thức cải tiến cho mọi người tại nơi làm việc; Xây dựng tinh thần đồng đội; Phát triển vai trò lãnh đạo của cán bộ lãnh đạo và quản lý thông qua các hoạt động thực tế...”, GS. Hitokoto cho biết.

    Tuy nhiên, GS. Hitokoto nhấn mạnh: để thực hiện 5S thành công cần phải có sự cam kết và hỗ trợ của lãnh đạo; đào tạo và huấn luyện thường xuyên; huy động sự tự nguyện tham gia của mọi người; lặp lại vòng 5S với tiêu chuẩn cao hơn…

    Học hỏi để phát triển bền vững

    Người Nhật có tác phong làm việc rất nghiêm túc, trách nhiệm và coi công việc, nơi mình công tác là niềm tự hào. Khi bạn hỏi đến công việc của họ, họ sẽ nói nhiều về nơi họ làm việc, chứ không nói đến chức danh hay địa vị như người Việt Nam. Họ trung thành với công ty và làm việc rất cần mẫn, kiên trì thực hiện theo kế hoạch và làm đến khi thành công. Thường người Nhật làm việc đến khi hết việc mới về, còn chúng ta đôi khi việc còn nhưng hết giờ là về. 

    Nguyên tắc trong các DN Nhật là phân biệt rạch ròi công việc, vị trí của từng người. Những người mới vào làm việc trong công ty Nhật là phải đến sớm hơn người đã làm việc trước đó... 

    DN Việt Nam tuy có phát triển nhưng tôi còn e ngại kiểu làm ăn chưa có định hướng phát triển lâu dài, mới chỉ nhìn thấy cơ hội trước mắt. “Chớp thời cơ” là tốt nhưng phải nghĩ đến sự phát triển bền vững… Do vậy, ngoài các chính sách kinh tế, các DN Việt Nam cần chú ý học tập những kinh nghiệm phát triển của các nước. 

    TS Nguyễn Khắc Cảnh, Phó Hiệu trưởng trường Đại học
    Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM

     

    ID: B1010_38