• Thứ Ba, 23/03/2004 13:53 (GMT+7)

    MEDIC, con đường số hóa

    Từ lâu, nhiều người ở TP.HCM và các tỉnh xung quanh đã quen với cái tên "Trung tâm chuẩn đoán Y Khoa Hòa Hảo" (Đường Hòa Hảo, Quận 10, TP.HCM). Đó là trung tâm Y Khoa Medic. Một trong những con đường lớn mà Medic đang lặng lẽ vạch lối chính là "Medic Hóa" Công nghệ số, Nhằm quản lý Medic Hóa các thiết bị chuẩn đoán Y Khoa hiện đại của mình vốn nhiều nhất và mạnh nhất tại Việt Nam

    "Medic Hóa" công nghệ số?
    MEDIC những ngày này đang nâng cấp cơ sở tại đường Hoà Hảo. Một đằng, thợ xây dựng đang bận rộn và khẩn trương. Đằng khác, người vào "khám bệnh" hàng ngày dù nườm nượp song vẫn thấy thoải mái hơn trước; do cơ ngơi MEDIC đang cao lên, đang có vẻ "rộng" ra nên thoáng hơn. Họ cũng hài lòng hơn vì, nhờ tin học hoá, các công đoạn tiếp nhận bệnh nhân, in ấn kết quả đã được nối mạng từ phòng thu ngân xuống tận các phòng, khoa; giúp thủ tục hành chính càng giảm gây phiền hà và thêm nhanh chóng, chính xác.

    Thế mạnh độc đáo của MEDIC trong việc đi đầu và hiện vẫn tiếp tục chiếm vị trí hàng đầu về dịch vụ chẩn đoán y khoa kỹ thuật cao trong cả nước ngày càng được nhiều người biết đến. Tuy vậy, còn có nhiều mặt mạnh khác của MEDIC mà ít khách hàng có cơ hội biết rõ, dù họ có điều kiện vào website của MEDIC (http://www.medic.com.vn) để xem. Chẳng hạn, ít ai quan sát hay "hỏi thăm" để biết rằng tại MEDIC hiện không chỉ các thiết bị Siêu Âm, CT Scanner, Cộng Hưởng Từ đã nối với máy tính, mà cả thiết bị xét nghiệm cũng có cổng ra nối vào máy tính... để lưu trữ các kết quả, nhằm vừa cung cấp cho khách hàng ("bệnh nhân"), vừa phục vụ việc nghiên cứu khoa học.

    Do thế mạnh của MEDIC tập trung vào lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh y khoa, nên đội ngũ kỹ sư phần cứng và phần mềm của MEDIC đã phải lần lượt giải quyết từng bài toán nhỏ trong một bài toán lớn: xử lý các chuẩn riêng của từng loại thiết bị chẩn đoán hình ảnh (thiết bị sinh hình) để đưa về cùng một chuẩn thống nhất cho tiện quản lý và khai thác dữ liệu. Bài toán ấy "đeo bám" họ tới mức anh Phan  Hoàng Vũ, một trong các "tác giả", công tác tại Phòng Máy Tính MEDIC nói: "Hễ cứ có... hình ảnh là có phần mềm đi kèm!".

    Từ 5 năm qua, tất cả các hãng thiết bị y khoa ở các nước dù sử dụng những chuẩn riêng cho các thiết bị chẩn đoán hình ảnh y khoa, song khi xuất dữ liệu ra đều phải theo format JPG thông qua một bộ phận thiết bị quy thành chuẩn DICOM, gọi là DICOM Unit. Tuy nhiên, giá một Unit ấy vào khoảng 20.000 USD, nên MEDIC đã... tự nghiên cứu làm ra phần mềm chuyển đổi (converter) khi kết nối từng thiết bị CT Scanner, Cộng Hưởng Từ... với các máy tính mạnh, giúp chuyển các dữ liệu chuẩn của từng hãng thành các file dữ liệu có format JPG tương thích với chuẩn DICOM. "Bí mật" của MEDIC nằm ở đó, với... MEDICOM Unit (xem sơ đồ). Hãy nghe bác sĩ Phan Thanh Hải, giám đốc MEDIC bật mí: "Làm được chuyện ấy không phải dễ, song chúng tôi đã tự làm được chương trình "MEDICOM" để chỉ phải tốn 2.000 USD, thay vì 20.000 USD để mua từng DICOM Unit của nước ngoài...". Và ông cười: "Phải như vậy mới có thể sống còn, chứ mua của nước ngoài làm sao chịu nổi!".

    Câu chuyện X-Quang điện toán và... sức ì của môi trường
    Đặc biệt, nét độc đáo của "Con đường MEDIC số hoá" còn thể hiện ở cách giải quyết vấn đề lưu trữ dữ liệu kết quả X-quang các loại.
    Với các phim chụp từ máy X-quang cao tần (thế hệ mới HF), MEDIC tổ chức dùng... máy ảnh số (digital camera) chụp lại các trường hợp bệnh lý đáng quan tâm (khoảng 10% trên tổng số các phim X-quang, có giá trị phục vụ nghiên cứu khoa học) trước khi giao cho bệnh nhân với lời chẩn đoán kèm theo giải pháp điều trị đề nghị.

    Song song với hệ X-quang "quy ước" đó, hơn một năm nay khoa X-quang của MEDIC đã trang bị thêm một hệ thống X-quang điện toán (CR - Computed Radiography) của hãng Lumisys, Mỹ. Kỹ thuật X-quang điện toán này làm giảm liều xạ và cho phép số hoá hình ảnh X-quang quy ước. Nếu X-quang thông thường chụp bằng phim và rửa ra phim, thì thiết bị X-quang CR trực tiếp nhận tia X để chuyển đổi và lưu kết quả chụp ngay trên máy tính với dạng ảnh JPG. Tiếp theo, dùng phần mềm để chẩn đoán: quan sát các cơ quan trên màn hình máy tính là cực kỳ rõ nét nếu so với xem phim X-quang thông thường; thậm chí có thể điều chỉnh độ rõ của các chi tiết. Từ máy tính, sẽ in ra phim X-quang tuỳ cỡ chọn để giao cho bệnh nhân. Hàng ngày, các kết quả được lưu trữ và chép vào đĩa CD nên dễ truy tìm kết quả nhanh chóng và chính xác.

    Bác sĩ Phan Thanh Hải cho biết: chi phí chụp X-quang điện toán cao gấp đôi X-quang quy ước. Tuy vậy, hơn một năm qua MEDIC vẫn âm thầm chịu lỗ để tính chi phí như nhau cho cả hai "kênh", tức chủ động chịu lỗ để thử nghiệm X-quang điện toán mà chuẩn bị cho thời điểm chuyển đổi dần từ  X-quang quy ước sang thế hệ X-quang hiện đại này. "Hiện nay, coi như chúng tôi có hai "cửa", khách hàng thích đi "cửa" X-quang quy ước hay X-quang điện toán thì tuỳ, vì giá cả hai bên bằng nhau. Tuy vậy, chắc chắn dần dần họ cũng hiểu ra lợi thế của X-quang điện toán và sẽ chấp nhận "tiền nào của nấy" khi chúng tôi áp dụng đúng chi phí thực của X-quang điện toán" - ông kể và giải thích - "Hiện nay, sở dĩ MEDIC chưa chuyển đổi ngay sang X-quang điện toán là do muốn tránh tình cảnh "mình tiên tiến nhưng chỉ là... số nhỏ". Bởi vì khi mà gần như hầu hết các cơ sở X-quang ở Việt Nam còn chụp bằng phim và rửa phim khổ lớn thì người ta quen nghĩ phim lớn là... "lẽ phải". Vì vậy, cho dù MEDIC có dùng công nghệ hiện đại, xử lý trên máy tính với khả năng chẩn đoán rất cao (phát hiện được những tổn thương mà nhìn trên phim không thấy được), song bệnh nhân vẫn rất dễ thắc mắc sao mà "khác thường", sao "tiết kiệm", v.v... Ngược lại, sau này khi tất cả cơ sở y tế đều đồng loạt chuyển sang X-quang điện toán, khi đó họ sẽ lại nghĩ rằng phim nhỏ là "lẽ phải", còn phim lớn hồi trước sao mà... cồng kềnh, v.v...".
    "Đó chính là sức ì của môi trường!" - bác sĩ Hải nói.

    Bao giờ thì đồng bộ?
    Chính trong môi trường còn có sức ì lớn, việc phát triển lần hồi các chi nhánh của Medic cũng rất đáng chú ý. Từ "Medic Hoà Hảo", đã có Medicon, Medicard - Medchild, Medic Cần Thơ (Camedic), Medic Đà Nẵng, Medic Huế và Medic Hà Nội, rồi Medic PP ở Phnompenh - Campuchia, Medic Lào và... CAREMEDIC VN (Mỹ). 

    Trong nội bộ, họ đã làm việc cật lực khi viết nên hàng loạt phần mềm chuyên dụng về điện não đồ, điện tâm đồ, niệu dòng đồ, gắng sức của tim, phần mềm chẩn đoán bệnh lý (hướng dẫn từng bước trên máy tính để hỗ trợ các bác sĩ trẻ)... để sử dụng, cập nhật và phát triển tại MEDIC. Họ cũng đã bắt đầu mở thêm cả... dịch vụ "Điện Toán Y Khoa" để phục vụ các bệnh viện: nhận viết chương trình quản lý y tế, cài đặt chương trình MEDICOM cho các thiết bị Siêu Âm, Điện Tim, Chụp Cắt Lớp, Cộng Hưởng Từ..., và nhận cả dịch vụ... thiết kế website.

    Gần 50% bác sĩ tại MEDIC đã có máy tính xách tay riêng để tiện cập nhật kiến thức từ kho tàng y văn trên internet vào bất cứ lúc nào, trong khi tại nhà thì ai cũng có sẵn máy tính để bàn, thậm chí cả máy ảnh số. Điều đó giải thích vì sao xuất hiện khá sớm website MEDIC, cùng các website riêng của một số bác sĩ tại MEDIC, như những phương tiện không thể thiếu trong việc phổ biến và trao đổi kiến thức Y Khoa (PC World B sẽ phân tích ở số tạp chí sau).

    "Con đường MEDIC số hoá" còn dẫn đến những mục tiêu không nhỏ chút nào, chẳng hạn từ "bệnh án mở" (cung cấp hồ sơ bệnh án chuẩn và tương thích với các phần mềm các bác sĩ khác đang sử dụng) để tiến tới chuẩn hoá bệnh án điện tử tương thích với hoàn cảnh Việt Nam...

    "Tuy vậy, nếu chỉ 1-2 đơn vị tiến hành thì sẽ không có hiệu quả. Cần triển khai đồng bộ trong cả nước. Bởi ví dụ MEDIC trao cho bệnh nhân một đĩa CD hồ sơ bệnh án điện tử, rồi họ đi công tác và cần khám chữa bệnh, nhưng bệnh viện ở địa phương đó không đọc được đĩa CD này thì cũng vô ích!" - bác sĩ Phan Thanh Hải nói.

    Và tầm nhìn của ông không dừng lại ở đó:"Cần phải nghĩ tới lúc hội nhập với AFTA, và ít ra chúng ta phải sử dụng cả phiên bản bệnh án điện tử tiếng Việt và tiếng Anh ghi trên đĩa CD để người bệnh của mình có thể đến các bệnh viện trong khắp các nước ASEAN..."

    Để chuẩn bị cho tương lai không xa ấy, chắc chắn ngành Y Tế Việt Nam cần nhanh chóng xác lập và đẩy nhanh lộ trình ứng dụng CNTT của mình.Trong lộ trình ấy,"con đường MEDIC số hóa" hẳn sẽ góp một kinh nghiệm quý?

    ID: B0204_22