• Thứ Sáu, 26/09/2014 06:58 (GMT+7)

    Các nhà máy công nghệ Trung Quốc sử dụng lao động sinh viên

    Thạch An
    Sinh viên thực tập ngày càng trở lực lượng lao động chủ chốt của Trung Quốc, đặc biệt là các nhà sản xuất điện tử lớn. Tại một số nhà máy, lượng sinh viên thực tập còn hơn lao động thường xuyên và phải làm việc 12 giờ một ngày.

    Các nhà máy ở Trùng Khánh, vùng ngoại ô phía tây nam Trung Quốc đã bị cáo buộc là lừa dối sinh viên. Các trường dạy nghệ đã gửi hàng ngàn sinh viên đến đây để làm việc co một số thương hiệu công nghệ lớn hàng đầu. Nhiều sinh viên cho biết họ cho không được lựa chọn.

    "Tôi đột nhiên nhận được thông báo về chi phí cho thiết bị cần thanh toán hoặc không thể tốt nghiệp", một cô gái 16 tuổi tên là Xiao người đang theo trong học chương trình dự bị đại học tại trường dạy nghề địa phương cho biết. "Tôi cảm thấy như mình đã bị lừa."

    Xiao và bạn học của cô đã làm việc trên dây chuyền lắp ráp của nhà sản xuất của Hewlett-Packard có tên gọi là Quanta Computer Inc. Họ phải làm 12 giờ mỗi ngày, 6 ngày/1 tuần- điều này vi phạm các quy định dành cho người lao động dưới 18 tuổi "Đôi khi chúng tô quá mệt mỏi, vào ban đêm chúng tôi thường ngủ gật trong ca làm việc ", cô nói. 

    Các sinh viên thực tập được coi như nguồn lao động giá rẻ ở Trung Quốc.
    Một số thương hiệu lớn như HP và Apple nói rằng đang làm việc với nhà máy gia công để đảm bảo sử dụng sinh viên thực tập một cách hợp lý và tuân thủ luật lao động, nhưng họ thừa nhận rằng những hành vi vi phạm này đang xảy ra.

    Việc thực hành của các sinh viên trường dạy nghề được xem là nguồn cung cấp thiếu hụt lao động và được phê duyệt của Bộ giáo dục Trung Quóc vào hồi năm 2010. Một số trường cung cấp việc đào tạo chất lượng cao nhưng rất nhiều các nơi khác lại chỉ đẩy sinh viên thực tập dài ngày vào các nhà máy sản xuất.

    Các thực tập sinh này có thể làm việc từ 3 tháng đến 1 năm tùy vào từng trường. Bộ giáo dục Trung Quốc cho biết có ít nhất 8 triệu thực tập sinh như vậy mỗi năm và cũng không đưa ra bình luận gì về các vấn đề đang diễn ra. Trùng Khánh là nơi diễn ra sự bùng nổ về nhu cầu lao động với việc hàng loạt các nhà sản xuất thiết bị điện tử di chuyển đến đây. Nhưng mức lương tối thiểu ở đây chỉ bằng 2/3 so với các khu công nghiệp Thượng Hải nên các nhân công ngoại tỉnh không có xu hướng di chuyển đến Trùng Khánh.

    "Hầu hết các lao động dài hạn muốn đi đâu đó với mức lương tốt hơn", Qin Lei, 18 tuổi- người gần đây đã hoàn thành khóa thực tập bắt buộc kéo dài một năm trên dây chuyền lắp ráp máy tính xách tay Pegatron Corp cho biết. Trong khoảng hai chục công nhân ngẫu nhiên cho biết họ là những sinh viên chuyên nghiệp có chuyên ngành khác nhau, từ khoa học máy tính tới du lịch và giáo dục.

    Thực tập sinh cho biết họ đã được trả lương tương đương với các lao động dài hạn khoảng 1.300 nhân dân tệ ($ 212) mỗi tháng, không tính tiền làm thêm giờ. Một số sinh viên khác trong đó có cô gái 16 tuổi  tên là Yang đã làm cho máy tính xách tay tại Compal, cho biết họ đã phải trả hầu hết tiền lương cho các chi phí trường mình đang theo học. 

    Mức lương cơ bản ở các khu công nghiệp lớn tại Trung Quốc
    Sinh viên là lực lượng chiếm đa số trong 3 công ty điện tử Đài Loan là Pegatron, Compal Electronics Co và Wistron Corp chuyên sản xuất các thiết bị điện tử cá nhân. Nhà sản xuất PC gia công hàng đầu thế giới Quanta Computer cũng cho biết một tỷ lớn nhân công là sinh viên.

    Wistron, một trong những nhà thầu phụ của HP đã có nhiều tranh chấp khiếu nại với người lao động đã cho biết lực lượng sinh viên đã giảm xuống còn 48% -49%. Hãng HP cho biết sẽ kiểm tra vấn đề này cho đến khi chỉ còn 12% công nhân tại các nhà máy lắp ráp ở Trung Quốc là sinh viên. 

    Acer Inc với nhà máy sản xuất laptop ở Trùng Khánh cho biết, việc lạm dụng sinh viên là một trong những vi phạm phổ biến nhất hồi năm 2012. Điều này đã khiến họ phải bắt đầu thực hiện chương trình quản lý sinh viên năm cuối và đã giảm hơn một nửa việc lạm dụng lao động này kể từ năm ngoái.

    Wistron và Pegatron thừa nhận rằng đôi khi các thực tập sinh làm việc nhiều giờ hơn lứa tuổi quy định nhưng họ cung cho biết bộ phận quản lý đang làm việc để giảm vấn nạn này. Pegatron nhà thầu phụ của Toshiba Corp và Asustek Computer Inc ở Trùng Khánh chuyên về máy tính xách tay cho biết, khoảng 30% lực lượng lao động là sinh viên thực tập. Quanta và Compal, hai nhà lắp ráp máy tính xách tay lớn nhất thế giới, từ chối đưa ra bình luận.

    Foxconn là một trong những nhà thầu phụ của Apple bị cáo buộc sử dụng sinh viên thực tập.
    Khi được hỏi về điều kiện làm việc thực tập tại các nhà cung cấp của Trùng Khánh, Asustek- nhà cung cấp máy tính xách tay v máy tính bảng thương hiệu Asus, cho biết sẽ "tiến hành một cuộc điều tra kỹ lưỡng." Một phát ngôn viên của Toshiba cho biết họ không nhận thức được điều kiện làm việc tại các nhà cung cấp ở Trùng Khánh nhưng dự kiến sắp tới mọi thứ cần phải tôn trọng luật pháp địa phương và chuẩn mực xã hội.

    The Fair Labor Association - Hiệp hội này với  mục đích thúc đẩy việc tuân thủ pháp luật lao động trên toàn thế giới, vào tháng 8 đã công bố đánh giá về nhà máy Quanta sản xuất sản phẩm của Apple về một số hành vi vi phạm bao gồm việc thực tập sinh làm việc quá nhiều giờ.

    Apple cho biết Quanta đã tuân thủ khoảng 86% nhân viên làm việc 60 giờ một tuần tính đến hồi tháng 7 này. "Làm việc thêm giờ quá mức không không có lợi cho bất cứ ai, và chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc chặt chẽ với Quanta và nhà cung cấp khác của để ngăn chặn điều đó", Apple cho biết.

    Tại Foxconn, nhà cung cấp lớn nhất của Apple cho biết tỷ lệ sinh viên đã giảm mạnh nhưng một số nhà máy nhỏ hơn vẫn được biết đến cái tên mà họ tự đặt là "nhà máy thực tập". Sinh viên thực tập chiếm 1,23% trong số hơn một triệu người lao động ở Trung Quốc trong năm 2014. Các nhà máy thường phải trả 500 nhân dân tệ đến 1.000 nhân dân tệ, hoặc $ 82 đến $ 163, cho người môi giới lao động sinh viên. Việc sử dụng sinh viên khiến công ty có thể tiết kiệm được tiền bảo hiểm và các chi phí khác thường chỉ lao động dài hạn mới được hưởng.

    Cơ sở vật chất nhà máy nhà gần như là tất cả với người lao động. Các trang trí với khẩu hiệu như "Lao động tạo ra một cuộc sống hạnh phúc", kèm theo đó là bàn bóng bàn và sân bóng rổ, điều này khiến sinh viên có vẻ hài lòng với điều kiện sống ở đó.

    Một số sinh viên cho biết cha mẹ của họ hài lòng và đó như là thành công của con cái khi làm việc ở công ty lớn. Nhưng một số khác thì tỏ ra tức giận khi con cái họ được sắp xếp công việc thực tập không liên quan đến chuyên ngành và coi các trường này đang kiếm lợi khi xem sinh viên như lao động giá rẻ.