• Thứ Năm, 15/01/2004 17:18 (GMT+7)

    Thách thức không với riêng ai

    Khi trúng cử, Bush đã tuyên bố coi chính phủ điện tử (CPĐT) là một trong năm việc ông ta sẽ ưu tiên hàng đầu để tăng hiệu quả quản lý công việc. Một việc quan trọng mà ông ta đã làm là lập ra CIO đầu tiên trong lịch sử chính quyền Mỹ. Đó là Mark Forman, người có chức vụ chính thức là phó giám đốc CNTT và CPĐT̉ của Văn Phòng Quản Lý và Ngân Sách, và là người quản lý 45 tỉ đô la chi tiêu cho CNTT của Chú Sam. Bush đã chỉ định ông này vào tháng Sáu 2001, tức là nửa năm sau khi ông ta đắc cử. Bản mô tả công việc của Forman bao gồm giúp chính quyền liên bang bắt kịp khu vực tư nhân trong việc đưa mọi công việc lên mạng, từ các dịch vụ tới mua bán.
    Mặc dù ít người biết đến tên của Forman, những việc ông này làm có thể sẽ ảnh hưởng tới chính quyền liên bang và cuộc sống của người Mỹ rất nhiều. Trong một cuộc phỏng vấn với Business Week (BW) vào tháng 10/2002, Forman đã đưa ra công trình e-grants mà ông ta đang tiến hành để làm ví dụ.

    Mỗi năm, chính quyền liên bang cấp cho các tổ chức và cá nhân nhiều triệu đô la cho các nghiên cứu khoa học, chương trình xã hội và từ thiện, v.v. Mỗi khoản tiền cấp này được gọi là một grant, và chúng đóng vai trò rất quan trọng trong các tiến bộ khoa học kỹ thuật cũng như xã hội của Mỹ.
    Theo Forman, có hàng trăm đơn vị trong chính quyền Mỹ có chức năng cấp các loại kinh phí hỗ trợ như vậy, chồng chéo. “Cô có thể kiếm một quyển sách dày 3 inch [7,5cm] về hỗ trợ kinh phí. Và cô có thể tìm thấy tất cả thông tin đó trên mạng”, CIO của Chú Sam nói với phóng viên Olga Kharif của BW Online như vậy.

    Không phải từ lúc Mark Forman nhận việc thì chính quyền Mỹ mới bắt đầu lên mạng. Những cố gắng đầu tiên đã được thực hiện từ triều đại Clinton. Nhưng những cố gắng đó có lẽ là lẻ tẻ bởi vì theo Forman, vấn đề của ông ta là sự thừa thãi và trùng lặp. Tại thời điểm ông bắt đầu làm việc, “có quá 22.000 địa chỉ web và hơn 30 triệu tài liệu và trang web”, Forman than phiền. Còn tại thời điểm phỏng vấn, con số đó phình lên tới 180 triệu tài liệu và trang web. Ông ta ước tính là có trường hợp 18 đến 20 dự án của các cơ quan khác nhau thực ra là giống nhau. Vì thế, “vấn đề không phải là lên mạng hay không”, Forman nhấn mạnh.

    Kế hoạch của Mark Forman khá đơn giản. Nếu các cơ quan nhà nước phải tốn hàng triệu đô la chỉ để đưa các thông tin trùng lặp lên mạng thì CIO này sẽ tạo ra các trang Web để quy tụ các thông tin đó. Ngoài việc tiết kiệm tiền, các địa chỉ tập trung này còn giúp người dân bỏ qua những rắc rối trong tổ chức của nhà nước, và tập trung vào công việc của họ. Ví dụ, trong trường hợp xin các grant nói  trên, đương đơn có thể không cần biết hồ sơ của mình sẽ được đưa đến đâu, và do ai xử lý. Tất cả những gì người hay tổ chức đó cần làm là điền vào một mẫu đơn trên mạng, và ngồi chờ kết quả.
    Cái viễn ảnh đó rõ ràng là cần đến những thay đổi về tổ chức để người dân có lòng tin vào các quan chức nhà nước. Đương đơn cần phải tin chắc rằng hồ sơ của mình sẽ được xử lý kịp thời chứ không bị ngâm dấm hay thất lạc. Sự quan trọng của niềm tin được minh họa bằng nỗ lực của chính quyền Mỹ trong mấy năm qua để lôi kéo dân chúng khai thuế trên mạng.

    Khai thuế là một thí dụ khác về nỗ lực CPĐT ở Mỹ. Với mỗi người dân Mỹ, khai thuế là một sự kiện trọng đại hàng năm . Nó ảnh hưởng to lớn đến sức khỏe tài chính của các cá nhân và các công ty. Từ trước đến nay, cứ đến gần ngày 15 tháng Tư - hạn nộp hồ sơ thuế - là các bưu cục khắp nước Mỹ lại tràn ngập hồ sơ phải chuyển giao. Chuyển hẳn việc khai thuế qua mạng sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian và tiền bạc. Chẳng hạn, Sở Thuế (IRS) đã ước tính chi phí để xử lý một hồ sơ giấy là 1,50 đô la, trong khi chi phí đó cho hồ sơ khai qua mạng chỉ là 75 cent, tức là một nửa số kia. Hơn nữa, người khai thuế qua mạng sẽ chỉ phải đợi 10 ngày để nhận được tiền hoàn thuế thay vì một tháng rưỡi như khi khai bằng giấy. Do đó, Quốc Hội Mỹ đã đặt ra kế hoạch tới năm 2007 sẽ có 80% hồ sơ thuế được khai qua mạng.

    Tuy có những lợi ích to lớn như trên, đến nay cũng mới chỉ có khoảng 1/3 số hồ sơ thuế được gửi qua mạng, mặc dù IRS đã bắt đầu xử lý các hồ sơ loại này từ năm 1986. Vấn đề chính vẫn là niềm tin của khách hàng vào IRS. Cơ quan này vốn khét tiếng là thô bạo trong việc điều tra các vi phạm thuế có thật cũng như tưởng tượng, và nhiều người Mỹ không hề ngần ngại so sánh nó với Gestapo. Các xung đột về quyền lợi cũng khiến người ta ngại khai thuế qua mạng.

    An ninh cũng là một mối lo quan trọng. Người Mỹ, bị ám ảnh bởi tự do cá nhân, luôn nghi ngại khi phải gửi các thông tin quan trọng qua Internet, vốn được coi là một miền đất hoang sơ đầy cạm bẫy. Mọi cái bị bôi đen bởi những thứ như hệ thống đọc trộm email Echelon, được đồn đại là có thể kiểm soát nội dung của mọi giao tiếp điện tử trên thế giới. Những vấn đề an ninh quốc gia sau sự kiện 11/9 lại càng cho người Mỹ thêm các lý do để rụt rè.

    Thời gian đang không ủng hộ Mark Forman. Bộ luật 'Triệt tiêu giấy tờ trong chính quyền' do Quốc Hội Mỹ ban hành năm 1999 đặt ra mốc tháng Mười 2003. Tới lúc đó, hầu hết các giao dịch của Chính Phủ phải được thực hiện bằng các phương tiện điện tử. Thế mà tới gần đây thôi, những cơ sở hạ tầng cho công trình này mới được kích hoạt. Chữ ký điện tử, thứ thiết yếu cho trao đổi thông tin qua mạng, cũng chỉ mới được giới thiệu, và theo Forman thì việc sử dụng chữ ký này vẫn còn ở trong thì tương lai. “Tôi không biết tại sao lại mất nhiều thời gian thế”, Forman phàn nàn.

    Thế nhưng CIO của công ty Nhà Trắng là một người lạc quan. “Chúng ta là chính phủ thạo web nhất trên thế giới,” Forman khoe. Và khi được hỏi liệu ông ta có theo kịp thời hạn tháng 10/2003 không,  Forman khẳng định: “Tôi nghĩ là có.”

    Nguyên Văn

    ID: B0303_26