• Thứ Năm, 24/01/2008 13:29 (GMT+7)

    Nội thất văn phòng hiện đại

    Trang thiết bị hiện đại, đặc biệt là những chiếc máy tính, xuất hiện cùng với xu thế hiện đại hóa môi trường làm việc hay ngược lại? Chỉ biết rằng cả hai đang mang lại cho con người sức sáng tạo nhiều hơn trong công việc. 
     
    Hiện đại... nhiều giai đoạn
     

    Ngày đầu tiên đi làm cách đây hơn 20 năm, người tiếp nhận dẫn tôi đi suốt một hành lang dài thườn thượt, ngang qua nhiều phòng ban được nối với hành lang này bằng một cánh cửa duy nhất mà nếu đóng vào thì sẽ không biết chuyện gì xảy ra bên trong. Căn phòng nơi tôi làm việc có 6 người, rộng khoảng hơn 20m2, nền lát gạch bông. Chiếc bàn lớn ở đầu phòng nằm ngay giữa dành cho anh trưởng phòng, 2 bên là 2 dãy bàn xếp đối diện nhau. Mỗi bàn làm việc có kích thước khoảng 0,6 x 1,2m làm bằng gỗ đặc, bên dưới có một ngăn tủ nhỏ đựng đồ cá nhân cùng một chiếc ghế cũng bằng gỗ đặc. Trên trần có thể nhìn thấy các dầm bê tông quét vôi trắng lồi ra khỏi các cạnh tường. Giữa trần bê tông là 4 bộ đèn neon 1,2m không có chắn sáng nằm 2 bên chiếc quạt trần hoạt động liên tục.
     
    Theo bạn không gian làm việc mà tôi mô tả ở trên thuộc phong cách gì? Xin trả lời, đó là phong cách... hiện đại! Có thể ai đó sẽ phản đối vì văn phòng hiện đại phải thật... hiện đại, phải nhiều kính, nhiều nhôm, nhiều inox, nhiều thiết bị hiện đại như máy tính, điện thoại, phải có ghế xoay, phải có vách ngăn lửng và không gian mở... Nhưng, hãy hiểu rằng ở các nước Âu Mỹ, văn phòng hiện đại kiểu như mô tả bên trên đã có từ đầu thế kỷ 20 khi mà điện thoại chưa phát triển nhiều, máy vi tính chưa có, ghế xoay cũng chưa được sử dụng. Khi đó, người ta đã gọi phong cách văn phòng đó là “hiện đại” (modern).
     
    Vậy các văn phòng làm việc hiện nay theo không gian mở được gọi là phong cách gì? Quả thật rất khó để trả lời câu hỏi này. Khi phương Tây chia phong cách hiện đại (mordern) ra nhiều giai đoạn như early modern (trước thế kỷ 20), modern (đầu thế kỷ 20) middle century modern (giữa thế kỷ 20), rồi new modern, post modern (các giai đoạn tiếp theo)... thì người Việt chỉ có một từ duy nhất là “hiện đại”. Ở Việt Nam có lẽ đến cuối thập niên 80, hầu hết các văn phòng đều cùng một phong cách hiện đại kiểu cũ như nơi tôi làm việc ngày xưa. 
     
    Hiện đại hóa pha đầu
     
    Khoảng đầu thập niên 90, khi các nhà đầu tư nước ngoài bắt đầu bước vào thị trường Việt Nam cũng là thời điểm bắt đầu bùng nổ một xu hướng mới của nội thất văn phòng: không gian mở với vách ngăn thấp, ghế xoay và máy tính cá nhân. Thực ra, xu hướng này, phương Tây đã có từ nhiều thập niên trước nhưng với Việt Nam thì nó rất mới. Ở xu hướng này, các hành lang dài đã biến mất, các bộ phận, phòng ban không còn là những ốc đảo bị cách ly với không gian bên ngoài qua cánh cửa hẹp nữa. Tất cả được nhập vào một không gian lớn mà tại đây nhân viên của tất cả các bộ phận ngồi làm việc chung với nhau. 
     
    Mỗi chỗ làm việc chỉ ngăn nhẹ bằng các vách ngăn thấp đủ để không nhìn thấy người đối diện khi ngồi làm việc. Vách này có chiều dày đủ để bên trong có thể lắp đặt các đường dây cấp điện, dây điện thoại, dây nối mạng vi tính và các ổ cắm, phục vụ cho từng nhân viên. Những không gian đòi hỏi sự riêng biệt như phòng họp, phòng giám đốc, phòng trưởng bộ phận... vẫn được ngăn riêng nhưng bằng vật liệu nhẹ hoặc bằng vách kính trong suốt nhằm xóa đi cảm giác trong ngoài (riêng âm thanh là thứ cần thiết phải tách biệt luôn được cách ly hoàn toàn).
     
    Ở giai đoạn này, máy tính cá nhân đã trở thành thiết bị quan trọng của tất cả các chỗ làm việc. Tại mỗi bàn làm việc đã có thêm một kệ để bàn phím riêng, đủ rộng để có thể đặt thêm... “con chuột”. Dưới mặt bàn, bên cạnh chiếc tủ cá nhân di động lại cần thêm chỗ để đặt thùng đựng CPU - ổ cứng... của máy tính. Có thể nói từ thời kỳ này nếu trên bàn mà thiếu màn hình máy tính thì ít ai nghĩ đó là chỗ làm việc (hình 1).
     
    Nhìn chung, không gian văn phòng ở xu hướng mới này có màu sắc nhẹ nhàng, trang nhã, đôi khi ấm cúng với việc sử dụng nhiều vật liệu gỗ, tạo cảm giác một không khí nghiêm túc nơi làm việc (hình 2). Một người bạn tôi làm việc cho một công ty nước ngoài vào giai đoạn này đã kể rằng ngày đầu tiên vào làm việc, anh ta bị ngợp vì cái không gian rộng, đầy ắp người nhưng ai nấy đều nghiêm túc làm việc. Điều đó cho thấy tính hiệu quả của nội thất văn phòng hiện đại theo xu hướng mới.
     
    Tuy vậy chỉ ít năm sau đó, dân trong nghề đã cho rằng xu hướng văn phòng kể trên bắt đầu lạc hậu. Vào khoảng những năm đầu tiên của thế kỷ 21, một xu hướng văn phòng mới hơn đã bắt đầu hình thành tại Việt Nam bắt nguồn từ sự xuất hiện các công ty phần mềm, công ty về quảng cáo, thiết kế nước ngoài.
     
    Nghệ thuật hóa bài trí
     
    Nếu ở xu hướng trước, việc bố trí bàn làm việc được tính toán chi li chặt chẽ, tiết kiệm tối đa diện tích thì ở xu hướng sau lại đòi hỏi diện tích rộng rãi hơn. Các nhà quản trị cho rằng với một không khí quá nghiêm túc, nhân viên sẽ thiếu sức sáng tạo - là điều cần thiết cho mọi công việc kể cả những việc không liên quan đến sáng tác. Bên cạnh đó, với những công việc phải làm việc với máy tính suốt ngày, như lập trình, suốt ngày nhân viên phải dán mắt vào cái màn hình nhỏ xíu thì buộc phải tạo ra những không gian thư giãn xung quanh giúp họ lấy lại sự thăng bằng.
     
    Từ những quan điểm mới, chỗ làm việc trong văn phòng đã có nhiều thay đổi. Vách ngăn nhẹ đã bắt đầu nhẹ hơn, không còn chạy dài từ mặt sàn lên quá tầm mắt (khi ngồi). Cạnh bên trên của vách không còn ngay ngắn mà có thể uốn luợn tự do.Vách cũng không cần phải dày 5-7cm để che giấu ổ cắm điện và dây dẫn. Những thứ này cho phép để lộ ra một cách tự nhiên kể cả những đoạn dây chạy từ nền lên đáy bàn làm việc một cách lơ lửng (hình 3). Chân bàn có thể thẳng, cong, vuông, tròn; có thể rất ngầu nhưng cũng có thể ngắn cũn đủ nối từ mặt bàn đến nóc tủ thấp bên dưới. Kiểu dáng mặt bàn cũng biến đổi đa dạng miễn sao đáp ứng đủ yêu cầu về công năng. 
     
    Nếu ở xu hướng trước, màu sắc văn phòng thường nhu, dịu, hòa hợp thì ở xu hướng mới màu sắc tươi tắn hơn, mức độ tương phản mạnh hơn (hình 4).

    Sự xuất hiện của màn hình LCD có lẽ là một cuộc cách mạng cho mặt bàn làm việc trong văn phòng. Từ một màn hình kiểu cũ chiếm một chiều sâu hơn 5 tấc trên mặt bàn giờ đây chỉ còn lại 5cm đã tạo ra một khoảng trống rộng rãi trước mặt người làm việc. Điều này giúp cho không gian làm việc thêm rộng thoáng và cảm giác... hiện đại hơn (hình 5). Đặc biệt sau cuộc cách mạng về CNTT, không gian văn phòng ảo đã xuất hiện và tồn tại song song với văn phòng thật. Mỗi công ty đều xuất hiện một phòng IT, nơi quản lý hệ thống thông tin của toàn văn phòng cũng như duy trì sự tồn tại của không gian ảo. Ở không gian ảo này người sử dụng cũng cảm nhận được mức độ trang trọng, thân thiện hay ấm cúng tùy theo nội dung cũng như hình thức thiết kế giao diện của mạng intranet tại mỗi công ty.
     
    Người bạn của tôi như đã nêu ở trên cũng lại có những cảm giác bất ngờ khi chuyển qua một công ty khác với nội thất văn phòng thiết kế theo xu hướng mới. Anh ta bị choáng ngợp không chỉ vì màu sắc quá mạnh mẽ trong văn phòng, vì những chỗ ngồi làm việc rất... “art” (nghệ thuật) mà còn vì không gian được xem là khu vực phụ (phòng sinh hoạt chung) trước đây bây giờ không còn là phụ nữa, nó trở thành trung tâm thư giãn và giải trí của cả văn phòng, góp phần vào sự gắn kết của cả tập thể nhân viên trong công ty. 
     
    KTS Trần Khánh Trung

    ID: B0801_29