• Thứ Tư, 14/01/2004 09:14 (GMT+7)

    Phần mềm Việt Nam: Chất lượng cải thiện chậm

    Phần mềm Việt nam: Chất lượng cải thiện chậm
    Nói đến chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp (DN) nào cũng nhấn mạnh đây là mối quan tâm hàng đầu của họ. Nhưng thực tế chất lượng phần mềm Việt Nam (PMVN) chưa thực sự được quan tâm nhiều trong những năm qua.

    Những con số đóng băng
    Năm 2002, chỉ có 2 trong số hơn 300 công ty PMVN đạt chứng nhận CMM và 11 công ty đạt ISO 9000. Mặc dù tốc độ tăng trưởng của các công ty hoạt động trong lĩnh vực PM nhanh hơn gấp nhiều lần so với phần cứng, mỗi năm có thêm khoảng 50 - 60  công ty mới ra đời, nhưng số các DN PMVN đạt các chứng nhận ISO và CMM chỉ nhích lên một cách 'lười biếng'. Cho đến thời điểm hiện nay, khi số các DN PMVN đạt xấp xỉ 400 thì chỉ có 15 đơn vị làm PM đạt ISO, 2 đạt CMM 4 và 1 đạt CMM 3, chiếm tỷ lệ khoảng 4%.


    Softmart HCM 2003 - điểm hẹn hiếm hoi để các doanh nghiệp PMVN biểu dương chất lượng

    Mặc dù tại cả hai thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, nơi đang thu hút rất nhiều DN PM, lãnh đạo thành phố đều có chính sách hỗ trợ kinh phí cho các DN xây dựng hệ thống quản lý theo chuẩn ISO, nhưng con số các DN PMVN quan tâm đến chương trình này rất hạn chế. 
    Là tổ chức duy nhất của các DN PMVN, Hiệp Hội PMVN (VINASA) cách đây hơn một năm đã từng công bố ra mắt Tiểu Ban Công Tác Chất Lượng với mục đích đến năm 2005 tăng số lượng các hội viên đạt ISO lên 100, 10 hội viên đạt CMM 4 và 3 hội viên đạt CMM 5. Tuy nhiên, như “lời nói gió bay”, các mục tiêu họ đặt ra sau một năm đang dậm chân tại chỗ và vấn đề cốt lõi vẫn ở quan niệm và nỗ lực của từng DN.
    Câu hỏi được đặt ra là vì sao tiến độ cải thiện chất lượng PMVN lại chậm?

    Chính thị trường chưa chất lượng
    Theo ông Nguyễn Hoài Nam, trưởng phòng PM công ty Vietsoftware, chất lượng PM chủ yếu do thị trường quyết định. Với một thị trường mới phát triển, còn rất sơ khai thì chất lượng PMVN yếu cũng không có gì khó giải thích. “Khi sản phẩm chất lượng thấp mà vẫn tiêu thụ được thì các nhà phát triển PM không việc gì phải gồng mình lên để nâng cao chất lượng sản phẩm”, ông Nam nhận định.
    Ông Hoàng Tô, chủ tịch Hội Đồng Quản Trị công ty Tinh Vân lý giải về chất lượng PM từ góc độ khác: “Ở nhiều nước, khách hàng có trách nhiệm đặt bài toán cho những người làm PM. Yêu cầu chất lượng cao thì tất yếu sản phẩm phải có chất lượng cao, nếu không coi như không đạt. Nhưng ở Việt Nam thì ngược lại, người lập trình phải tự vạch ra bài toán cho khách hàng. Nếu khách hàng không đặt được yêu cầu thì họ không thể đòi hỏi sản phẩm đó chất lượng cao được”.
    Còn ông Nguyễn Nhật Quang, giám đốc công ty Hài Hòa, phó chủ tịch Hiệp Hội VINASA thì cho rằng: “Người dùng Việt Nam hiện đánh giá PM hoàn toàn theo cảm tính như PM đó có được nhiều người dùng không, công ty sản xuất có tên tuổi không...”. Theo ông Quang thì cách đánh giá đó có thể chấp nhận được với khách hàng là các cá nhân, hộ gia đình, DN nhỏ, nhưng với DN ứng dụng lớn, đặc biệt là các cơ quan quản lý nhà nước thì không ổn. Tuy nhiên, ông Quang cũng ghi nhận: một số dự án của Hà Nội hiện đang áp dụng hệ thống đánh giá bằng chuyên gia. Các chuyên gia sẽ kiểm thử (test) PM theo từng tính năng và tổng thể, sau đó chọn bằng cách bỏ phiếu kín. Hình thức này dù chưa thực sự chuẩn xác vì phụ thuộc vào trình độ và phương pháp đánh giá của mỗi chuyên gia nhưng cũng có thể coi là động thái tích cực của thị trường người dùng chất lượng.

    Quy mô nhỏ của đa số doanh nghiệp


    Hôi Tin Học Tp.HCM khen thưởng, công ty phần mềm trong nước đạt thành tích quốc tế đầu năm 2003, một trong những hoạt động khuyết khích phát triển chất lượng PM

    Có rất nhiều cách để nâng cao và khẳng định chất lượng sản phẩm PM, trong đó, đạt được chứng chỉ CMM hay tối thiểu là ISO:9000 được coi là đích ngắm hàng đầu của nhiều DNPM. Tuy nhiên, việc cầm được trong tay tấm giấy thông hành CMM hay ISO:9000 không phải là dễ dàng đối với các công ty PMVN khi mà đa số còn tương đối trẻ, hơn một nửa mới ở tuổi lên 3 với quy mô nhỏ, chủ yếu dưới 10 lập trình viên và doanh thu dưới 2 tỷ đồng/năm.  
    Được biết, chi phí cho việc xây dựng một hệ thống quản lý theo chuẩn khá tốn kém, riêng với CMM từ bậc 3 trở lên thì chi phí cho tư vấn là khoảng 50.000 USD. Ông Nguyễn Anh Tuấn, giám đốc kỹ thuật của công ty NCS nhận xét: “Ngân sách dành cho xây dựng ISO hay CMM với các công ty lớn chẳng thấm gì, nhưng với những DN nhỏ như NCS lại là cả một vấn đề, cho dù chúng tôi cũng rất muốn đạt CMM mức 3”.
    Mặt khác, ông Ngô Hùng Phương, tổng giám đốc Paragon Solutions Việt Nam (PSV) phân tích: 'người tiêu dùng nào cũng muốn chất lượng, nhưng khách hàng trong nước thường chưa có thói quen sẵn sàng trả tiền cho những bước kiểm tra của quy trình. Ngược lại, với khách hàng nước ngoài, nếu trong các đơn vị công việc của dự án có phần quy trình kiểm tra chất lượng thì họ dễ chấp nhận vì họ đã quen với điều đó”. Do vậy nếu là DN nhỏ lại không có yêu cầu xuất khẩu PM thì họ thường không muốn đầu tư cho CMM.

    Chất lượng chưa được ưu tiên số 1
    Từ góc độ của DN có nhiều năm kinh nghiệm xuất khẩu PM sang thị trường Nhật Bản, ông Tuấn, công ty NCS nói: “Các công ty PM nước ngoài có những đội kiểm thử PM (là những người chuyên kiểm tra, đánh giá chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra thị trường) rất mạnh và chuyên nghiệp. Mức lương của người kiểm thử PM bao giờ cũng tương đương với mức lương của trưởng dự án PM. Vì thế, chất lượng PM của các công ty nước ngoài luôn rất tốt và ổn định. Còn với các DN Việt Nam, những lập trình viên giỏi thì làm phát triển PM, còn những người trình độ thấp hơn thì lại đi kiểm thử sản phẩm.”
    Ông Trịnh Tuấn Dũng, giám đốc BVQI Việt Nam (Tổ chức cấp ISO của Anh) nêu một thực tế: “Ở Việt Nam, trong các lĩnh vực khác, tỷ lệ DN quan tâm đến vấn đề áp dụng hệ thống quản lý theo chuẩn ISO (như: may mặc, xi măng, da giầy...) thường rất cao, nhưng riêng với CNTT tỷ lệ này rất thấp. Để có nhiều khách hàng, DN sẽ phải quyết định: hoặc marketing nhiều hơn hoặc áp dụng ISO. Ở VN, chỉ những công ty PM lớn mới quan tâm đến cả 2 vấn đề này, còn các DN nhỏ thì tương đối hờ hững.”

    Đội ngũ làm PM chưa chất lượng
    Đa số các công ty PMVN hiện nay hầu như không có sự lựa chọn nào cho vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ lập trình viên (LTV) ngoài phương pháp phải tự đào tạo lại. Phó giám đốc phụ trách PM của một công ty đạt CMM nhận xét: “Chất lượng quy trình và chất lượng sản phẩm là 2 chiều độc lập. Rất nhiều trường hợp quy trình tốt nhưng không cho ra sản phẩm tốt chỉ vì lí do nhân lực không chất lượng”.
    Bàn về vấn đề này, ông Quang (Hài Hòa) trở lại với bức xúc đang làm đau đầu lãnh đạo các công ty PM là: đào tạo nguồn nhân lực CNTT tại các trường. Theo ông Quang thì một kỹ sư xây dựng sau khi học xong tuy không thể tự tay xây một cái nhà nhưng anh ta có khả năng thiết kế được một cái nhà. Cũng như thế, kỹ sư cơ khí có thể chế tạo được một cái máy. Còn kỹ sư PM được đào tạo trong nước thì sao? Đầu vào các công ty tuy được tuyển chọn cao nhưng hầu hết không có khả năng thiết kế ngay một ứng dụng gì nếu chưa trải qua đào tạo lại. Ông Quang cho rằng có 2 nguyên nhân dẫn đến hiện tượng trên: do đào tạo chưa đạt yêu cầu; do công ty đặt vấn đề sử dụng chưa đúng (chưa biết dùng người!).

    Thu Hiền – Bích Ty – Kim Long

    ID: B0312_18