• Thứ Sáu, 09/01/2004 09:40 (GMT+7)

    Thấy gì qua sự đổ vỡ của dự án Media Lab Asia giữa Ấn Độ và MIT?

    Chính phủ Ấn Độ vừa quyết định không tiếp tục hợp tác với Học Viện công nghệ Massachusetts (MIT) trong việc xây dựng Media Lab Asia

     

    Phòng thí nghiệm phương tiện truyền thông (Media Lab) của Học Viện Công Nghệ Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology) (MIT) ra đời vào năm 1980. Media Lab nghiên cứu và triển khai các công nghệ, giải pháp thông qua việc nghiên cứu và sử dụng một cách sáng tạo CNTT nhằm giải quyết những vấn đề mang tính chất xã hội. Những Media Lab tại các địa điểm khác nhau có thể nhắm tới những mục tiêu thích hợp khác nhau.

     

    Từ Một Ý Tưởng Về Mạng Lưới Media Lab Toàn Cầu

     

    Tháng 5/2000, MIT đã ký một hợp đồng hợp tác 10 năm với nước cộng hoà Ireland để thiết lập một Media Lab của châu Âu (Media Lab Europe) tại Dublin.

     

    Mục tiêu của Media Lab Europe là đào tạo thế hệ tương lai các nhà lãnh đạo hoặc doanh nhân quốc tế trong lĩnh vực truyền thông đại chúng, nghệ thuật và khoa học khởi nguồn từ những nhà nghiên cứu, sáng chế, các nghệ sĩ trẻ tuổi người Ireland và một số từ các nước châu Âu khác. Tổng chi phí cho 10 năm đầu của dự án khoảng 166 triệu USD. Chính phủ Ireland sẽ cung cấp số vốn ban đầu là 35,6 triệu USD cho dự án, trong đó 10,75 triệu USD trao cho phía MIT. Ngoài ra, hàng năm chính phủ sẽ viện trợ 1 triệu USD để hỗ trợ việc cung cấp trang thiết bị, lương cho nhân viên. Phần còn lại sẽ thu hút từ các tập đoàn, doanh nghiệp.

     

    Một năm sau, tại châu Á, MIT đã ký hợp đồng thử nghiệm một năm với chính phủ Ấn Độ mà đại diện là ông Pramod Mahajan, nguyên bộ trưởng CNTT và viễn thông Ấn Độ về việc thiết lập một Media Lab của  châu Á (Media Lab Asia). Nếu sau một năm tình hình khả quan, hợp đồng sẽ kéo dài thêm 10 năm nữa. Tổng trị giá hợp đồng trong 10 năm dự định là 1,06 tỉ USD.

     

    Mục đích của Media Lab Asia là giải quyết những thách thức chủ yếu trong xã hội như cải tiến giáo dục, giảm đói nghèo, nâng cao khả năng chăm sóc sức khoẻ, hỗ trợ phát triển cộng đồng tại Ấn Độ bằng việc sử dụng các công nghệ Internet và công nghệ không dây. Một ví dụ là vấn đề kiểm soát thiên tai. Media Lab Asia sẽ nghiên cứu và sử dụng công nghệ không dây và công nghệ cảm biến mới (new sensors and wireless technologies) để giúp xác định vị trí của con người, phát hiện nguồn nước bị ô nhiễm và ngăn chặn bệnh tật.

     

    Năm 2002, Media Lab của MIT lại vươn mình tới châu lục thứ tư là châu Úc tiếp sau sự có mặt tại châu Mỹ, châu Âu và châu Á.

     

    Ấn Độ đã rất tự hào khi được MIT chọn là nơi xây dựng Media Lab Asia, bởi đây được coi như một hình mẫu để nhân rộng ra các nước khác ở châu Á và châu Phi. Hơn nữa, Ấn Độ lại là quốc gia đông dân với hơn một tỷ người mà tỷ lệ người dân trên một máy vi tính là 200. Dự án xây dựng Media Lab Asia hẳn sẽ giúp Ấn Độ xích lại gần hơn với các nước phát triển và giải quyết được những khó khăn của xã hội.

     

    Đến Một Sự Chia Tay Bất Đắc Dĩ

     

    Thế nhưng ước mơ đó của Ấn Độ có nguy cơ bị tan thành mây khói khi vào đầu tháng 5 này, MIT tuyên bố rút khỏi dự án. Vậy nguyên nhân của sự đổ vỡ này là gì?

     

    MIT tuyên bố rút khỏi dự án bởi sự không nhất trí về mục tiêu của dự án giữa MIT và ông Arun Shourie, bộ trưởng CNTT và viễn thông mới lên của chính phủ Ấn Độ thay cho ông Pramod Mahajan.

     

    Nhưng nguyên nhân sâu xa của sự chia tay không đơn giản như vậy, nó nằm ở bản chất cấu trúc tài chính của dự án. Dự án xây dựng Media Lab Asia khác so với các phòng thí nghiệm truyền thống trước đây. Để xây dựng các phòng thí nghiệm trước đây, các nhà khoa học phải cặm cụi viết bản đề xuất xin tài trợ của các cơ quan chính phủ. Nhưng ở dự án xây dựng Media Lab Asia này, người ta lại hướng tới các tập đoàn quốc tế hay các DN trong nước. Thực tế 90% kinh phí hoạt động cho Media Lab của MIT là từ 170 tập đoàn thế giới như Intel, Motorola, còn Media Lab Europe của Ireland có sự góp mặt của Hewlett Packard và Compaq. Tuy vậy, mô hình đó có vẻ không thích hợp với Ấn Độ.

     

    Theo như hợp đồng do hai bên thoả thuận, chính phủ Ấn Độ chỉ tài trợ 20% giá trị hợp đồng. Nhưng thực tế năm qua, dự án lại hoàn toàn dựa vào sự tài trợ của chính phủ Ấn Độ  (13,5 triệu USD). Thực vậy, khi đầu tư vốn, trước tiên một DN sẽ nghĩ tới lợi nhuận tạo ra từ khoản đầu tư đó. Cho nên các tập đoàn đa quốc gia như Microsoft, Intel, Cisco tỏ ra rất thờ ơ với dự án này vì họ đã đầu tư rất nhiều vào các hoạt động R&D (nghiên cứu & phát triển) trên đất nước Ấn Độ.  Dự án không phải là “mảnh đất màu mỡ” để họ đầu tư. Với Media Lab Asia, MIT đã thu được một khoản phí dịch vụ lớn từ Ấn Độ. Vì vậy, dự án rốt cuộc lại do chính phủ chủ trì và cũng là chủ chi.

     

    Ngoài những vấn đề về bản thân dự án, một nguyên nhân nữa khiến dự án đổ bể là phía Ấn Độ rất không hài lòng về MIT. Như vậy, không phải MIT rút khỏi hợp đồng mà bị buộc rút khỏi hợp đồng vì chính phủ Ấn Độ không tiếp tục ký hợp đồng cho 10 năm tới. Theo ý kiến của những người trong cuộc, MIT đến nay vẫn chẳng có chút đóng góp nào cho dự án về mặt nghiên cứu cũng như việc kêu gọi đầu tư từ phía các DN. Hầu hết những gì mà dự án làm được đến nay đã có từ trước khi MIT “nhảy vào”. Công việc được thực hiện chủ yếu tại Học Viện Công Nghệ Ấn Độ (IIT-Indian Institute of Technology). Ngoài ra, còn có sự tham gia của Học Viện Công Nghệ Thông Tin Ấn Độ (IIIT- Indian Institutes of Information Technology) và Học Viện Khoa Học Ấn Độ (Indian Institute of Science).

     

    Việc chấm dứt hợp tác với MIT là cần thiết vì theo bộ trưởng Shourie, quá nhiều tiền của và công sức đổ vào dự án mà thành quả đạt được lại không tương xứng. Hợp đồng với MIT không được tiếp tục nữa nhưng dự án sẽ vẫn thực hiện, chỉ khác là sẽ do Học Viện Công Nghệ Ấn Độ (IIT) đảm nhiệm và được chính phủ tài trợ 100% kinh phí hoạt động. Dự án vẫn giữ tên Media Lab Asia vì MIT từ trước tới nay không đăng ký bản quyền tên “Media Lab”.  

     

    Đi Lên Bằng Đôi Chân Của Mình

     

    “Câu chuyện dang dở” với MIT  khiến Ấn Độ càng thấu hiểu vai trò to lớn của R&D và ý nghĩa của những thành quả mà chính Ấn Độ đã làm nên trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống nông thôn, như chương trình Wi-fi từng đem phương tiện thông tin liên lạc là điện thoại đến với người dân tại tỉnh Uttar Pradesh, một trong những tỉnh nghèo nhất Ấn Độ.

    Các nước nghèo như Ấn Độ, cần dùng nội lực để xây dựng công nghệ mới và cải tiến phù hợp với những công nghệ đã có sẵn, nói cách khác là phải đẩy mạnh R&D trong CNTT để giải quyết các vấn đề của nước mình. Cũng là Media Lab Asia nhưng là “made in” Ấn Độ.

     

    Hồng Nhật

    Tổng hợp từ www.businessweek.com, www.nytimes.com, timesofindia.india times.com.

     

    ID: B0306_20