• Thứ Sáu, 01/07/2005 10:58 (GMT+7)

    Giao dịch thương mại điện tử ở Việt Nam

    Theo ước tính, một website kinh doanh trên mạng có thể giúp doanh nghiệp tăng trung bình 10% doanh thu so với việc chỉ kinh doanh truyền thống. Có những trường hợp cá biệt như trang web amazone.com, ebay.com..., 100% doanh thu là từ kinh doanh trên mạng.

    Dịch vụ Ngân Hàng trong giao dịch TMĐT

    Tận dụng tối đa lợi thế của Internet thực sự đã giúp nhiều doanh nghiệp (DN) tăng đáng kể nguồn lợi nhuận. Trong tất cả các hình thức giao dịch TMĐT nói trên, không thể không nhắc đến vai trò của ngân hàng (NH) - đơn vị trung gian nhận và chuyển tiền. Thời gian qua, một số NH, tổ chức tín dụng ở Việt Nam đã phát triển khá nhiều dịch vụ mới như trả lương qua tài khoản, homebanking, Internet banking, phone banking... Tuy nhiên, các NH mới chỉ tập trung vào dịch vụ NH cá nhân (phục vụ khách hàng là các cá nhân). Ngành NH chưa có nhiều sản phẩm, dịch vụ hướng đến các DN (chẳng hạn thẻ thanh toán dùng trong mua bán qua mạng; mở rộng các điểm thanh toán qua thẻ...).

    Đối với những sản phẩm, dịch vụ đang có, điều dễ nhận thấy nhất là sự bùng nổ dịch vụ thẻ ghi nợ nội địa (ATM) trong vòng 3 năm trở lại đây với mức tăng trưởng 200%/năm. Con số trên cho thấy nhu cầu cũng như sự hưởng ứng nhiệt tình của người tiêu dùng đối với các dịch vụ NH hiện đại. Tuy nhiên, các dịch vụ này rơi vào 2 tình trạng: hoặc chưa được ngành NH chủ động phổ biến rộng rãi hoặc chưa thực sự mang lại thuận tiện cho người tiêu dùng (có khi còn gây rắc rối). Số tài khoản tăng lên nhanh chóng, số máy ATM được lắp đặt tăng. Thế nhưng, sau đó, các máy ATM lại rơi vào tình trạng thiếu tiền (ở đây không nhắc đến các trục trặc về kỹ thuật như hóc tiền, máy hỏng...) Theo ông Đặng Mạnh Phổ, giám đốc trung tâm CNTT, NH Đầu Tư và Phát Triển, nhiều người vẫn nghĩ máy ATM là máy rút tiền tự động, trong khi khả năng ứng dụng rất lớn của ATM là chức năng thanh toán. Ngoài ra, ATM còn có chức năng chuyển tiền, gửi tiền... Theo Vietcombank TPHCM, những ngày lĩnh lương cuối tháng, lượng tiền rút ra khoảng 20-22 tỷ đồng/ngày. Vào dịp lễ, tết, có thể lên đến 30 tỷ đồng. Điều này lý giải vì sao vào những giờ cao điểm, hệ thống ATM thường bị quá tải, gây hiểu lầm cho người dùng.

    Để cạnh tranh, nhằm tăng số lượng thẻ phát hành, một số NH đang phát triển dịch vụ, giảm chi phí. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh về số lượng thẻ lại gây sức ép lên công tác quản lý thẻ cũng như dịch vụ khách hàng. Trong khi đó, theo thống kê của hãng Keynote Systems (Mỹ), 56% số người được khảo sát cho biết NH trực tuyến (online banking) và các dịch vụ thanh toán hóa đơn qua mạng còn quan trọng hơn cả số lượng và địa điểm đặt các máy ATM của mỗi tổ chức tài chính.

    Đối với các dịch vụ NH trực tuyến như phone banking (NH qua điện thoại), home banking (NH tại nhà), Internet banking (NH qua Internet - theo một số DN, do hạn chế về ứng dụng công nghệ nên các dịch vụ này mới dừng ở việc thử nghiệm, chưa được phổ biến rộng), phần lớn các yêu cầu được đáp ứng mới chỉ là thông báo thông tin cơ bản như lãi suất, tỷ giá ngoại tệ, biểu phí...

    Chờ “sấm”...

    Dù đã có nhiều nỗ lực, song, theo đánh giá của khách hàng (bao gồm các cá nhân và DN), dịch vụ của NH vẫn còn nghèo nàn, chưa đủ sức hấp dẫn và chưa được quảng bá rộng. Chính sự hạn chế của dịch vụ NH phần nào gây cản trở quá trình phát triển của TMĐT ở VN. Đa số các website mới chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin, giới thiệu DN và sản phẩm chứ chưa thực sự là kênh giao thương mới. Đối với các giao dịch ở mức cao hơn giữa DN với DN (B2B), điều này càng khó thực hiện.

    Nguyên nhân của sự nghèo nàn về dịch vụ NH, không thể không nhắc đến sự chậm trễ của hệ thống pháp lý. Theo ông Phan Anh Quân, trưởng phòng Dịch Vụ NH Điện Tử của Incombank, thì hiện nay NH này hoàn toàn có thể cung cấp các dịch vụ hiện đại qua mạng như thanh toán hóa đơn, trả nợ tiền vay, yêu cầu sổ séc, xin mở L/C... Tuy nhiên, Incombank chưa thể thực hiện được điều đó vì luật Giao Dịch Điện Tử và hàng loạt vấn đề kèm theo để bảo đảm an toàn cho giao dịch trên mạng như chữ ký điện tử, xác thực chữ ký điện tử...vẫn đang trong quá trình xây dựng.

    Công ty Dịch Vụ Tiết Kiệm Bưu Điện (VPSC) từ lâu đã cung cấp nhiều dịch vụ tài chính cho đối tượng là người dùng nhỏ lẻ trong dân cư. Một số dịch vụ của công ty được biết đến như tiết kiệm gửi góp, thanh toán qua tài khoản tiết kiệm cá nhân, trả lương qua tài khoản, thanh toán các loại hoá đơn điện, nước, điện thoại qua điện thoại... Tuy nhiên, hiện nay chức năng của công ty vẫn bị hạn chế nên một vài trong số các dịch vụ kể trên vẫn chỉ dừng ở mức thử nghiệm hoặc nghiên cứu, chưa cung cấp rộng rãi. Bà Cao Thị Hoài Đức, phó giám đốc VPSC cho biết: Hiện nay VPSC đang xin phép mở rộng chức năng hoạt động. Nếu được, VPSC sẽ triển khai một số dịch vụ: trả lương qua tài khoản (người sử dụng có thể rút tiền lương ở bất kỳ bưu cục nào có cung cấp dịch vụ trả lương qua tài khoản tiết kiệm cá nhân trên toàn quốc); dịch vụ thanh toán qua điện thoại (thông qua các nút bấm trên máy điện thoại, khách hàng dùng tài khoản tiết kiệm bưu điện để thanh toán các loại hoá đơn); thẻ tiết kiệm bưu điện (thay cho sổ tiết kiệm bưu điện và có thêm tính năng ví điện tử, có thể rút tiền ở các máy ATM, thanh toán).

    Đối với một số dịch vụ về thẻ, hạn chế lớn nhất hiện nay là chủ thẻ ATM hầu như chỉ sử dụng thẻ để rút tiền mà nguyên nhân do việc tuyên truyền về chức năng thẻ chưa rộng khắp cũng như mạng lưới thanh toán của NH chưa thật sự lớn và không kết nối được với nhau để tạo sự thuận tiện cho khách hàng.

    ... và phất cờ!

    Theo ông Trần Thanh Hải, vụ TMĐT, Bộ Thương Mại: Để thẻ được tồn tại đúng nghĩa, ngành NH cần tăng số đại lý chấp nhận thẻ. Các siêu thị, trung tâm mua sắm, nhà hàng, phòng vé máy bay, cơ quan thu thuế, bưu điện là những nơi có lưu lượng thanh toán lớn, rất phù hợp để trở thành đại lý chấp nhận thẻ. Ngoài ra, cũng cần nghĩ đến việc kết nối giữa các hệ thống thẻ để một máy có thể đọc được nhiều loại thẻ của các NH khác nhau. Có như vậy, người dùng mới thấy thuận tiện khi dùng máy ATM để chuyển tiền từ tài khoản ở NH này sang NH khác.

    Ngoài việc sử dụng thẻ để rút tiền mặt, người sử dụng thẻ còn có thể mua thẻ ĐTDĐ, Internet trả trước; thanh toán tiền điện, nước, điện thoại trên máy ATM; thanh toán hoá đơn tại các siêu thị... Theo ông Goorden Cooper, trưởng đại diện tập đoàn Visa International tại Việt Nam, với hơn 800.000 thẻ được phát hành, các DN sẽ có thêm nhiều khách hàng nếu họ biết khai thác tốt các dịch vụ thanh toán từ NH, chẳng hạn như trở thành đại lý thanh toán của NH (POS).

    Bên cạnh đó, do nhu cầu hoạt động kinh doanh, DN ngày càng muốn sử dụng nhiều dịch vụ của NH: trả lương qua tài khoản, thu tiền qua hệ thống của NH, thương mại điện tử... Điều này giúp giảm lưu thông tiền mặt trong nền kinh tế, mở rộng hình thức kinh doanh của DN, tăng doanh thu. Một dịch vụ được dự báo sẽ phát triển mạnh trong thời gian tới là trả lương qua tài khoản. Theo thống kê của NHNN, số tài khoản cá nhân tại các NH tăng với tốc độ 200%/năm. Đối với các DN, trả lương qua tài khoản cũng là một cách chuyên nghiệp hoá việc quản lý tiền lương. Việc phát hành thẻ thanh toán cũng là một trong những yếu tố góp phần làm tăng các công ty thực hiện việc trả lương qua tài khoản.

    Theo thống kê, số lượng máy ATM ở Việt Nam mới đạt tỷ lệ 26.000 người/máy, trong đó có khoảng 10 triệu dân thành thị đang là những khách hàng tiềm năng của thị trường này. Mặc dù vậy, ông Cooper nhấn mạnh: Việc sử dụng thẻ tại POS mới thể hiện tính điện tử hóa 100%, đồng thời đây mới là phương thức thuận tiện nhất cho người dùng, còn đối với ATM thì chỉ thay thế được một phần việc sử dụng tiền mặt. Đây là tiềm năng to lớn cho các DN khi tham gia vào hệ thống POS của NH.

    ID: B0507_26