• Thứ Ba, 27/04/2004 16:30 (GMT+7)

    "Phút 89" của CNTT với SEA GAMES 2003

    Viện trưởng Viện Khoa Học TDTT đã nói vậy khi đề cập đến việc chạy đua với thời gian để xây dựng hệ thống điện tử xử lý thông tin phục vụ SEA Games 2003. 'Bởi nếu không có hệ thống này thì sẽ không phải là một cuộc thi đấu thể thao quốc tế, các nước sẽ không công nhận thành tích đó' - ông nói. Cùng với những nỗi lo về thời gian chuẩn bị đang cạn dần cho việc xây dựng sân vận động trung tâm, cho việc huấn luyện đội tuyển U-23 bóng đá..., chính những 'cập rập' cho việc hình thành và khai thác hệ thống thông tin ấy đặt ra những câu hỏi lớn: Bao giờ thì thể thao Việt Nam luôn nhớ đến CNTT như một bạn đồng hành để giúp vươn cao hơn nữa, xa hơn nữa? Và bao giờ sẽ đến

    CNTT từ... 'số 0'
    Hãy giả sử rằng vào đầu năm 2002 này, SEA Games XXII được tổ chức tại Hà Nội, thủ đô của nước đăng cai...
    Hãy thử hình dung xem các vận động viên của 10 nước Đông Nam Á thi môn chạy. Ở đích đến, sẽ có hai người đứng căng một dải dây lụa đỏ ngang đường chạy. Khi vận động viên (VĐV) chạy về đích và chạm vào dải dây này, hai người cầm dây sẽ buông tay cho dải lụa đỏ rơi xuống, đồng thời cùng lúc trọng tài sẽ bấm đồng hồ đo cho dừng lại và tính điểm. Ai dám chắc là khi 2 vận động viên lao về đích gần như cùng một lúc, những người cầm dây sẽ xác định được chính xác ai là người chạm dây trước. Và ai bảo đảm trọng tài bấm đồng hồ tay sẽ bấm chính xác tới độ 0,1 hay 0,01 giây? Nếu không đảm bảo được, các vận động viên, các đoàn thể thao sẽ khiếu nại, kiện cáo lôi thôi...
    Ở các kỳ SEA Games trước do các nước láng giềng đăng cai thì sao? Đối với môn chạy, khi có tín hiệu, VĐV bắt đầu chạy thì một hệ thống điện tử bắt đầu hoạt động. Khi VĐV về đích và chạm vào tia hồng ngoại thì thiết bị đo thời gian tự động dừng lại. Hệ thống tính thời gian này (đạt độ chính xác tới 0,01 giây) được kết nối với máy tính thuộc hệ thống điện tử xử lý thông tin thi đấu của môn điền kinh để cho kết quả ngay lập tức.
    CNTT ứng dụng trong thể thao Việt Nam đang bắt đầu từ con số 0?

    Còn quá nhiều việc phải làm


    Ông Dương Nghiệp Chí, viện trưởng Viện Khoa Học TDTT - Uỷ Ban Thể Dục Thể Thao Việt Nam

    Rõ ràng là bên cạnh việc huấn luyện, đào tạo VĐV, xây dựng sân vận động, nhà thi đấu... thì việc xây dựng một hệ thống điện tử xử lý thông tin tại SEA Games 2003 là công việc bắt buộc phải hoàn thành. Bởi theo ông Dương Nghiệp Chí, viện trưởng Viện KHTDTT - Ủy Ban Thể Dục Thể Thao Việt Nam thì trong các đại hội thể thao quốc tế với quy mô lớn, nhất thiết phải sử dụng hệ thống điện tử xử lý thông tin.
    Trên cơ sở đó, Dự Án xây dựng hệ thống điện tử xử lý thông tin tại SEA Games 2003 do Viện Khoa Học TDTT làm chủ đầu tư đã được xây dựng với tổng dự toán gần 15 tỷ đồng. Chính Phủ đã chính thức phê duyệt Dự án này.
    Với Dự Án trên, theo ông Dương Nghiệp Chí, chúng ta sẽ phải giải quyết những vấn đề trước nay chưa từng được giải quyết trong lĩnh vực thể thao: nào cơ sở hạ tầng truyền thông, phục vụ kết nối các máy tính truyền thông tin; nào phần cứng (máy chủ, máy trạm và các thiết bị chuyên dụng) và các phần mềm hệ thống, phần mềm ứng dụng. 'Sự can thiệp của CNTT vào hệ thống điện tử xử lý thông tin thi đấu thể thao và các hệ thống ngoại vi sẽ có tính chất quyết định' - ông Chí nói.
    Chưa kể hệ thống bán vé cho các cuộc thi đấu, rồi kết nối hệ thống thông tin điện tử với truyền hình như thế nào. Ngay việc làm sao để vận hành được hệ thống thông tin một cách hiệu quả và thông suốt đã là một vấn đề không nhỏ. Hẳn nhiều người còn nhớ, hệ thống thông tin điện tử của vòng chung kết bóng đá thế giới Mexico '86 hiện đại gấp nhiều lần so với tại Espana '82, song khán giả truyền hình khắp hành tinh đã thất vọng vì trình độ thao tác xử lý ở đó quá tồi, đến nỗi chậm hiển thị hoặc hiển thị sai tên cầu thủ. Trong khi đó tại Espana '82, mặc dù điều kiện kỹ thuật hạn chế hơn nhiều nhưng các thông số luôn được đưa ra rất kịp thời. Thêm một điều nữa: với hệ thống thông tin của Mexico '86, các khán giả truyền hình Đức thì bị nghe bình luận bằng tiếng Anh, còn các khán giả Pháp thì được nghe bằng tiếng Đức... tại trận khai mạc giữa hai đội Italia và Bulgaria (theo phản ánh của báo Thể Thao & Văn Hoá của TTXVN)!
    Giải quyết bài toán nhân lực cũng chẳng đơn giản. Để điều hành hệ thống xử lý thông tin tại SEA Games 2003, ước tính cần khoảng 250-300 người biết sử dụng thành thạo máy tính, thường trực liên tục từ khi khai mạc đến khi kết thúc SEA Games. Thông thạo ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh là yêu cầu rất quan trọng. Vì thế, những người đảm bảo được các yêu cầu trên và nhiệt tình với thể thao nào phải dễ tìm.

    Truyền dữ liệu: Đã xác định giải pháp?
    Trước hết là vấn đề truyền dữ liệu về trung tâm xử lý thông tin thi đấu tại Hà Nội và TP.HCM. 'Đảm đương phần việc này không ai khác là công ty Điện Toán và Truyền Số Liệu (VDC). Tuy nhiên, phải đảm bảo thật hiệu quả vấn đề truyền dữ liệu. Vấn đề tốc độ đường truyền như hiện nay thì không thể đảm bảo. Vì thế, phương án của chúng tôi là thuê cả 2 đường dial-up và leased line tại 28 điểm thi đấu của SEA Games. Khi các dữ liệu được truyền về và xử lý tại Hà Nội và TP. HCM, thông tin thi đấu sẽ được chuyển về trung tâm báo chí ở 2 nơi (dự kiến truyền qua cáp quang) cho các trưởng đoàn thể thao và người hâm mộ. Việc nối cáp quang ở hai trung tâm xử lý thông tin tới trung tâm báo chí không thuộc nhiệm vụ của chúng tôi. Nhưng chúng tôi sẽ chịu trách nhiệm truyền dữ liệu từ trung tâm thông tin tới trung tâm báo chí. Còn tại những nơi không dùng hữu tuyến được thì sẽ dùng vô tuyến để truyền dữ liệu' - ông Chí khẳng định.
    Tuy nhiên, tại những điểm xa trung tâm, đặc biệt là tại nơi thi đấu thuyền buồm trên vùng biển Côn Đảo chẳng hạn, thì liệu có thể kết nối internet qua đường điện thoại, kể cả điện thoại di động? Khi đó, chỉ có cách kết nối trực tiếp qua vệ tinh là đảm bảo nhất, song điều này lại... vi phạm Nghị Định 55/2001/NĐ-CP về quản lý, khai thác và sử dụng internet.

    Phần mềm Việt Nam: Có khi VĐV chạy rồi phải... chạy lại?

    Phần cứng (trang thiết bị máy tính) sẽ gồm 250-300 máy tính cho hệ thống điện tử xử lý thông tin thi đấu thể thao. Ngoài 15-20 máy tính xách tay là mua, còn lại sẽ được thuê của các công ty trong nước. Phần cứng của hệ thống tại các hiện trường thi đấu, nhất là các môn thể thao tương đối phức tạp như điền kinh, bơi lội, thể dục... thì không chỉ có máy vi tính mà còn cả các hệ thống thiết bị ngoại vi tính thời gian, tính điểm môn thi đấu.
    Trong khi đó, 'chiếc bánh' phần mềm khá to, ông Chí cho biết như vậy. 'Chỉ riêng môn điền kinh thôi đã cần có tới 42 phần mềm khác nhau (bởi luật và điều lệ các môn thi đấu là khác nhau)'. Theo ông, mỗi môn thi đấu có luật và điều lệ riêng nên phải căn cứ vào đó để biên soạn phần mềm ứng dụng thích hợp. Dự kiến với 30 môn thi đấu và trao 450 bộ huy chương sẽ cần tới... 225 phần mềm khác nhau! Đó là chưa kể đến các phần mềm cho công tác trọng tài và đăng ký danh sách vận động viên, đại biểu của các đoàn.
    Tuy nhiên, các phần mềm sẽ đều được mua bản quyền của nước ngoài, có nghĩa là các công ty Việt Nam không có phần nào cả. Lý do được ông Chí đưa ra: Độ phức tạp của các phần mềm này không lớn nhưng 'vướng' ở một số điểm. Cụ thể: các lập trình viên Việt Nam phải nắm vững được tất cả các luật và điều lệ thi đấu thể thao, đồng thời cần phải có kinh nghiệm lập trình các sản phẩm trong lĩnh vực này. Hơn nữa, thời gian rất gấp, và yêu cầu về phần mềm phải tuyệt đối an toàn, không được phép có sai sót. 'VĐV chạy rồi thì không thể bắt họ chạy lại. Không ghi được thời gian chạy, không đưa được vào máy tính và không xử lý được, họ sẽ kiện. Đây là vấn đề chúng ta chưa từng làm bao giờ. Theo tôi, các công ty phần mềm trong nước khó mà đảm bảo được nếu căn cứ vào các tiêu chí trên' - ông Chí phát biểu. 

    Không còn đủ thời gian!


    Tại SEA Game XXI ở Malaisia (2001), mỗi vận động viên môn bắn súng đều đứng trước một máy tính. Hệ thống này được nối với nhau, cung cấp những thông tin về độ bắn chính xác của vận động viên bắn súng, hình ảnh của bia mục tiêu, và cung cấp tức thời những thông tin thi đấu cho trung tâm thông tin kết quả của Ban Tổ Chức. Liệu Sea Games XXII ở ta có làm hơn được vậy?

    'Nếu toàn bộ hệ thống trên mà nước ngoài làm sòng phẳng, kể cả phần mềm, phần cứng, thiết bị kết nối là 5 triệu USD. Nhưng với chúng tôi, tất cả chỉ được phép chi trong giới hạn gần 1 triệu USD (gần 15 tỷ đồng). Các công ty nước ngoài có lẽ sẽ không tham gia vì họ không có lãi' - ông Chí nhận định.
    'Chúng tôi sẽ tổ chức đấu thầu cả gói dự án này, công ty nào trúng thầu sẽ phải lo toàn bộ từ máy móc, thiết bị, phần mềm đến nhân lực. Tôi đã nhận được rất nhiều điện thoại liên lạc của các công ty CNTT trong nước. Nhiều công ty muốn làm, họ chấp nhận không có lãi. Tuy nhiên, chỉ những công ty trả lời được những bài toán của chủ đầu tư đưa ra mới có thể thắng thầu. Đồng thời, họ phải đáp ứng đủ các điều kiện: có kinh nghiệm làm việc với các công ty nước ngoài trong lĩnh vực thể thao; có đủ máy móc, trang thiết bị; có đủ nhân lực' - ông Chí cho hay.
    Một điều lạ là tuy chưa quy định hình thức gọi thầu nhưng ông Dương Nghiệp Chí đã khẳng định: Công ty dự thầu nếu không phải là VDC thì cũng phải quan hệ rất chặt chẽ hoặc được sự hỗ trợ rất đắc lực của VDC, tức phải là... đồng minh thật chặt chẽ của VDC thì mới có thể thắng thầu (?!).   
    Trên hết, có lẽ bức xúc nhất vẫn là chuyện... thời gian để triển khai. 'Về lý thuyết thì như vậy, nhưng chúng tôi vẫn phải làm. Không có nước nào dám làm như chúng ta cả. Đành phải 'liều' thôi, không còn cách nào khác! Bởi nếu không có hệ thống này thì sẽ không phải là một cuộc thi đấu thể thao quốc tế, các nước sẽ không công nhận thành tích đó. Chỉ khi chúng ta nghiêm chình một đại hội thể thao quốc tế tầm cỡ, ít nhất là từ SEAGames trở lên thì mới có điều kiện ban đầu về cơ sở vật chất, kỷ thuật cho thể thao nước nhà phát triển'- ông Chí kết luận.

    Tân Khoa - Kim Long

    ID: B0202_6