• Thứ Hai, 22/08/2011 10:54 (GMT+7)

    Tài sản trí tuệ: Khó quản lý!

    Quỳnh Anh
    Doanh nghiệp hiểu biết về sở hữu trí tuệ (SHTT) hạn chế, thiếu kinh nghiệm quản lý, ít đầu tư nghiên cứu, suy nghĩ đơn giản, chưa có chính sách quản lý SHTT lâu dài... nên gặp phải những hậu quả khó lường.

    Tranh chấp…

    Ghi nhận từ Sở KHCN TP.HCM cho thấy, thực tế đã xảy ra rất nhiều vụ việc tranh chấp tài sản trí tuệ trong doanh nghiệp (DN), nhiều vụ việc phức tạp khiến cho cả cơ quan quản lý lẫn DN phải lao đao.

     

    Sau đây là ví dụ về tranh chấp tài sản trí tuệ trong DN đã diễn ra ở một công ty có nhiều thành viên góp vốn kinh doanh. Thời gian đầu các thành viên hợp tác với nhau rất hòa thuận, nhưng sau một thời gian hoạt động nảy sinh mâu thuẫn. Khi đó, người đứng đầu DN (giám đốc) đồng thời là người đại diện pháp luật của công ty tiến hành thành lập công ty riêng nhưng cho người nhà đứng tên.

    Lợi dụng quyền hạn đương nhiệm của mình, vị giám đốc này đã âm thầm chuyển giao toàn bộ tài sản trí tuệ của công ty (góp vốn) sang công ty riêng mà không thông qua Hội đồng quản trị của công ty (góp vốn). Sau khi hoàn tất thủ tục, vị giám đốc này xin từ chức và bán lại toàn bộ cổ phần, cổ phiếu của mình cho những người còn lại và điều hành công ty riêng của mình.

    Giám đốc mới lên thay kiểm kê tài sản mới phát hiện toàn bộ tài sản trí tuệ của công ty đã bị chuyển giao sang công ty khác. Giám đốc mới vội phát đơn kiện giám đốc cũ. Nhưng kiện ở đâu? Và kiện như thế nào? Làm sao để giành lại tài sản đã bị mất... là điều khiến ông giám đốc này đau đầu.

    DN nên có bộ phận hoặc phân công người trực tiếp quản lý các đối tượng SHTT, xây dựng quy chế quản lý và lập hồ sơ theo dõi để tránh trường hợp khi nhân viên nghỉ việc không tìm thấy các văn bằng bảo hộ.
    Theo bà Hoàng Tố Như, Phó Phòng SHTT, Sở KHCN TP.HCM, tài sản trí tuệ được chuyển giao trong trường hợp này là hợp pháp vì tại thời điểm chuyển giao quyền Sở hữu trí tuệ, người ký hợp đồng chuyển giao là Giám đốc (người đại diện theo pháp luật) còn đương nhiệm. Nhưng cái sai của trường hợp này là việc vị giám đốc cũ đã tự động chuyển giao tài sản thuộc quyền sở hữu chung của công ty (góp vốn) cho một bên khác mà không thông qua Hội đồng quản trị.

    Cách duy nhất trong trường hợp này là, vị giám đốc mới hãy kiểm tra lại Điều lệ của công ty về quy định chuyển giao tài sản trí tuệ của công ty. Nếu có điều khoản giám đốc phải thông qua Hội đồng quản trị khi chuyển giao thì sẽ có cơ sở pháp lý để khiếu kiện. Còn nếu Điều lệ không quy định hoặc quy định Giám đốc toàn quyền quyết định thì không có cơ sở khiếu kiện.

    Chính sách quản lý rõ ràng

    Từ ví dụ trên cho thấy, quản lý tài sản trí tuệ lỏng lẻo có thể dẫn đến mất mát tài sản mà người chiếm đoạt có thể chính là người có thẩm quyền trong DN. Vì vậy, theo bà Như, việc quản lý tài sản chung trong đó có tài sản trí tuệ đối với DN từ hai thành viên trở lên cần được thỏa thuận ngay từ ban đầu. Bởi nếu không thỏa thuận trong Điều lệ của công ty, có thể rơi vào tình trạng nêu trên.

    Sau khi thành lập công ty, DN nên xây dựng cho mình một chiến lược phát triển, trong đó có cả chiến lược phát triển tài sản trí tuệ. Bởi trong điều kiện hiện nay, doanh thu từ tài sản trí tuệ không nhỏ, nhất là khi các tài sản đó có giá trị. Lợi ích thu được có thể thấy ngay khi tài sản đó được cấp phép sử dụng hoặc góp vốn kinh doanh.

    ID: B1108_31