• Thứ Năm, 05/01/2012 06:46 (GMT+7)

    Giải bài toán tụt hậu công nghệ

    Nguyễn Hà
    Dù tỉ lệ nhập khẩu máy móc thiết bị của các DN Việt Nam tăng (theo thống kê của Tổng cục Hải quan 8 tháng đầu năm 2011), nhưng thiết bị nhập về thường ở công nghệ thấp và trung bình chứ chưa nhiều thiết bị tiên tiến, hiện đại…

    Thiếu đầu tư công nghệ tiên tiến

    Theo số liệu nhập khẩu của Tổng cục Hải quan 8 tháng đầu năm 2011, tổng trị giá nhập khẩu máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng của các DN lên đến 9,81 tỷ USD, tăng 12,5% so với cùng kỳ 2010. Trong đó: Khu vực FDI nhập khẩu hơn 4 tỷ USD, tăng 26,9%, doanh nghiệp (DN) trong nước nhập khẩu 5,77 tỷ USD, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước.

    Bà Phạm Thị Thu Hằng

    Các con số này cho thấy, nhu cầu đổi mới công nghệ (CN) trong DN rất lớn, đặc biệt ở lĩnh vực chế tạo và chế biến.

    Tuy nhiên, dù tỉ lệ nhập khẩu máy móc thiết bị của các DN Việt Nam tăng nhưng thiết bị nhập về thường ở công nghệ thấp và trung bình chứ chưa nhiều thiết bị tiên tiến, hiện đại từ các quốc gia phát triển như Đức, Hoa Kỳ… Nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng nhập khẩu vào Việt Nam từ đầu năm đến nay có xuất xứ chủ yếu từ Trung Quốc với 3,3 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Tiếp theo là Nhật Bản 1,78 tỷ USD, tăng 10,4%. Các thiết bị nhập khẩu từ Đức chỉ có 595 triệu USD, giảm 3,2% và thiết bị nhập từ Mỹ rất hiếm.

    Bà Phạm Thị Thu Hằng, Tổng Thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, gần nhất (năm 2009), VCCI đã khảo sát năng lực đổi mới CN của 5 ngành kinh tế tiêu biểu tại Việt Nam gồm: Sản xuất thực phẩm, đồ uống và thuốc lá; dệt may; Sản xuất ô tô xe máy; Điện tử; Dịch vụ ngân hàng. Kết quả điều tra cho thấy, đổi mới CN của các DN chưa đáp ứng yêu cầu (chỉ đạt khoảng 50%). Phần lớn DN vẫn đang sử dụng CN tụt hậu so với mức trung bình của thế giới từ 2-3 thế hệ.

    Tỷ lệ đầu tư đổi mới CN của các DN Việt Nam chỉ dưới 0,5% doanh thu. Tại Ấn Độ con số này là 5% và Hàn Quốc 10%. Tỷ lệ đổi mới trang thiết bị trung bình hàng năm của Việt Nam chỉ ở mức 3 -7% so với 20% của thế giới.

    Chưa có cơ chế khuyến khích

    Nhìn ở một góc độ khác, bà Hằng cho rằng, Việt Nam chưa tạo ra được cơ chế thực sự hiệu quả để thu hút, khuyến khích các DN đầu tư đổi mới và chuyển giao CN. Việt Nam thiếu các chính sách hỗ trợ đồng bộ để thúc đẩy hoạt động ứng dụng, đổi mới, thương mại hóa CN trong nước. Thiếu cơ sở pháp lý cần thiết và giải pháp cụ thể để thúc đẩy hình thành các hoạt động của các tổ chức dịch vụ hỗ trợ chuyển giao (dịch vụ thông tin, tư vấn, môi giới, đánh giá, thẩm định, giám định CN).

    Các cơ chế ưu đãi về thuế và tài chính trong đầu tư đổi mới công nghệ chưa được doanh nghiệp quan tâm vì thủ tục hành chính phức tạp và thiếu sự nhất quán giữa các bộ, ngành.

    Về phía DN, hầu hết chưa quan tâm nhiều đến đổi mới CN để phát triển bền vững. Các nỗ lực đổi mới CN tại DN mang tính nhỏ lẻ, thiếu hệ thống và chưa tận dụng được các thế mạnh từng vùng, miền. Liên kết giữa các DN với DN, DN với viện - trường và các cơ quan quản lý nhà nước trung ương và địa phương trong đổi mới chuyển giao công nghệ còn yếu.

    Hỗ trợ đổi mới CN đến 2020

    Trước thực trạng trên, việc đưa ra mục tiêu để tiếp tục thúc đẩy hỗ trợ đổi mới CN, hoàn thiện môi trường pháp lý và đổi mới cơ chế, chính sách là cấp bách.

    Ngày 21/9/2011, VCCI đã tổ chức buổi hội thảo "Xây dựng kế hoạch phát triển DN vừa và nhỏ". Tại đây, VCCI đã đưa ra một số mục tiêu dự kiến (được tổng hợp từ những đề xuất của các chuyên gia) cho "Chương trình hỗ trợ đổi mới CN trong các DN vừa và nhỏ từ nay đến 2020".

     

    Theo đó, các mục tiêu đặt ra đến 2015 phải đạt được số lượng DN đổi mới CN tăng trung bình 10%/năm; 100% DN sản xuất sản phẩm chủ lực, sản phẩm trọng điểm, sản phẩm quốc gia làm chủ CN tiên tiến để sản xuất sản phẩm; 30.000 kỹ sư, kỹ thuật viên, cán bộ quản lý DN vừa và nhỏ được đào tạo về quản lý CN, quản trị CN, cập nhật CN mới.

    Đến 2020, việc hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ phải đáp ứng 70% yêu cầu của các DN, tổ chức dịch vụ KHCN; Đáp ứng 50% yêu cầu về đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ của DN có sản phẩm chiến lược, đặc thù, nhiều tiềm năng xuất khẩu.

    Đặc biệt, VCCI mong muốn hoàn thành các văn bản vận hành để đưa Quỹ Đổi mới CN Quốc gia đi vào hoạt động chính thức từ năm 2012. Bên cạnh hình thức cho vay ưu đãi, hỗ trợ lãi suất vay vốn, bảo lãnh vốn vay, Quỹ sẽ tài trợ một phần hoặc toàn bộ kinh phí để thực hiện các dự án, hoạt động chuyển giao, đổi mới CN thuộc phạm vi hỗ trợ.

    ID: B1111_34