• Thứ Năm, 09/12/2004 11:13 (GMT+7)

    Ứng dụng ERP ở Nga

    ERP đang là một vấn đề được quan tâm rộng rãi tại Nga. VN và Nga nằm trong nhóm quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi từ kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường nên thiết nghĩ, các bài học về ứng dụng ERP ở Nga là rất bổ ích.

    Nga (Liên Xô cũ) là nơi đã xây dựng và phát triển ACY (các hệ thống tự động hóa quản lý), nổi tiếng từ những năm 70 của thế kỷ trước, ứng dụng cho mô hình kinh tế kế hoạch hóa. Ngày nay ERP đang là một vấn đề được quan tâm rộng rãi tại Nga. VN và Nga nằm trong nhóm quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi từ kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường nên thiết nghĩ, các bài học về ứng dụng ERP ở Nga là rất bổ ích.

    Khó khăn, thất bại đã từng

    Cuối những năm 90, đại diện các hãng có sản phẩm ERP của phương Tây đã ồ ạt thâm nhập vào Nga. Những hệ thống như vậy ở Nga chưa có. Nga đã từng có hy vọng việc ứng dụng các hệ thống kiểu này (SAP, Baan, Oracle Application, Microsoft Business Solution v.v...) tại các xí nghiệp sẽ giải quyết ngay lập tức tất cả các vấn đề của hệ thống quản lý và sẽ có ảnh hưởng tích cực đến việc cải thiện các chỉ tiêu kinh tế. Vấn đề chỉ là chọn được giải pháp phù hợp. Hồi đó, giá của các hệ thống như vậy còn xa mới nằm trong khả năng của mỗi xí nghiệp (còn sau khủng hoảng tài chính 1988 thì gần như là không phù hợp trên thực tế với khả năng tài chính của phần lớn các xí nghiệp). Dù sao thì cũng đã có những người mua được chúng, và công việc ứng dụng ERP ở Nga được bắt đầu… Ngày nay, số dự án ứng dụng các sản phẩm ERP (chủ yếu của Mỹ) vào các doanh nghiệp Nga đã tăng lên rất nhiều.

    Cho dù đã bỏ ra các chi phí lớn cho việc ứng dụng ERP, tình hình hiện tại có thể mô tả như sau:

    Chưa có hệ ERP nào với đầy đủ chức năng được ứng dụng ở Nga.

    Đã có được sự thành công nhiều hay ít trong việc ứng dụng các modul riêng rẽ.

    Ý kiến đánh giá của các lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia về ích lợi của việc ứng dụng ERP rất phân tán, từ phủ nhận hoàn toàn đến rất tán thành.

    Và những nguyên nhân

    Theo hai viện sĩ L. Zvonarev và E. Korun, cha đẻ của thiết kế ACY, xuất phát từ sự không tương ứng giữa "tư tưởng" của các hệ ERP ngoại quốc với các cơ chế nội tại hiện hành trong các xí nghiệp tại Nga, ứng dụng ACY trước đây đã đạt đến việc tự động hóa các chức năng quản lý riêng biệt, nhưng chưa hề liên quan đến việc thay đổi về cơ bản các cơ chế điều hành nội tại của các doanh nghiệp. Các tác giả đã chỉ ra những điểm không tương ứng giữa các cơ chế nói trên và các hệ ERP. Trước hết, đối với hệ thống trả công lao động, một hệ thống được xem là "bảo thủ nhất", kìm hãm sự thay đổi của các phần tử hệ thống khác: Các hệ ERP hướng tới việc giảm thiểu chi phí làm ra sản phẩm, thông qua vận dụng các cơ chế cho phép tính toán chi tiết các chi phí trực tiếp, tách ra khỏi chúng các chi phí "phi sản xuất". Việc trả công lao động được coi là động lực chính để người làm công giảm thiểu các chi phí phi sản xuất. Trên thực tế, trong các xí nghiệp tại Nga không có cơ chế tương tự. Ở đây vẫn áp dụng cơ chế trả công theo việc hoàn thành kế hoạch (tháng hoặc quý) có từ thời Xô Viết. Lý do là việc từ bỏ hệ thống này, cho dù hợp logic, sẽ dẫn đến các hậu quả tổng hợp, các "sự đổ vỡ" trong hệ thống. Một việc thay đổi như vậy chưa được chuẩn bị kỹ càng về phương pháp. Tiếp đến là hệ thống thuế. Các hệ ERP của phương Tây không nhìn nhận phải áp dụng hai hệ thống kế toán - một cho mình và một cho các thanh tra thuế. Luật thuế ở Nga lại dẫn đến việc các xí nghiệp sẽ có hoặc hai hệ thống về thuế như trên, hoặc chỉ một hệ thống - nhưng là để phục vụ cho cơ quan thuế, chứ không đáp ứng công việc kế toán "cho mình", như các hệ ERP quan niệm. Thay đổi tình trạng trên, L. Zvonarev và E. Korun, bằng kinh nghiệm thực tiễn của mình, đã đề xuất cách tiếp cận nhiều giai đoạn trong việc áp dụng ERP. Để chuẩn bị cho việc thiết kế ứng dụng ERP, cần triển khai một chương trình hành động tự động hóa quản lý xí nghiệp, gồm các bước cụ thể. Các vấn đề như chuẩn bị cán bộ, các yêu cầu đối với chuyên gia trong các tổ chức ứng dụng ERP (người đặt hàng, người triển khai, người cấp các giấy phép và bảo trì, các tổ chức kiểm toán, tư vấn, v.v...) phải được xem xét.

    Vài điều cảnh báo

    Nhiều doanh nghiệp Nga đã đầu tư khá lớn cho các hệ thống ERP, kỳ vọng vào các tính năng ngày một tân tiến của các hệ ERP hiện đại, nhưng "điều kỳ diệu" vẫn không xảy ra. Nguyên nhân những thất bại đó có thể kể ra rất nhiều, nhưng tựu trung lại, đều xuất phát từ việc phá vỡ các nguyên lý cơ bản về thiết kế ACY.

    G. Mukhtarova, nhà tư vấn thuộc Công ty NORBIT, đã đề cập 4 "sai lầm cơ bản" mà các doanh nghiệp Nga khi ứng dụng ERP thường gặp:

    - Thiết kế hệ thống ERP mà không tính đến chiến lược phát triển của công ty, đặc biệt là quá trình tái cấu trúc hoạt động kinh doanh theo hướng hiện đại hóa một cách cơ bản. Để có thể ứng dụng đầy đủ các chức năng của ERP, các xí nghiệp lớn phải cần từ 3 đến 5 năm. "Do vậy khi thiết kế, điều quan trọng là phải hình dung được cấu trúc và quy mô doanh nghiệp trong ít nhất là 3 năm tới".

    - Thiết kế hệ thống ERP "từ dưới lên". Để ERP phản ánh được mục tiêu định hướng của công ty, nhất định phải thiết kế theo tiếp cận "từ trên xuống".

    - Tái kỹ nghệ một cách "dư thừa" đối với các quá trình kinh doanh. Hai tình huống cực đoan thường gặp khi các doanh nghiệp ứng dụng một hệ ERP đã chọn là: a) Tái kỹ nghệ ngay tất cả các quá trình kinh doanh theo yêu cầu của hệ đó; b) Cố giữ nguyên trạng tập quán làm việc cũ, dẫn đến việc phải xây dựng lại về cơ bản hệ thống đã chọn.

    - Đánh giá không đúng hiệu quả kinh tế của việc áp dụng ERP. Hiệu quả đầu tư cho ERP có lẽ là vấn đề phức tạp nhất mà lãnh đạo doanh nghiệp phải đối mặt. Cần có một cách đánh giá chi tiết các chi phí và lợi ích thu lại cho từng hạng mục, trong từng giai đoạn của dự án áp dụng ERP. Đồng thời cũng cần phải nhớ: các kết quả tốt nhất trong ứng dụng một hệ thống ERP chỉ đạt khi hệ thống này được thiết kế cho các xí nghiệp đã có một hệ thống quản lý tốt.

    Cao Kim Ánh

    ID: B0412_14