• Thứ Sáu, 16/04/2004 15:12 (GMT+7)

    CNTT ở Việt Nam, một chẩn đoán: 5 bất cập và 5 giải pháp

    So với tầm quan trọng mang tính chiến lược quốc gia của việc ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin (CNTT) theo Chỉ Thị 58 của Bộ Chính Trị, thực tiễn cho thấy có rất nhiều bất cập trong giai đoạn hiện nay. Tác giả khái quát những bất cập ấy và đưa ra các giải pháp cụ thể.

    Năm bất cập
    Những bất cập đó thể hiện ở những điểm sau:

    1. Tính không chuyên nghiệp. Đó là hình ảnh đặc trưng nhất của các quá trình ứng dụng và phát triển CNTT từ trước đến nay ở nước ta, với các biểu hiện chính:

    - Không có kế hoạch từ tổng thể đến chi tiết một cách đúng nghĩa; làm kế hoạch lớn, nhỏ đều không có chuẩn mực rõ ràng.

    - Không có quy trình để tổ chức và triển khai một dự án CNTT (dự án ứng dụng cũng như các loại dự án khác).

    - Không có đội ngũ chuyên nghiệp: thiếu 'nhạc trưởng' (chef de project), thiếu đội ngũ phân tích giỏi, thiếu lực lượng được đào tạo chuyên nghiệp để phát triển các dự án CNTT.

    - Tính phi chuẩn: 

    ' Phi chuẩn về mã hóa thông tin.

    ' Phi chuẩn về môi trường kỹ thuật.

    ' Phi chuẩn về quy trình làm việc.

    - Thiếu cách tổ chức và cách làm chuyên nghiệp.

    2. Tính rời rạc, cát cứ:

    - Sự rời rạc và cát cứ theo ngành. Ví dụ: 'Tin học hóa quản lý hành chính nhà nước', 'Hiện đại hóa giáo dục', 'Chiến lược phát triển viễn thông'... là những đề án, chương trình tách rời nhau.

    - Sự rời rạc trong các ứng dụng. Ví dụ: Rất hiếm có hệ thống các phần mềm quản trị doanh nghiệp tổng thể mà thường chỉ là các phần mềm kế toán, quản lý nhân sự, quản lý kho,... rời rạc.

    3.  Tính vô hướng:

    - Hiện tượng phổ biến: Không biết rõ cần bắt đầu từ đâu và tiếp theo là gì?

    - Hiện tượng 'lực bất tòng tâm'.

    4. Sự hụt hẫng của các địa phương:

    - Sự thiếu hụt trầm trọng cán bộ chuyên môn của địa phương dẫn đến không biết thực hiện Chỉ Thị 58 cụ thể như thế nào, mặc dù hiểu Chỉ Thị yêu cầu những gì.
    - Sự thiếu vắng các mối liên kết, hợp tác giữa địa phương và các trung tâm nghiên cứu, đào tạo, phát triển ứng dụng..., dẫn đến những lựa chọn tự phát, cảm tính.

    5. Sự quá tải của cấp trung ương:

    - Thiếu các cơ quan tối cần thiết: Nếu chúng ta biết rằng Singapore, một nước rất ít dân, rất quý trọng lao động mà cơ quan quản lý nhà nước về CNTT của họ gồm 1.000 (một ngàn!) người thì hẳn chúng ta khó lòng theo kịp họ khi mà Văn Phòng 58 của ta có 3 người.

    - Hiện tượng vừa làm vừa hướng dẫn: Ngay cả cấp trung ương cũng không biết chắc chắn phải bắt đầu ứng dụng và phát triển CNTT từ đâu và làm như thế nào. Chẳng hạn với Đề Án 112 'Tin học hóa quản lý hành chính nhà nước': Văn phòng là tổ chức hành chính chứ không phải một tổ chức chuyên nghiệp về ứng dụng và phát triển CNTT. Vì vậy, nếu giao cho Văn Phòng Chính Phủ, văn phòng các Bộ, ngành, văn phòng UBND các địa phương chủ trì thực hiện dự án này là quá với khả năng của họ. 

    Năm giải pháp quan trọng hàng đầu
    Việc khắc phục các bất cập nêu trên đòi hỏi phải làm rất nhiều việc. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng 5 giải pháp dưới đây có tầm quan trọng hàng đầu:

    1.  Xây dựng và hoàn thiện Chiến Lược Quốc Gia và Kế Hoạch Quốc Gia về ứng dụng và phát triển CNTT trong thập niên đầu của thế kỷ XXI.

    2. Thành lập Bộ Chỉ Huy Chiến Lược để chỉ đạo triển khai Chiến Lược Quốc Gia.

    3. Thành lập tổ chức cấp Bộ điều hành thực hiện Kế Hoạch Quốc Gia và tham mưu về chiến lược .

    4. Tập trung lực lượng phát triển CNTT và viễn thông (VT) mau chóng đạt trình độ quốc tế tại một vài địa phương, ngành chọn lọc.

    5. Nghiêm túc học tập mọi kinh nghiệm, tri thức trong vận hành guồng máy CNTT-VT ở một quốc gia nào đó gần với ta và rất thành công trong việc phát triển CNTT trong ứng dụng cũng như trong sản xuất CNTT. Có thể đó là Singapore.

    Nguyễn Tuấn Hoa

     

    ID: B0206_13