• Thứ Sáu, 02/04/2004 15:59 (GMT+7)

    Tin học hóa quản lý từ các "nhà"


    Ông Nguyễn Tuấn Hoa(Trung Tâm KHTN & CN Quốc Gia)

    Ngày nay, tin học hóa quản lý (QL) đã thành thước đo trình độ phát triển của nền hành chính và cả nền sản xuất của mỗi quốc gia trong quá trình hội nhập. Thế nhưng tốc độ và hiệu quả tin học hóa QL ở VN đang còn rất chậm và kém chất lượng, có lẽ bởi thiếu một cách nhìn tổng hợp từ các ngành khoa học. Tôi muốn trao đổi về tin học hóa QL ở một số góc nhìn cơ bản.

    Từ phía nhà tin học

    Nhà tin học (NTH) xét quá trình QL theo bốn khía cạnh chính: thu thập, tổ chức - lưu trữ, xử lý và truyền dữ liệu. Tin học hóa QL được NTH đồng nhất với quá trình nghiên cứu nhằm tìm kiếm các giải pháp: 

    o Tổ chức và cập nhật dữ liệu trong hệ thống: Đây là điểm khác biệt cơ bản nhất giữa hệ thống QL được tin học hóa với QL truyền thống. Với cách tổ chức dữ liệu này, hệ thống QL được tin học hóa có thể biến các tập hợp dữ liệu thành một nguồn tài nguyên quan trọng - điều mà hệ thống QL thủ công không thể làm được. Rõ ràng không thể 'bê nguyên xi' dữ liệu truyền thống vào hệ thống tin học hóa mà cần thực hiện quá trình chuẩn hóa dữ liệu dựa trên thiết kế tổng thể các cơ sở dữ liệu (CSDL) trong toàn hệ thống. Đây đang là điểm yếu nhất của các mạng WAN, website hay cổng thông tin ở các tỉnh thành của Việt Nam.  

    Xử lý dữ liệu: Mục tiêu tin học hóa QL là xây dựng quy trình QL có sự trợ giúp của máy tính phục vụ quá trình ra quyết định một cách tốt nhất. Ở khía cạnh này cũng thấy rõ quá trình xử lý dữ liệu thủ công và tin học hóa là hai quá trình hoàn toàn khác nhau, nhưng các nhà QL Việt Nam chưa ý thức được.

    o Truyền dữ liệu: Nhờ dữ liệu được số hóa, công nghệ truyền thông và mạng máy tính có thể chuyển dữ liệu hay kết quả xử lý dữ liệu đến bất cứ nơi nào cần. Trao đổi thông tin ngang cũng đang là điểm yếu ở các cơ quan công quyền bởi tập quán cát cứ thông tin đã thành căn bệnh trầm kha.

    Từ phía nhà quản lý
    Lý thuyết tổ chức nghiên cứu về mối quan hệ giữa các cá nhân trong một tổ chức và đưa ra một kết luận rằng chỉ với 7 người thì tổng số mối quan hệ giữa họ đã lên đến 7 giai thừa (bằng 5040 mối quan hệ). Vì vậy, để một tổ chức có thể tồn tại và phát triển, người ta tìm cách chia sẻ trách nhiệm cho tất cả các thành viên của tổ chức. Nhiệm vụ chính của nhà quản lý (NQL) - người điều khiển hoạt động của một tổ chức - là xác lập và duy trì cấu trúc hợp lý nhất trong từng giai đoạn phát triển. NQL ý thức được sự cần thiết tin học hóa QL, nhưng luôn có tâm lý sợ mất quyền lực.

    Từ phía nhà điều khiển học
    Nhà điều khiển học (NĐKH) luôn xét mọi hoạt động của xã hội như một hệ thống nhất gồm hai phân hệ thành phần là 'hệ thống điều khiển' và 'hệ thống bị điều khiển'. Đối với lĩnh vực tin học hóa QL, các NĐKH chú trọng quan sát các quá trình điều khiển, đặc biệt là mối liên hệ ngược sẽ được 'tin học hóa' như thế nào. Bởi theo họ, tin học hóa QL là phương pháp 'làm lưu thông khí huyết' trong một cơ thể xã hội nhằm điều khiển cơ thể đó hoạt động tốt nên rất nhiệt thành ủng hộ.

    Từ phía nhà kinh tế
    Nhà kinh tế (NKT) có cái nhìn cụ thể về mặt giá trị, có lợi hay không lợi trong mọi công việc. Với tin học hóa QL, NKT xem xét cần đầu tư bao nhiêu vốn để trang bị hệ thống máy móc thiết bị, PM, đào tạo... và sự đầu tư đó mang lại lợi ích cụ thể gì, sau bao lâu thì hoàn vốn và có lời. Đối với một doanh nghiệp, nếu lập website mà doanh thu sau nửa năm vẫn không có dấu hiệu khả quan nào thì các NKT cho là chưa cần thiết, có đầu tư cũng chỉ là hình thức. Nhưng nếu nó mở ra cả một thị trường tiềm tàng thì chắc chắn các NKT sẽ không bỏ qua cơ hội. Hình như ở ta, các NTH khi đưa ra sản phẩm chưa biết làm hấp dẫn các NKT nên không đủ sức thuyết phục họ ứng dụng giải pháp của mình.

    Thay lời kết
    QL hành chính nhà nước, QL doanh nghiệp đều có thể gọi chung một tên là QL một tổ chức. Thực tiễn chứng minh rằng, một khi cải cách hành chính và tin học hóa QL không gắn kết chặt chẽ với nhau thì kết quả hiện đại hóa QL bao giờ cũng bị hạn chế, dù có làm đi làm lại nhiều lần. Hình như chưa bao giờ các 'nhà' trên (NTH, NQL, NĐKH, NKT) thực sự cùng ngồi hợp sức tìm lời giải cho vấn đề hiện đại hóa QL một cách triệt để. Đứng một mình, mỗi 'nhà' chỉ nhìn thấy một phần của tổ chức - thực thể xã hội cần hiện đại hóa mà thôi. BCĐ Quốc Gia về CNTT, Ban QL điều hành Đề án 112... nên chăng cũng cần đủ những thành phần cần thiết?ÿ

    Nguyễn Tuấn Hoa
    Trung Tâm KHTN & CN Quốc Gia

     

    ID: B0404_5