• Thứ Sáu, 10/12/2004 09:03 (GMT+7)

    Công nghệ thông tin với chữ Nôm

    Việc đưa chữ Nôm lên máy tính là hết sức quan trọng và cần thiết để mở ra một thời kỳ mới bảo tồn và phát triển chữ Nôm, đưa chữ Nôm vào chuẩn quốc tế, đến với các nền văn hóa thế giới và đưa thế giới đến với Việt Nam.


    Như chúng ta đã biết, tiếng nói và chữ viết là công cụ giao tiếp, là tài sản vô cùng quý giá của quốc gia, dân tộc, thuộc về bản sắc của từng dân tộc. Chữ Nôm là sản phẩm sáng tạo, trí tuệ trong văn hóa dân tộc Việt Nam và đã có hàng nghìn năm lịch sử. Đây là một di sản phi vật thể vô cùng khổng lồ đang được lưu trữ khắp nơi ở Việt Nam và các quốc gia trên thế giới như: Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp, Anh, Mỹ... Cũng do nhiều nguyên nhân lịch sử khác nhau, nhiều tài liệu quý hiếm về chữ Nôm không có trong nước. Theo đánh giá của Hội Bảo Tồn Di Sản Chữ Nôm (thành lập năm 1999 tại Hoa Kỳ), hiện nay trên thế giới chỉ có khoảng 100 người đọc và viết thành thạo chữ Nôm, trong khi trên 90% thư tịch Nôm chưa từng được dịch sang quốc ngữ, vì vậy nguy cơ mai một di sản phi vật thể này là rất lớn. Đại đa số các di sản văn hóa Nôm được viết trên giấy đang hư hại theo thời gian. Giải pháp ứng dụng CNTT để bảo tồn và phát triển di sản chữ Nôm là phù hợp với thời đại, đồng thời thuận tiện cho việc học tập, nghiên cứu và trao đổi theo xu hướng toàn cầu hóa hiện nay.

    Tại hội thảo quốc tế về chữ Nôm lần đầu tiên diễn ra tại Hà Nội 12-14/11/2004 do Viện Nghiên Cứu Hán-Nôm (VN) và Hội Bảo Tồn Di Sản Chữ Nôm (Hoa Kỳ) tổ chức, có một số phần mềm nghiên cứu chữ Nôm đã được trình diễn. Nôm Lookup Tool, công cụ giúp tìm kiếm, tra cứu chữ Nôm trên mạng, là sản phẩm của Hội Bảo Tồn Di Sản Chữ Nôm (www.nomfoundation.org). Nôm Lookup Tool được phát triển bằng MySql và PHP - một cơ sở dữ liệu (CSDL) và ngôn ngữ mã nguồn mở, CSDL của chương trình lấy từ những tài liệu Nôm trong và ngoài nước, đặc biệt là từ UniHan Database - CSDL của tổ chức Unicode (The Unicode Organization) và bộ Font NomNaTongLight.ttf hơn 17.600 chữ theo chuẩn quốc tế của văn phòng Nôm Na (Hà Nội) thuộc Hội Bảo Tồn Di Sản Chữ Nôm tạo ra. Nôm Lookup Tool có các tùy chọn khác nhau giúp người sử dụng có thể tìm kiếm, tra cứu từ chữ quốc ngữ, tiếng Anh, phiên âm Bắc Kinh, Quảng Đông, từ số nét... ra chữ Nôm. Ngoài ra còn có các sản phẩm tra cứu và sử dụng chữ Nôm của Huesoft, Hanosoft.

    Trong số những người làm ra phần mềm phục vụ nghiên cứu chữ Nôm có người không biết gì về chữ Nôm cả, ngược lại có nhà Nôm học đầy tâm huyết đã sử dụng máy vi tính làm chữ Nôm ngót 10 năm. Ông cho biết: "Hiện nay tôi vẫn sử dụng bộ font của nước ngoài, còn những chữ thuần Nôm không có, tôi phải mày mò vẽ hoặc viết tay không theo chuẩn nào cả". Hy vọng hội thảo quốc tế về chữ Nôm lần này sẽ là cây cầu gắn kết các nhà CNTT với các nhà Nôm học. Trước tiên CNTT cung cấp sản phẩm giúp các nhà Nôm học có thể áp dụng CNTT hữu hiệu để bảo tồn và phát triển chữ Nôm, ngược lại sự hợp tác của các nhà Nôm học với kiến thức Nôm uyên thâm sẽ giúp giới CNTT sớm hoàn chỉnh bộ mã chữ Nôm trên máy tính.

    Di sản chữ Nôm đang bị hủy hoại, mai một theo thời gian và thế hệ trẻ ngày nay hầu như đã lãng quên, hoặc không biết gì về chữ Nôm cả là một thực tế đáng lo ngại. Chính việc đưa chữ Nôm lên máy tính là hết sức quan trọng và cần thiết để mở ra một thời kỳ mới bảo tồn và phát triển chữ Nôm, đưa chữ Nôm vào chuẩn quốc tế, đến với các nền văn hóa thế giới và đưa thế giới đến với Việt Nam.

    Ductt (Văn phòng Nôm Na, 67/4A Lý Thường Kiệt, HN)
     

    ID: B0412_4