• Thứ Sáu, 26/08/2011 09:28 (GMT+7)

    Brainstorming & sáng tạo!

    SONG HÀ
    Bạn cần tìm ý tưởng tiếp thị (marketing) cho việc tung sản phẩm mới? Hay làm sao để bán hàng tốt hơn? Brainstorming (não công) là phương pháp tư duy ngày càng được sử dụng nhiều cho công việc này.

    Ý tưởng, ý tưởng và ý tưởng!

    Sau đây là câu chuyện của anh Nguyễn Quốc Vinh, Giám đốc Chăm sóc Khách hàng ở công ty Golden Digital. Nhờ vận dụng phương pháp “Brainstorming” mà anh học được ở TSK – Trung tâm Sáng tạo Khoa học Kỹ thuật, anh cùng đồng nghiệp dễ dàng có thêm rất nhiều ý tưởng sáng tạo. Công việc của anh đòi hỏi “Sáng tạo hay là mất khách hàng”.

     

    Anh đưa ra ví dụ về buổi Brainstorming tại Công ty Seven Senses Marketing, mục tiêu tìm ra ý tưởng cho các hoạt động khởi động thương hiệu (activation)tại đường hoa Nguyễn Huệ dịp Tết Nguyên đán. Nhờ người điều phối đúng cách và áp dụng các kỹ thuật Brainstorming hợp lý mà nhóm đã tìm được ý tưởng sử dụng công nghệ “màn hình tương tác”giữa người đi bộ và màn hình máy chiếu (diện tích 2,2 X3,5m). Màn hình này biết chào hỏi và chụp hình với khách bộ hành tham quan đường hoa. Hình ảnh vừa chụp sẽ được lưu lại trên một website để mọi người có thể lên đó xem và tải hình mình về.

    Màn hình cũng biết tạo ra “bông mai bay theo chuyển động của người đi bộ”, “chú voi che dù cho mọi người”, và những lời chúc Tết tự động của ca sĩ. Màn hình “biết” thực hiện những hành vi độc đáo đó nhờ lập trình “bắt được” chuyển động của người đi bộ mà camera thu được khi họ đi qua. Rất nhiều khách bộ hành lưu lại lâu để được tham gia chụp hình ở màn hình.

    Ý tưởng trên đã để lại dấu ấn tốt trong lòng mọi người, nhận được rất nhiều phản hồi tích cực từ khách hàng.

    Trong Quyển sách “Các phương pháp sáng tạo”, thuộc bộ sách Sáng tạo và Đổi mới (Tác giả: Phó Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học, Phan Dũng), các báo cáo về kết quả sử dụng phương pháp não công cho thấy: Trong vòng 25 đến 30 phút não công có thể thu nhận không dưới 50 ý tưởng. 10 - 15% trong các ý tưởng đó là có ý nghĩa. Công ty General Electric trong một buổi não công để giải bài toán nối hai dây dẫn một cách tối ưu đã thu được 175 ý tưởng trong vòng 30 phút. Trong 10 đến 45 phút não công có thể nhận được 50 đến 150 ý tưởng khác nhau. Con số này nhiều hơn 70% khi từng người làm việc riêng rẽ.

    “Bí kíp” Brainstorming

    Theo Tiến sĩ Khoa học Phan Dũng, phương pháp não công được Alex Osborn, người Mỹ, đưa ra năm 1938. Não công có mục đích thu được thật nhiều ý tưởng giải bài toán bằng cách làm việc tập thể theo những quy tắc nhất định. Ông chia sẻ trong quyển sách “Các phương pháp sáng tạo”: do làm việc tập thể, nên những người tham gia phải tuân thủ một số quy tắc như:

    1. Trong nhóm phát ý tưởng cần có những người thuộc các ngành nghề, lĩnh vực chuyên môn khác nhau, thậm chí khá xa với lĩnh vực chuyên môn của bài toán. Những người hay nghi ngờ và thích phê bình không được lấy vào nhóm này. Nhóm phát ý tưởng thường có từ 4 đến 15 người.

    Nhờ vào những “thủ thuật” hợp lý, óc sáng tạo con người được “kích thích” để sản xuất ra thật nhiều ý tưởng hay, khả thi.
    2. Việc phát ý tưởng cần tiến hành một cách thật tự do, thoải mái, hoàn toàn không có bất kỳ sự hạn chế nào về nội dung đưa ra. Người trong nhóm phát ý tưởng không cần phải chứng minh tính chất đúng đắn những ý tưởng mình đưa ra, không cần biết chúng có thể thực hiện được hay không và thực hiện như thế nào. Mỗi lần phát biểu ý tưởng không quá hai phút. Một buổi não công dài từ 15 phút đến một giờ.

    3. Trong khi nhóm phát ý tưởng làm việc, tuyệt đối cấm mọi hình thức phê bình, chỉ trích (không chỉ bằng lời nói, mà còn bằng cử chỉ, kể cả những cái nhún vai, bĩu môi vu vơ, những nụ cười chế nhạo, không tin tưởng).

    4. Người điều khiển buổi não công cần phát biểu bài toán bằng các khái niệm chung, đơn giản, rõ ràng và dễ hiểu; khuyến khích việc đề ra những ý tưởng không quen thuộc; có thể đặt các câu hỏi gợi ý hoặc làm cho rõ để tránh thời gian chết.

    Thạc Sỹ Trần Thế Hưởng, Giảng Viên của TSK cũng nhấn mạnh thêm về vai trò của người điều khiển buổi làm việc. Người điều khiển ít nhất phải chú ý ba giai đoạn sau 1) Xác định bài toán cần giải, 2) Tìm thông tin giải bài toán; 3)
    Tìm ý tưởng giải bài toán. Đây là ba trong 6 giai đoạn của “Giải quyết vấn đề”.

    Các bước giải quyết vấn đề

    Phá vỡ rào cản, giải phóng tư duy

    Thông thường, những rào cản đối với tư duy sáng tạo được tóm lược theo hai loại: sự lo lắng về những ý tưởng, và sự tư duy theo khuôn khổ. Một số nhà nghiên cứu đã xác định có năm loại rào cản đối với tư duy sáng tạo: về mặt nhận thức, cảm xúc, văn hóa, môi trường và tư duy.

    TS. Nguyễn Hữu Lam, Giám Đốc Trung Tâm Nghiên cứu & Phát Triển Quản trị (CEMD), cho rằng người Việt Nam hay gặp phải những rào cản về cảm xúc như sợ sai lầm, sợ mất mặt, thích phán xét hơn là tạo ra ý kiến; hay những rào cản về văn hóa như quen với sự tuân thủ, phục tùng. Nguyên nhân vì một thời gian dài Nho giáo ảnh hưởng (khoảng cách quyền lực cao - coi trọng tôn ti trật tự). Nhận thức được những rào cản này sẽ giúp chúng ta mạnh dạn hơn trong việc “giải phóng tư duy” để có thật nhiều ý tưởng sáng tạo.

    Sáng tạo trong nền kinh tế mới

    Tri thức và sáng tạo ngày nay đang trở thành một thứ “nguyên vật liệu mềm” của nền kinh tế tri thức. Google trở thành thương hiệu lớn nhất thế giới chỉ trong vòng 14 năm, trong khi Coca Cola đã mất cả trăm năm để làm điều đó. Chỉ trong vài năm các công ty công nghệ như: Facebook, Groupon,…có tốc độ phát triển nhanh chóng và trở thành những công ty “tỷ USD” được thế giới quan tâm hàng ngày.

    Theo Tiến Sỹ Nguyễn Hữu Lam, từ 2006, khi Việt Nam gia nhập WTO thì cạnh tranh toàn cầu càng trở nên khốc liệt, đòi hỏi các doanh nghiệp phải sáng tạo hơn để cạnh tranh thành công. Bản chất của thu hút và sử dụng nhân tài là cạnh tranh về sáng tạo. Cạnh tranh về sáng tạo ngày càng khốc liệt hơn trong một số ngành như mobile, hàng tiêu dùng nhanh, ngân hàng... thậm chí cả trong ngành nông nghiệp (về máy móc dùng cho nông dân)...

     


     

    ID: B1107_24