• Thứ Sáu, 08/04/2011 07:59 (GMT+7)

    Nhân lực thương mại điện tử: Đào tạo chính quy không đủ

    Hải Thanh
    Nhu cầu nhân lực làm thương mại điện tử (TMĐT) hiện nay rất lớn. Nhiều doanh nghiệp (DN) tuy có ý tưởng hay và tốt, sẵn sàng tham gia TMĐT nhưng khi thực hiện lại không có người làm. Trên thực tế, nguồn cung cấp nhân lực TMĐT ở Việt Nam đang thiếu trầm trọng…

    “Cung” yếu!

    Theo ông Lê Văn Lợi, Viện trưởng Viện Tin học Doanh nghiệp – VCCI (Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam), cách đây 10 năm cả nước không có trường đại học, cao đẳng hay trung tâm dạy nghề nào quan tâm đến đào tạo TMĐT. Từ năm 2000 đến 2005, lực lượng nhân lực làm TMĐT tại các DN có được nhờ đào tạo tại chỗ, gửi nhân viên đi tập huấn ngắn hạn hoặc tự mở lớp. Các hình thức này do chưa được quy chuẩn, thống nhất về giáo trình, giảng viên… nên phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả và chất lượng đào tạo.

    Ngày 15/9/2005, Quyết định 222/2005/QĐ-TTg ra đời, phê duyệt Kế hoạch Tổng thể Phát triển TMĐT, trong đó có dự án đầu tư nguồn nhân lực TMĐT. Kể từ đó, việc đào tạo TMĐT khởi sắc. Tại “Diễn đàn TMĐT Việt Nam 2010”, ông Nguyễn Thanh Hưng, Cục trưởng Cục TMĐT và CNTT, Bộ Công Thương cho biết, thống kê đến nay, có khoảng 80% trường đại học, cao đẳng trên toàn quốc có giảng dạy về TMĐT; trong đó có 2 trường thành lập Khoa TMĐT.

    PGS.TS Nguyễn Văn Minh, Trưởng Khoa Thương mại Điện tử, Trường Đại học Thương mại (một trong hai trường có Khoa TMĐT, năm 2005 ĐH Thương mại thành lập Khoa TMĐT và bắt đầu tuyển sinh) cho biết, đến nay, trường đã có 2 khóa tốt nghiệp ra trường với khoảng 400 sinh viên. Đối với sinh viên Khoa TMĐT, nhà trường chú trọng đào tạo các kiến thức cơ bản, làm nền tảng cho TMĐT và khía cạnh quản trị kinh doanh nhiều hơn là đào tạo về CNTT.

    Ước tính, cả nước có trên 350 ngàn DN, trong đó có hơn 95% là DN nhỏ và vừa. Mỗi DN sẽ cần ít nhất là 1 người làm TMĐT. Như vậy, “con số tổng” hàng năm cần hàng trăm ngàn người.

    Mặt khác, ông Lợi cho rằng, DN không nên quá kỳ vọng vào nguồn nhân lực do nhà trường đào tạo vì số nhân viên này vẫn chưa thỏa mãn nhu cầu của DN. Các sinh viên ra trường còn thiếu kỹ năng cơ bản; Thiếu hiểu biết về quản lý cấp cao; Thiếu khả năng thích ứng với sự thay đổi; Thiếu khả năng làm việc theo nhóm; Hạn chế hiểu biết về hệ thống pháp luật; Các vấn đề về an ninh bảo mật…

    DN tự giải quyết

    PGS.TS Minh cũng nhìn nhận số sinh viên đào tạo chính quy trong các nhà trường “không thấm vào đâu so với nhu cầu thực tế của DN”. Mặt khác, việc đào tạo ở nhà trường so với thực tế làm việc có sự cách biệt. Nhà trường khi đào tạo thiên về lý thuyết, cung cấp cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản làm nền tảng. Khi bắt đầu đi làm, sinh viên phải tự bổ sung kỹ năng làm việc. 

    Ông Lê Văn Lợi

    Để tăng cường thực tế, Trường Đại học Thương mại ký kết hợp tác với 30 DN làm về TMĐT tại Hà Nội, mời DN bổ sung kiến thức cho sinh viên. Tuy nhiên, nhà trường vẫn không thể bao quát hết được lĩnh vực của DN trong ngành TMĐT. Do vậy, khi tuyển dụng sinh viên, DN phải đào tạo lại theo nhu cầu.

    PGS.TS Minh khuyên, các DN trước hết nên trông chờ vào lực lượng hiện có hoặc tuyển dụng nhân lực từ những ngành nghề khác và đào tạo thêm về CNTT. Yêu cầu làm TMĐT không đòi hỏi quá cao về CNTT mà họ chỉ cần biết các quy trình kinh doanh, có kiến thức CNTT nhất định để sử dụng các công cụ có sẵn.

    DN có thể kết hợp với các trường ĐH Ngoại thương, Kinh tế TP.HCM…để đào tạo thêm, đào tạo bổ sung TMĐT cho các nguồn nhân lực hiện có trong các DN. Đây cũng là giải pháp khả thi cho các DN.

    “ĐH Thương mại vừa thành lập Trung tâm Hợp tác với DN nhằm tiếp xúc với DN để tìm việc làm cho sinh viên. Qua đó DN cũng có cơ hội để tìm kiếm nhân lực hoặc đặt hàng với nhà trường. DN và nhà trường cần xích lại gần nhau hơn. Năm 2011 trường tiếp tục tuyển sinh về TMĐT và phối hợp với các DN, hiệp hội để đào tạo theo nhu cầu. Nhà trường đã ký với VCCI hợp đồng đào tạo cho các DN triển khai phát triển TMĐT theo chương trình của Chính phủ giai đoạn 2011-2015”. PGS.TS Nguyễn Văn Minh.

    VCCI hỗ trợ doanh nghiệp

    Xuất phát từ thực tế thiếu nguồn đào tạo và thiếu người làm TMĐT, Viện trưởng Viện Tin học Doanh nghiệp đã trình Chính phủ “Đề án hỗ trợ DN đào tạo nhân lực làm TMĐT”. Ông Lợi tiết lộ, Đề án này khác hẳn với đề án đào tạo nhân lực TMĐT trong nhà trường. Không thể bắt những người đã đi làm quay lại trường để học về TMĐT 3 đến 4 năm. Phải hỗ trợ DN đào tạo lực lượng ngay tại chỗ.

    Đào tạo TMĐT tại chỗ bao gồm các yếu tố thương mại, kinh doanh, buôn bán và cách thức áp dụng CNTT. Các khóa đào tạo này sẽ giúp cho những người đã có kiến thức thương mại, đủ khả năng lên sàn giao dịch, đàm phán, đáp ứng các yêu cầu giao dịch trên mạng, đảm bảo khâu thanh toán và bảo mật…

    Theo ông Lợi, các DN cần tích cực đẩy mạnh ứng dụng TMĐT; Tăng cường tìm hiểu các mô hình kinh doanh, cấu trúc cạnh tranh, công nghệ và ứng dụng mới; Đào tạo thêm về tài sản vô hình (quyền sở hữu bí quyết, sở hữu trí tuệ, kỹ năng lao động…); Quản trị kinh doanh; Hệ thống CNTT; Kết hợp cả kiến thức về công nghệ và kiến thức kinh tế - quản trị liên quan đến TMĐT...

    ID: B1102_50