• Thứ Năm, 29/07/2004 20:29 (GMT+7)

    Trung Quốc trước thách thức bị Mỹ kiện lên WTO

    Ngày 18/3/2004, Văn Phòng Đại Diện Thương Mại Mỹ (Office of the U.S. Trade Representative - OTR) thông báo Mỹ đã gửi thư lên Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO) phàn nàn về việc Trung Quốc đánh thuế VAT bất bình đẳng đối với sản phẩm chíp của Mỹ xuất khẩu sang nước này.

    Ngày 18/3/2004, Văn Phòng Đại Diện Thương Mại (TM) Mỹ (Office of the U.S. Trade Representative - OTR) thông báo Mỹ đã gửi thư lên Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO) phàn nàn về việc Trung Quốc (TQ) đánh thuế VAT bất bình đẳng đối với sản phẩm (SP) chip của Mỹ xuất khẩu (XK) sang nước này.

    Hiện nay, tất cả SP chip trên thị trường TQ đều chịu thuế VAT 17%. Tuy nhiên, SP sản xuất trong nước được hoàn thuế 11%, tức chỉ chịu thuế VAT 6%. Thậm chí, SP thiết kế tại TQ được hoàn thuế đến 14%. Chính sách này ban hành từ năm 2000, trong nỗ lực phát triển ngành vi mạch tích hợp (integrated circuit) trong nước của TQ. Thuế VAT cao hơn đẩy giá hàng nhập khẩu (NK) lên, đồng thời giảm sức cạnh tranh của chúng trên thị trường TM. Theo OTR, các công ty Mỹ XK khoảng 2 tỷ USD vi mạch vào TQ năm 2003. Như vậy, người tiêu dùng TQ phải trả thêm một khoản là 344 triệu USD do thuế suất VAT đánh lên hàng NK là 17%. 

    Robert Zoellick, đại diện TM của Mỹ cho rằng chính sách thuế trên của TQ đã vi phạm nguyên tắc đãi ngộ quốc gia (National Treatment) của WTO, theo đó, hàng hóa NK, dịch vụ và quyền sở hữu trí tuệ nước ngoài phải được đối xử không kém thuận lợi hơn so với hàng hóa cùng loại trong nước. Zoellick nói: "Các nhà sản xuất vật liệu bán dẫn của Mỹ có quyền được cạnh tranh bình đẳng với các công ty TQ. Là thành viên của WTO, TQ phải thực hiện những nghĩa vụ của WTO. Họ không thể phân biệt đối xử hàng hóa Mỹ."

    Thị trường TQ rất quan trọng đối với các công ty và nền kinh tế Mỹ. Đây là thị trường chủ yếu của các nhà sản xuất chip Mỹ như Intel, AMD, Texas Instruments và Motorola. Năm ngoái, Intel công bố doanh thu tại TQ đạt 3,7 tỷ USD (chiếm 12% tổng doanh thu toàn tập đoàn) và trở thành nhà cung cấp chip hàng đầu của TQ. Vật liệu bán dẫn cũng là mặt hàng XK lớn thứ hai của Mỹ sang TQ về giá trị, chỉ đứng sau máy bay và tàu vũ trụ. Thị trường vật liệu bán dẫn của TQ lớn thứ ba thế giới với doanh thu 19 tỷ USD. Dự kiến đến 2010, nó sẽ vươn lên vị trí thứ hai thế giới, sau Mỹ. Tầm quan trọng của thị trường này khiến Mỹ không thể khoanh tay ngồi nhìn chính sách phân biệt đối xử trên của TQ.

    Bộ trưởng TM Mỹ Donald Evans và đại diện TM Zoellick gần đây đã đến TQ nhằm thuyết phục nước này dỡ bỏ chính sách thuế trên. Zoellick nói: "Chúng tôi muốn giải quyết bằng thương lượng, đàm phán hơn là kiện cáo". Tuy nhiên, những nỗ lực đàm phán đó đã thất bại. George Scalise, chủ tịch Hiệp Hội Công Nghiệp Vật Liệu Bán Dẫn của Mỹ nói: "Khi vụ việc kéo dài, các cuộc đàm phán không đem lại kết quả mong muốn thì cần phải đưa vụ việc lên WTO để giải quyết."

    TQ sau khi biết Mỹ gửi thư phàn nàn lên WTO - lần đầu tiên kể từ khi TQ gia nhập WTO tháng 12/ 2001 - cảm thấy vô cùng ngạc nhiên. Nhà phát ngôn của Bộ Công Nghiệp Thông Tin TQ nói: "TQ không thể hiểu được hành động của Mỹ khi đàm phán vẫn đang được tiến hành."

    Tạp chí Financial Times trích lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Robert Zoellick định chờ đến sau ngày 21/4, khi Mỹ và TQ dự một cuộc họp tại Washington để đưa vụ việc lên WTO. Tuy nhiên, sau khi có nguồn tin từ Bắc Kinh là TQ vẫn không có ý định bãi bỏ chính sách đó, Mỹ đã quyết định thực hiện kế hoạch ngay.  

    Zhang Qi, một quan chức Bộ Công Nghiệp Thông Tin TQ đã nói với báo giới: "80% nhu cầu trong nước về vật liệu bán dẫn là từ NK. Không biết chúng tôi còn phải mở cửa thị trường đến đâu nữa".

    Việc đệ đơn chống chính sách của TQ lên WTO của Mỹ có nhiều nguyên nhân, cả về kinh tế và chính trị. Năm 2003, thâm hụt TM của Mỹ với TQ đạt mức kỷ lục 124 tỷ USD, mức lớn nhất từ trước tới nay của Mỹ với bất kỳ nước nào. Cuộc tranh cử đang đến gần cũng là một sức ép với chính quyền Bush. John Kerry, ứng cử viên tổng thống của Đảng Dân Chủ và nhiều nghị sĩ khác đã cáo buộc Nhà Trắng không mạnh tay buộc TQ thực hiện cam kết của mình khi gia nhập WTO. Trong tương lai không xa, ngành vật liệu bán dẫn TQ sẽ là mối đe dọa cho vị thế của Mỹ. CP TQ có kế hoạch đầu tư vào ngành này 10 tỷ USD đến năm 2005. Đây là ngành được coi là có tầm quan trọng chiến lược đối với TQ trên cả phương diện kinh tế và quân sự bởi vật liệu bán dẫn được sử dụng trong mọi thứ, từ máy tính đến hệ thống điều khiển máy bay, hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo. 

    Gần đây, Mỹ không hài lòng với quyết định của TQ cấm NK, chế tạo và kinh doanh những thiết bị không dây không sử dụng bộ chuẩn WAPI (Wired Authentication and Privacy Infrastructure), một chuẩn an ninh cá nhân và xác thực truy cập không dây do Cục Tiêu Chuẩn TQ ban hành và không tương thích với rất nhiều bộ chuẩn của thế giới hiện nay. Thời hạn bắt buộc tất cả các chip không dây phải tuân thủ chuẩn trên là ngày 1/5/2004. Như vậy, nhiều khả năng các nhà sản xuất chip không dây nước ngoài không kịp hoàn thành vào thời điểm đó và kết quả là các nhà sản xuất trong nước sẽ có cơ hội tung SP ra thị trường sớm hơn.

     Theo qui định của WTO, sau khi Mỹ đệ thư phàn nàn, hai bên sẽ tiến hành hòa giải. Nếu hòa giải thất bại, một ban hội thẩm sẽ được lập ra để xác định liệu chính sách thuế VAT của TQ đối với mặt hàng chip NK có vi phạm qui định của WTO không.

    (Nguồn: www.infoworld.com)

    ID: B0407_18