• Thứ Ba, 05/12/2006 15:49 (GMT+7)

    Công nghiệp Điện Tử - Tin Học

    Sản phẩm (SP), linh kiện điện tử VN hiện đã xuất đi 35 nước trên thế giới với kim ngạch xuất khẩu tăng 15 lần trong 10 năm: năm 1996 xuất khẩu đạt 90 triệu USD, năm 2005 là 1,5 tỉ USD. Tốc độ tăng trưởng hàng năm của ngành Công Nghiệp Điện Tử - Tin Học (CNpĐTTH) đạt 20 – 30% và cơ bản thỏa mãn nhu cầu thị trường nội địa. Tuy nhiên phần lớn doanh số ngành đều xuất phát từ hoạt động lắp ráp linh kiện, phụ tùng điện tử. Vậy những việc cần làm sắp tới của của ngành này là gì?

    Quan trọng nhất là nghiên cứu & phát triển (R&D)

    Đẩy mạnh việc nghiên cứu thiết kế và phát triển SP (R&D) là định hướng quan trọng trong 7 định hướng phát triển CNpĐTTH VN từ nay đến 2010, theo Hiệp Hội Doanh Nghiệp Điện Tử VN (VEIA). Trước mắt, CNpĐTTH VN sẽ hướng tới nghiên cứu thiết kế những SP điện tử (ĐT) tiêu dùng, chuyên dùng đơn giản hoặc vừa phải, mẫu mã đa dạng nhằm nâng cao giá trị gia tăng khi VN gia nhập WTO. Từ những ý tưởng thiết kế Việt (vỏ máy tính, laptop...), các công ty trong nước sẽ trực tiếp sản xuất hoặc thông qua những công ty nước ngoài, theo ông Phạm Thiện Nghệ, trưởng đại diện VEIA khu vực phía Nam.

    R&D là khâu quan trọng nhất, gia tăng giá trị nhất cho SP ĐT nhưng lại là khâu yếu nhất hiện nay của DN VN. 30 năm trở lại đây, DN ĐT trong nước và có vốn đầu tư nước ngoài chỉ lắp ráp linh kiện, phụ tùng hoặc bán SP nguyên bộ. Theo VEIA, công nghệ, thiết bị và dây chuyền lắp ráp trong ngành đã bị lạc hậu 10 – 20 năm so với bên ngoài. Cơ cấu SP mất cân đối nghiêm trọng, SP ĐT dân dụng chiếm trên 80%; SP ĐT chuyên dụng CNTT chưa đến 20%. R&D không được chú trọng, chỉ chiếm 5-10% giá trị SP. Điều này, theo ông Trần Quang Hùng, tổng thư ký VEIA là do trước đây CNpĐTTH VN chưa được Nhà Nước (NN) quan tâm, đầu tư đúng mức, ngành chưa có lựa chọn SP, công nghệ và chưa ràng buộc các nhà đầu tư nước ngoài.

    Tuy còn nhiều khó khăn khi VN gia nhập WTO, VEIA vẫn tin tưởng CNpĐTTH VN còn cơ hội phát triển khi biết thu hút đầu tư nước ngoài, xác định được SP và công đoạn VN có thể làm tốt trong "dây chuyền giá trị” của CNpĐTTH thế giới. Vài năm tới, CNpĐTTH vẫn cần theo hướng lắp ráp nhưng tập trung vào SP công nghệ cao (CNC) để nâng cao năng lực công nghệ cho DN trong nước, tiếp cận công nghệ mới, các kênh cung ứng quốc tế và mạng lưới sản xuất toàn cầu. Bên cạnh đó, NN cùng DN cũng phải tăng cường đầu tư và thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực sản xuất linh kiện ĐT. Trước đây ĐT VN chỉ gồm các SP ĐT dân dụng như tivi, đầu đĩa... thì nay nên chú trọng vào các mặt hàng có hàm lượng chất xám, kỹ thuật cao như thiết bị y tế, máy in, máy chiếu...

    Thu hút và sử dụng đầu tư hiệu quả

    Về thu hút đầu tư, ngành ĐT cũng như CNTT-TT VN đã nhận được hàng loạt đầu tư từ các tập đoàn, công ty lớn của nước ngoài. Intel đầu tư vào Khu CNC TP.HCM 1 tỷ USD để xây dựng nhà máy lắp ráp và kiểm định chip bán dẫn; Cannon liên tiếp khánh thành nhà máy sản xuất máy in laser tại khu công nghiệp (KCN) Quế Võ, xây dựng nhà máy sản xuất máy in phun tại KCN Tiên Sơn - Bắc Ninh. Thời gian tới, làn sóng đầu tư từ Nhật sẽ tăng mạnh, nguồn ODA của Nhật sẽ tiếp tục được duy trì, đặc biệt dành cho phát triển cơ sở hạ tầng và CNC như: dự án Xây Dựng Đường Bộ và Đường Sắt Cao Tốc Bắc - Nam, khu CNC Hòa Lạc...

    Tuy nhiên, để thu hút đầu tư hiệu quả, cần định hướng rõ ràng đối với những ngành CNp phụ trợ cho CNpĐTTH VN. CNp phụ trợ sẽ tác động lớn đến DN nước ngoài đầu tư vào VN. Cần xác định ưu tiên phát triển một số lĩnh vực của CNp phụ trợ như chế tạo khuôn mẫu, đúc, ép nhựa, đột dập kim loại, xử lý bề mặt (sơn, mạ...). Chính sách hỗ trợ của NN cho DN vừa và nhỏ trong ngành CNp phụ trợ, nhất là DN tư nhân cũng rất quan trọng.

    Một khi công ty VN đáp ứng được nhu cầu phụ kiện cho SP điện tử và CNC của các hãng nước ngoài, họ sẽ chọn VN để đầu tư nhằm giảm chi phí sản xuất khi không phải nhập phụ kiện từ nước thứ ba. Hiện tại, hầu hết các công ty phụ trợ cho CNpĐTTH chưa thỏa mãn được yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn quốc tế khác. Gần đây, Cannon VN muốn tìm đối tác cung cấp phụ kiện (ốc, vít) cho máy in Cannon nhưng không công ty trong nước nào đáp ứng được, theo ông Nghệ.

    Phối hợp đào tạo nguồn nhân lực

    VEIA định hướng cần tập trung đào tạo chuyên gia thiết kế; chuyên gia R&D; kỹ sư công nghệ có trình độ cao để tiếp thu công nghệ tiên tiến, ứng dụng có hiệu quả tại VN và có thể sáng tạo công nghệ mới ...

    Trong cuộc họp mặt giữa lãnh đạo UBND TP.HCM với đại diện các tập đoàn đầu tư lớn vào VN tại ĐH Bách Khoa TP.HCM tháng 4/2006, ông Trần Ngọc Cang, giám đốc điều hành công ty Thiết Kế Renesas VN cho biết: cách đây 2 năm, công ty đã tiếp xúc trực tiếp với ĐH Khoa Học Tự Nhiên (KHTN) TP.HCM nhằm giải quyết vấn đề nguồn nhân lực CNTT; cụ thể, công ty cần tuyển nhân sự cho lĩnh vực phần cứng CNTT, đặc biệt là phần thiết kế IC và phần mềm lớp giữa. Tuy nhiên nhà trường đã không đáp ứng kịp thời. Bà Đồng Thị Bích Thủy, phó hiệu trưởng ĐH KHTN nói: nhà trường đã không đón đầu được yêu cầu của các công ty, không có đủ đội ngũ giảng viên và phòng thí nghiệm... Nhân lực CNTT đang thừa nhưng DN vẫn than thiếu lao động.

    Cần phải có một khoảng thời gian dài để thiết kế lại hình thức, nội dung giảng dạy. Trong chương trình, sinh viên (SV) cần được học những môn sẽ phục vụ cho công việc sau này. Phải cung cấp cho SV kinh nghiệm thực tiễn từ các dự án cụ thể hoặc những cuộc thi thiết kế phần mềm, SP điện tử... Các công ty hiện cũng đã tự thân vận động để có nguồn nhân lực mong muốn bằng cách phối hợp đào tạo với ĐH. Thông qua các chương trình tài trợ phòng thí nghiệm, hỗ trợ giáo án, phương tiện giảng dạy..., các công ty đã tạo cơ hội cho SV tiếp cận công nghệ mới, làm quen thiết bị, phong cách làm việc chuyên nghiệp. Mô hình hợp tác như thế sẽ thỏa mãn được nhu cầu của cả 3 phía: DN, SV và trường ĐH.

    Hỗ trợ từ các hiệp hội

    Ngoài việc định hướng CNpĐTTH VN, VEIA đã có những hành động giúp các DN CNTT-TT-ĐT VN. Cuối tháng 10/2006, VEIA, Phòng Thương Mại và CNp VN (VCCI), Hội Vô Tuyến Điện Tử (REV) và công ty An Việt đã phối hợp tổ chức "Triển lãm Quốc Tế ĐT-TT -CNTT" (VIETNAM ECIT 2006 - VN Electronics Communication Information Technology - ECIT) tại TP.HCM. Theo ban tổ chức (BTC), ECIT tạo cơ hội cho DN ĐT, TT, CNTT tiếp cận với với các khách hàng mục tiêu, người tiêu dùng. ECIT là nơi DN trong và ngoài nước giới thiệu, trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm, hợp tác đầu tư. ECIT cũng tạo điều kiện cho DN nước ngoài tìm hiểu thị trường VN trong giai đoạn đầu hội nhập WTO.

     

     

    Ông Phạm Thiện Nghệ, trưởng đại diện VEIA khu vực phía Nam
    90% thị phần máy tính để bàn trong nước đang do các DN Việt nắm giữ, 10% còn lại do các hãng nước ngoài kiểm soát. Với 6 DN VN có đủ dây chuyền lắp ráp – sản xuất máy tính (FPT, CMS, Khai Trí, VTB, Huetronics, Hanel) cùng các thương hiệu Việt khác, các DN VN có đủ khả năng giữ vững thị phần máy tính để bàn trong giai đoạn cạnh tranh hiện tại, cũng như trong giai đoạn hội nhập sắp tới. Ngược lại, với thị trường máy tính xách tay (MTXT), các thương hiệu Việt chỉ chiếm 10% thị phần, trong khi đó các tập đoàn lớn của nước ngoài chiếm đến 90%.

     

     

    Các DN nước ngoài tập trung vào thị phần MTXT do "tính di động" là xu hướng của tương lai. Các hãng lớn không những có sức mạnh về tài chính mà phương thức kinh doanh của họ rất đa dạng. Thời gian qua, giá cả thị trường MTXT liên tục giảm và đây là cách thức hiệu quả để chiếm lĩnh thị phần MTXT của các thương hiệu có tên tuổi.
    Theo quyết định số 169/2006/QĐ-TTg ngày 17/7/2006 của Thủ Tướng Chính Phủ, các dự án sử dụng ngân sách hoặc vốn vay ưu đãi của tín dụng đầu tư và phát triển của Nhà Nước phải ưu tiên mua sắm, sử dụng sản phẩm CNTT sản xuất trong nước. Để lấy được những hợp đồng trang bị máy tính cho các cơ quan này, đã có hãng máy tính dán nhãn "Made in Vietnam" lên sản phẩm của mình trong khi hầu hết quá trình sản xuất đều thực hiện ở nước ngoài.
    Trong giai đoạn hội nhập, khi các cơ chế chính sách cho các DN trong và ngoài nước như nhau, các công ty trong nước sẽ chịu nhiều sức ép từ bên ngoài, nhất là những hình thức bán phá giá để chiếm thị phần. Tuy nhiên, DN trong nước vẫn tồn tại và phát triển nếu biết tập trung vào những thế mạnh của mình như phát huy hệ thống phân phối sẵn có, nâng cao chất lượng dịch vụ hậu mãi, chăm sóc khách hàng cùng với sự thấu hiểu về thị trường bản địa...

     

     

    ID: B0612_30