• Thứ Bảy, 29/01/2005 15:19 (GMT+7)

    PM Quản Lý Bảo Tồn Di Sản Văn Hóa Hội An

    Hội An với những di sản văn hoá vật thể và phi vật thể đã thăng trầm qua nhiều thời kỳ, nhiều giai đoạn lịch sử. Việc bảo tồn nguồn di sản vô giá này là vô cùng cần thiết.


    Phần mềm quản lý di sản - Nhu cầu bức thiết

    Chỉ tính riêng phần di tích văn hoá vật thể (DT VT), Hội An có khoảng 1.400 di tích. Việc quản lý nguồn di sản này từ trước đến nay chủ yếu theo phương pháp thủ công. Hồ sơ, lý lịch di tích, văn bản thuyết minh; bản vẽ thiết kế, bảng dự toán, kế hoạch trùng tu, ảnh chụp, phim... được đóng theo từng tập, lưu trữ thành từng bộ nên công việc tìm kiếm gặp nhiều khó khăn. Người tra cứu phải lật từng trang hồ sơ ?ể tìm thông tin di tích, di vật rất mất thời gian. Thậm chí, nhiều hồ sơ còn bị hỏng do mối mọt và mục rã theo thời gian.

    Trước tình trạng này, đầu năm 2003, Trung Tâm Quản Lý Bảo Tồn Di Tích thị xã Hội An (TTQLBTDT) đã lên kế hoạch xây dựng PM "Quản lý bảo tồn di sản văn hoá đô thị cổ Hội An". PM này dự tính sẽ hỗ trợ công tác quản lý bảo tồn, trùng tu, tôn tạo các DT VT và phi vật thể (PVT) thuộc di sản văn hoá Hội An. TTQLBTDT đặt hàng Trung Tâm Phát Triển Tin Học Đà Nẵng (INDEC) xây dựng PM. Kinh phí đề án trên 300 triệu đồng, trong đó 50% dành cho PM.

    Việc phát triển PM khởi đầu không suôn sẻ do "khoảng cách" giữa các chuyên gia văn hoá và kỹ thuật viên tin học. Ban đầu, PM quản lý tách bạch phần DT VT và PVT. Chẳng hạn các di tích chùa Phước Kiến, chùa Ông (Quan Thánh), Hội quán Hải Nam... được quản lý về kiến trúc (vị trí, thời gian xây dựng, trùng tu), lý lịch... trong một form (định dạng chức năng). Các loại hình văn hoá PVT thuộc di tích này như lễ hội, cúng bái... lại thuộc một form khác. Tuy nhiên, mỗi loại di tích lại gắn với một loại văn hoá đặc thù không thể tách rời nhau khi tìm hiểu. Do vậy, sau một tháng thảo luận và làm việc cật lực với các nhóm làm PM, Trung Tâm đã cùng với INDEC xây dựng lại toàn bộ bộ khung PM theo yêu cầu quản lý chung từng di tích ở cả hai mặt VT và PVT, tuy nhiên vẫn tạo những nối kết giúp xem từng phần VT và PVT chung.

    PM có các chức năng: Lưu trữ thông tin tổng quát (lý lịch di tích), mô tả, thống kê, tìm kiếm, phân loại, cập nhật. Dữ liệu được lưu trữ và có thể cập nhật dưới dạng văn bản, âm thanh, hình ảnh, video clip, bản vẽ... Thông qua PM, TTQLBTDT có thể nhanh chóng nắm bắt tình hình di sản tại Hội An như: số lượng di tích, quá trình biến đổi của di tích theo thời gian, việc trùng tu, giá trị khai thác di tích (lượt người tham quan)... Với những chức năng này, Trung Tâm có thể chủ động xây dựng kế hoạch quản lý, bảo tồn trùng tu DT VT và phát triển DT PVT. PM còn thể hiện trên giao diện web có khả năng kết nối vào mạng intranet của thị xã Hội An. Chính vì vậy từ văn phòng Thị Ủy và UBND thị xã, các cấp lãnh đạo có thể nắm bắt thông tin, số liệu và tình hình quản lý di sản để chỉ đạo kịp thời.

    Ứng dụng và những khó khăn

    Đến nay, Trung Tâm đã bước đầu đưa PM vào ứng dụng, nhưng chỉ quản lý những di sản mà tình trạng hư hại đang ở mức báo động. Dự kiến, trong hai năm 2005 - 2006, Trung Tâm sẽ triển khai giai đoạn 2 của đề án: Nhập tất cả tư liệu hiện có và tạo mã khoá bảo mật thông tin. Tuy nhiên, với nguồn tư liệu đồ sộ, việc nhập dữ liệu tất cả di sản của Hội An vào hệ thống đòi hỏi thời gian chọn lọc, tổng hợp lớn. Trong khi đó, Trung Tâm hiện chỉ có 10 người, mỗi người đang phụ trách một mảng công việc cụ thể nên khó kiêm nhiệm thêm việc, lại thiếu kinh phí để đầu tư phương tiện (máy quét, máy chụp hình, quay phim, ghi âm...) hỗ trợ nhập liệu.

    Theo ông Nguyễn Ngọc Trân, tổ trưởng tổ tin học của Trung Tâm, việc số hóa lượng tư liệu gần 1.400 di tích, chưa kể dữ liệu về DTPVT cần dung lượng lưu trữ khoảng 300 GB và phải thường xuyên sao lưu, cập nhật những tư liệu mới phát hiện. Mặt khác, để khai thác tối đa hiệu quả của chương trình, vừa bảo mật thông tin nhưng vẫn cho phép phổ biến thông tin di sản, cần sớm có quy chế quản lý sử dụng, phân quyền khai thác chương trình. Những vấn đề này cần kinh phí và sự quan tâm nhiều hơn của các cấp lãnh đạo vì đã vượt quá chức năng của Trung Tâm.

    Về khả năng nhân rộng PM, ông Nguyễn Chí Trung, phó giám đốc TTQLBTDT, cho biết: Quản lý di sản các nơi đều dựa trên tiêu chí chung của quốc gia. Tuy nhiên, PM khi được xây dựng phải phù hợp với đặc thù riêng của từng di sản (như Hội An, Huế, Hạ Long, Mỹ Sơn...). Nhưng do di sản Hội An đa đạng với nhiều loại hình văn hoá, trải qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau nên PM này có thể nhân rộng được cho các địa phương khác áp dụng.

    Đại Nguyên

    ID: B0502_25