• Thứ Sáu, 16/01/2004 09:36 (GMT+7)

    Công nghiệp phần mềm TPHCM: Ba nhận xét từ một khảo sát

    Lời tòa soạn: Với gần 600 doanh nghiệp CNTT đang hoạt động, TP.HCM chiếm 50% tổng thị trường CNTT quốc gia. Quy mô và năng lực đào tạo CNTT lớn nhất cả nước, mỗi năm TP.HCM đóng góp khoảng 20.000 chuyên viên cho ngành CNTT. Đây cũng là thành phố đi đầu cả nước về triển khai các dịch vụ hành chính điện tử phục vụ người dân, 'Mạng thông tin tích hợp của TP.HCM trên Internet” - gọi tắt là 'HCM CITYWEB”, là một điển hình.
    Tuy nhiên, những kết quả đó dường như chưa xứng với tiềm năng và khả năng của thành phố. Theo nhiều nhận định, TP.HCM có thể đạt được những thành tựu lớn hơn trong ứng dụng và phát triển CNTT, nếu lãnh đạo thành phố có được những quyết sách mạnh mẽ, kịp thời và phù hợp với đặc thù phát triển.

    Không quá tham vọng trở thành 'người họa sĩ” vẽ nên 'bức tranh toàn cảnh” TP.HCM, PC World B chỉ xin nhìn nhận và chia sẻ với bạn đọc ba khung nhìn về ứng dụng và phát triển CNTT TP.HCM: Từ các doanh nghiệp phần mềm (DNPM); Từ góc độ đào tạo CNTT và từ phía những người đang ứng dụng CNTT tại thành phố.
    Dự án “Những vấn đề pháp lý để thúc đẩy và phát triển các DNPM Việt Nam” do ĐH Luật TP.HCM thực hiện là dự án đầu tiên khảo sát về thực trạng phát triển của các DNPM. Được chia thành hai đợt (đợt một từ tháng 11/2001 đến 1/2002; đợt hai từ tháng 3/2003 đến 4/2003), với cùng một bản câu hỏi dành cho các DNPM TP.HCM, cuộc khảo sát này cho 3 nhận xét sau.


    1. Cuối năm 2002, không có thị trường là khó khăn lớn nhất đối với các DNPM, 77,1% DN được hỏi đã nhận định như vậy. Nhưng đến tháng 3/2003, tình hình kinh doanh của các DNPM đã khác hẳn, không có nhân lực trình độ cao mới thực sự là khó khăn lớn nhất đối với họ (chiếm tỷ lệ 63,4%). (Sơ đồ 1)
    Về chính sách, tuy số DN gặp vướng cản về chính sách có giảm (từ 45,7% xuống 36,5%), nhưng tỷ lệ giảm không có sự đột biến. Có thể thấy, những chính sách ưu đãi phát triển cho CNpPM chưa được DN đánh giá cao.
    Số DN mong muốn Chính Phủ  trở thành khách hàng hoặc quan tâm tạo thị trường cho DN, dù có giảm (từ 82% xuống 50%), nhưng vẫn ở mức cao. Tuy vậy, một quỹ hỗ trợ DN hoạt động sản xuất PM (quỹ đầu tư mạo hiểm, hỗ trợ tìm thị trường, khách hàng...) mới thực sự là điều mà DN cần từ phía Chính Phủ, với tỉ lệ 88% ở lần I,  76% ở lần II và luôn đứng đầu qua hai lần khảo sát. (Sơ đồ 2)



    2. Các khu CNpPM tập trung là yếu tố không thể thiếu để có ngành CNpPM phát triển. Ở cuộc khảo sát lần thứ nhất, tỉ lệ DN tin tưởng vào hiệu quả và đề nghị tiếp tục phát huy mô hình này chỉ chiếm 12%. Nhưng chỉ sau hơn 1 năm, con số này đã tăng vọt lên đến 54%.
    Tuy nhiên, sự “ưu ái” của lãnh đạo thành phố cho phần mềm mới chỉ tạo thuận lợi riêng cho các DNPM tại 2 khu CNpPM tập trung là trung tâm Công Nghệ Phần Mềm TP.HCM (SSP) và Công Viên Phần Mềm Quang Trung (QTSP), những DNPM bên ngoài 2 khu CNpPM này không được hưởng những chính sách ưu đãi đặc biệt đó. Tại phiên họp lần IV của BCĐ Quốc Gia về CNTT ở Hà Nội ngày 22/8/2003, ông Nguyễn Thiện Nhân, Phó Chủ Tịch thường trực UBND TP. HCM, cũng thừa nhận đây là điều còn bất cập. (Sơ đồ 3)

    3. Phần đông DN (71%) nhận định việc bảo hộ bản quyền PM tại Việt Nam sẽ ảnh hưởng sống còn đến DN. Tuy nhiên, vẫn còn không ít DN xem nhẹ (hoặc không tin tưởng?!) tác dụng của bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (29%). Rất ít DNPM (5%) thường xuyên sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý khi đăng ký thương hiệu hay quyền sở hữu trí tuệ. Có đến 44% DN chưa bao giờ sử dụng dịch vụ này - một tỉ lệ khá lớn và rất bất lợi cho các DNPM khi “đụng” đến thị trường xuất khẩu. (Sơ đồ 4,5)

    Xã hội hóa đầu tư CNTT

    Công viên Phần Mềm Quang Trung (QTSP) được hưởng quy chế đặc biệt về giá thuê đất, văn phòng, Internet...; Thành phố cũng tạo cơ chế: hỗ trợ thêm thu nhập cho các chuyên gia đến làm việc tại QTSP với kinh phí bằng hai lần quỹ lương trong 3 năm đầu. Tuy nhiên, ưu đãi đặc biệt hơn cả chính là tuyên truyền và những bảo đảm của lãnh đạo để các chuyên gia, DN yên tâm làm việc lâu dài, các nhà đầu tư tin tưởng đầu tư vào QTSP.
    Qua QTSP, có thể thấy rõ giải pháp phát triển CNTT của TP.HCM là xã hội hóa đầu tư: chính quyền chọn một địa điểm đầu tư cơ sở hạ tầng, môi trường làm ăn. Các nhà đầu tư trong và ngoài nước thấy được cơ hội sẽ đến địa điểm ấy đầu tư tiếp theo về văn phòng, cơ sở dịch vụ và phát triển kinh doanh.

    Chưa trở thành đối tác của các dự án chính phủ, DN còn khó khăn

    Là Việt kiều Đan Mạch, tôi chọn quay về TP.HCM làm việc vì thấy rõ thị trường rộng lớn cho ngành CNTT qua sự phát triển của các ngành kinh tế tại đây, bởi CNTT có thể xem như xương sống của các ngành kinh tế khác. Các DN làm việc tại TP.HCM đã cảm nhận được định hướng phát triển CNTT của TP.HCM nói riêng và Chính Phủ VN nói chung, dù mức độ thi hành đôi khi còn chậm. DN CNTT VN chưa trở thành đối tác của những dự án lớn của Chính Phủ. Đây là khó khăn lớn nhất đối với các DN trong nước khi tiếp xúc với các khách hàng nước ngoài, bởi khách hàng nước ngoài không dám tin tưởng vào DN chưa từng “đá trên sân nhà”.
    Từ 3 nhận xét trên, có thể thấy: phát triển ngành CNpPM thành phố không thể và không chỉ được tạo ra bằng một số chính sách ưu đãi đặc biệt cho một số địa điểm đặc biệt. Đó mới là điều kiện cần chứ chưa phải là điều kiện đủ. CNpPM TP.HCM chỉ thực sự phát triển mạnh và đều khắp khi có một môi trường chính sách không vướng cản, hành lang pháp lý rõ ràng và ổn định cùng những quyết sách đặc biệt thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư xây dựng ngành công nghiệp mới này.

    Hồng Thủy – Bích Ty

     

     

    ID: B0309_14