• Thứ Hai, 12/01/2004 07:52 (GMT+7)

    Kiểm lâm điện tử - mô hình ở Đồng Nai

    Những năm gần đây, Đồng Nai nổi lên như một điểm sáng ứng dụng CNTT và kỹ thuật GIS trong công tác kiểm lâm. Hiện có nhiều góc nhìn và cách đánh giá, song người viết chỉ nêu ra những gì Đồng Nai đã làm, hy vọng tìm ra những bài học từ một chi cục kiểm lâm năng động.

     

    Từ nhu cầu của thực tiễn...

    Trong công tác kiểm lâm, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng luôn là bài toán làm đau đầu các nhà quản lý. Trước đây, trong truyền thống quản lý, ngành lâm nghiệp chọn chu kỳ 5 năm một lần kiểm kê, xác định diện tích, trữ lượng rừng. Thời gian kiểm kê thường kéo dài đến 2 năm, do đó khi kiểm kê xong thì số liệu đã khác xa thực tế, không giúp ích được nhiều cho công tác khai thác, trồng rừng mới, quy hoạch sử dụng đất... Để khắc phục tình trạng trên, Bộ NN&PTNT đã ra chỉ thị số 32/2000/CT-BNN-KL (27/3/2000), đổi mới việc tổ chức theo dõi diễn biến rừng. Theo đó, các cơ quan quản lý cấp Bộ chịu trách nhiệm thiết kế hệ thống cơ sở dữ liệu (CSDL) quản lý rừng, nâng cấp CSDL các tỉnh, kết nối CSDL tỉnh - ngành trên mạng,... ; hàng năm các tỉnh phải báo cáo kết quả theo dõi diễn biến rừng ở địa phương mình quản lý...

    Chủ trương của Bộ sáng suốt, nhưng các địa phương còn khó thực hiện vì nhân lực, tiền vốn và thiết bị đều rất thiếu.

     

    ...Đến sự năng động của một chi cục kiểm lâm

    Những người làm công tác kiểm lâm Đồng Nai đã sớm nhận ra xu thế tất yếu của thời đại tin học. Ông Lê Văn Đông, chi cục trưởng Chi Cục Kiểm Lâm Đồng Nai khẳng định với chúng tôi: “Làm lâm nghiệp, quản lý rừng không thể thiếu CNTT”. Đồng Nai có những lợi thế riêng so với nhiều nơi khác: địa hình ít phân cắt, rừng khá thuần chủng, các lâm trường quản lý gần như 100% diện tích rừng, tiềm năng kinh tế của tỉnh lớn. Đó là những tiền đề rất quan trọng giúp ông Lê Văn Đông và các cộng sự đặt quyết tâm ứng dụng CNTT. Cơ sở để họ ứng dụng CNTT và kỹ thuật GIS là các tập bản đồ số hoá tỷ lệ 1:25.000 và 1:10.000, được Trung Tâm Tư Vấn Thông Tin Lâm Nghiệp (TTTVTTLN) thuộc Viện Điều Tra Quy Hoạch Rừng thực hiện, dựa trên kết quả tổng kiểm kê rừng (1999). Nét độc đáo của Đồng Nai là họ đã chủ động phối hợp với TTTVTTLN xây dựng CSDL GIS về quản lý rừng từ trước cuộc tổng kiểm kê đó (1994-1997). Trong đợt kiểm kê rừng năm 1999, họ lại phối hợp với Sở NN &PTNT Đồng Nai và TTTVTTLN  tiếp tục chỉnh lý các tập bản đồ số hoá trên bằng ảnh vệ tinh và kỹ thuật GIS một lần nữa. Nhờ sự chuẩn bị sáng suốt này, ông Lê Văn Đông và các cộng sự có sẵn một hạ tầng thông tin khá đầy đủ và tin cậy để ứng dụng CNTT.

     

    Đầu Tư Của Tỉnh Và Sự Ra Đời Phần Mềm Ứng Dụng

    “Cú hích” quan trọng cho quyết tâm ứng dụng CNTT của Chi Cục Kiểm Lâm Đồng Nai  chính là quyết định số 3567/QĐCT-UBT ngày 9/10/2001 do UBND tỉnh Đồng Nai cấp, phê duyệt 2,5 tỷ đồng cho dự án “Đầu tư và theo dõi diễn biến rừng và đất lâm nghiệp” (gọi tắt là dự án) của Chi Cục. Mục đích dự án là tổ chức theo dõi và xây dựng mạng lưới thông tin về diễn biến rừng và đất lâm nghiệp tại Đồng Nai bằng mạng vi tính, kết nối từ các lâm trường, hạt kiểm lâm, UBND các huyện đến Chi Cục Kiểm Lâm và từ Chi Cục đến Cục Kiểm Lâm, UBND tỉnh và các sở, ban, ngành.

    Sự quan tâm này của chính quyền tỉnh đã tiếp sức cho các cán bộ kiểm lâm của Chi Cục phấn đấu hoàn thiện một phần mềm quản lý diễn biến rừng. Cùng với việc sử dụng phần mềm chung của Cục Kiểm Lâm để báo cáo thông tin của Đồng Nai theo yêu cầu tổng hợp chung toàn ngành, với phần mềm này, các lâm trường có thể biết ngay tức thì bao nhiêu héc ta đất trống, rừng các loại, bao nhiêu héc ta đất trảng cỏ có thể quy hoạch trồng rừng... Phần mềm khá đơn giản, có thể  giúp 8 hạt kiểm lâm, 11 lâm trường và 1 vườn quốc gia, 9 huyện, 3 sở ban ngành liên quan tại Đồng Nai cập nhật số liệu liên tục mỗi khi có biến động rừng.


    Chi Cục Trưởng Chi Cục Kiểm Lâm Đồng Nai Lê Văn Đông, Làm Lâm Nghiệp, Quản Lý Rừng Không Thể Thiếu CNTT

    Đi kèm với số liệu, phần bản đồ địa hình rừng cũng được quan tâm. Ông Lê Việt Dũng, phó phòng Phòng Quản Lý Bảo Vệ Rừng của Chi Cục kể: trước kia, kiểm lâm Đồng Nai vẫn sử dụng bản đồ vẽ tay, đánh dấu biến động rừng bằng cách khoanh vẽ thủ công nên không tránh khỏi sai số lớn. Đến năm 1999, từ lúc chi cục áp dụng công nghệ bản đồ MapInfo và số hoá tạo thành bản đồ rừng Đồng Nai, các lâm trường đã được sử dụng bản đồ in, hiện đại hơn song...vẫn phải khoanh vẽ bằng tay. Còn vị trí điểm biến động do không có công cụ xác định nên vẫn căn cứ theo... kinh nghiệm. Cách làm này vừa sai số lớn vừa không thể xác định nhanh vị trí tại rừng. Thế nên khi có kinh phí từ dự án, Chi Cục đã cho nhập các máy định vị toàn cầu (GPS) giúp kiểm lâm viên có thể xác định chính xác vị trí biến động bằng máy, rồi cập nhật ngay số liệu vào CSDL và hệ thống bản đồ.

    Vào tháng cuối năm 2002, Chi Cục Kiểm Lâm Đồng Nai nhộn nhịp với các lớp tập huấn hướng dẫn cho kiểm lâm viên toàn tỉnh sử dụng phần mềm theo dõi diễn biến rừng,  sử dụng bản đồ rừng điện tử,  quy trình thu thập dữ liệu, sử dụng máy GPS. Tất cả đều theo quy trình dự án đã đề ra: trang bị CNTT phải đi kèm tập huấn, hướng dẫn, kiểm tra.

    Một cán bộ kiểm lâm tại lớp tập huấn cho biết: có thể tìm thấy trong phần mềm theo dõi diễn biến rừng những khái niệm cần thiết: lô là gì? khoảnh là gì? tiểu khu là gì?... Cách nhập dữ liệu đơn giản theo biểu mẫu có sẵn. Khi tra cứu chỉ cần click chuột có thể biết  diện tích từng lô, khoảnh, tiểu khu, của rừng phòng hộ, rừng sản xuất hay rừng đặc dụng, sâu bệnh, đất trống, rừng tre nứa... theo toàn tỉnh, từng huyện, lâm trường... Hệ thống bản đồ có nhiều lớp: sông suối, đường xá, lớp đường đồng mức con, lớp đường đồng mức cái... phù hợp với địa hình rừng. Bản đồ có màu sắc đa dạng dễ phân biệt.

    Đầu tư có mang lại hiệu quả như mong muốn? Chi cục trưởng Lê Văn Đông, cũng là tác giả phần mềm trả lời: “Từ khi chưa có quyết định đầu tư của tỉnh, tôi đã áp dụng phần mềm này vào hoạt động tại Chi Cục, kết quả rất khả quan. Đó là tổng hợp số liệu nhanh, chính xác (song chỉ là chính xác tương đối do phải tổng hợp từ số liệu thu thập bằng phương pháp thủ công của các huyện). Nay có thêm trang thiết bị để áp dụng trên diện rộng toàn tỉnh, kiểm lâm điện tử Đồng Nai sẽ hoạt động hiệu quả hơn, cung cấp dữ liệu nhanh, chính xác, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng của quốc gia.”

     

    Lời Kết

    Những nỗ lực đầy tính chủ động, sáng tạo của Chi Cục Kiểm Lâm Đồng Nai, đặc biệt là phần mềm theo dõi diễn biến rừng của tác giả Lê Văn Đông, đã đem lại hiệu quả thiết thực. Tuy nhiên, phần mềm còn cần được tiếp tục hoàn thiện. Hiện nay, một hợp đồng giữa Chi Cục và TTTVTTLN đã được ký kết nhằm giải quyết phần kết nối dữ liệu từ phần mềm sang công nghệ bản đồ. Tự tin và đầy nhiệt huyết, ông Đông hy vọng trong tương lai Đồng Nai sẽ cố gắng trở thành một trong những đơn vị đi đầu triển khai thành công kiểm lâm điện tử.

    Vài người ở cấp quản lý ngành khi tiếp chuyện chúng tôi còn tỏ ý phân vân, chưa có sự đánh giá rõ ràng về cách làm “chủ động” của Đồng Nai. Những bài học từ Đồng Nai cần được nghiên cứu, đánh giá trong qúa trình thực hiện chiến lược phát triển lâm nghiệp giai đoạn 2001 -2010. Lời giải xin dành cho các cấp quản lý ngành lâm nghiệp và các UBND tỉnh trong cả nước.

     

    Thiết bị định vị toàn cầu GPS (Global Positioning System): xác định vị trí tuyệt đối của điểm đo trên quả đất dựa vào tín hiệu thu từ các vệ tinh viễn thám.

    Global Map 100 là thiết bị GPS có chứa bản đồ nền trong bộ nhớ, có công cụ giúp người dùng đưa thêm bản đồ vào bộ nhớ. Độ phân giải cao: 160x104 pixel. Có thể phóng to/thu nhỏ bản đồ trong vòng từ 0,1 đến hơn 3000 km.

    (www.lowrance.com)

    Bích Ty - An Thái

    ID: B0301_20