• Thứ Hai, 18/05/2009 15:09 (GMT+7)

    Tối ưu vận tải

    Việt Nam hiện có nhiều ứng dụng CNTT hiệu quả vào công tác vận tải và ngày càng có nhiều ứng dụng quan trọng.

    Chủ điểm "TRỢ THỦ VẬN TẢI"
  • Tối ưu vận tải
  • GIS cho nhà quản lý
  • Đường xa trực tuyến
  • Định vị Taxi
  • Vietbando.com hỗ trợ lập trình...
  • Tất cả trong tầm kiểm soát
  • Giao thông thông minh ở xứ kim chi
  • Phục vụ quản lý

    Theo ông Lương Trọng Nhân, trợ lý giám đốc công ty TNHH Viễn Tân (nhà cung cấp giải pháp (GP) QL phương tiện giao thông (GT) đường bộ ở TP.HCM), công nghệ phải phù hợp đặc thù QL. Ví dụ, tại Việt Nam, sử dụng công nghệ để QL tiêu thụ nhiên liệu là một nhu cầu bức thiết vì thất thoát nhiên liệu hiện đang ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả kinh doanh của DN VN. Nhưng để dễ tiếp cận với quy mô và năng lực QL của các DN vận tải tại VN, giao diện PM phải đơn giản, dễ dùng và Việt hoá; Chi phí đầu tư phải ở mức chấp nhận được và làm giảm chi phí điều hành. Với mức đầu tư cho 1 xe khoảng vài chục nghìn USD thì phần đầu tư thêm nên giới hạn ở mức dưới 1.000 USD/xe. Khi DN đã đầu tư GP, chi phí điều hành của họ phải giảm để DN thu hồi vốn và có lãi trên GP này.

    Sơ đồ mô tả quá trình kiểm soát nhiên liệu

    Nền tảng công nghệ đang và sẽ được ứng dụng ở Việt Nam hiện đều dựa trên việc kết hợp những yếu tố chính gồm công nghệ CAN (Control Area Network – Mạng giám sát và điều khiển trên phương tiện); máy tính nhúng (truyền nhận tín hiệu qua vệ tinh); công nghệ định vị vệ tinh (GPS, xác định vị trí, hướng đi và vận tốc xe) và công nghệ GIS (hệ thống thông tin địa lý, bản đồ trên đó xác định được đường đi của xe, mạng lưới các điểm đỗ thường là các nơi giao nhận hành khách hay hàng hoá). Nhờ GIS, DN xác định được tuyến vận tải tối ưu. Kết hợp GPS, DN có thể tối ưu bài toán vận tải theo thời gian thực...

    Mỗi loại hình vận tải (vận tải hàng hóa/vận tải hành khách) có những yêu cầu khác nhau về chức năng. GP công nghệ cũng phải đáp ứng được các yêu cầu riêng biệt đó. Vận tải hàng hoá chia thành vận chuyển tuyến ngắn và vận chuyển đường dài với phương tiện thường có 2 loại chính là xe chở container (đầu kéo và container) và xe tải các loại. Vận tải hành khách có các loại hình vận chuyển đường dài (xe buýt đường dài); vận chuyển tuyến ngắn hay chạy trong nội thành; taxi... Những đòi hỏi chính của DN vận tải là luôn giám sát được vị trí, hành trình, vận tốc của xe và các thông số, đặc biệt là thông số về mức nhiên liệu (biết khi nào tài xế bơm thêm xăng và ngược lại). DN cũng đòi hỏi hệ thống giúp QL kế hoạch vận tải (chở ai hay cho ai, cái gì, bao nhiêu, bao lâu...).

    Theo quy hoạch phát triển giao thông vận tải (GTVT) vừa được phê duyệt ở Quyết Định 35/2009/QĐ-TTg bởi Thủ Tướng Chính Phủ ngày 3/3/2009, đến năm 2020, cả nước có khoảng 2,8 triệu xe ô tô các loại (1,5 triệu xe con, 0,5 triệu xe bus, 0,8 triệu xe tải). Quyết Định 35 đề cập đến giải pháp/chính sách áp dụng khoa học công nghệ mới, ứng dụng CNTT vào QL, điều hành, khai thác.

    Việc QL bảo trì, bảo dưỡng để xe luôn ở tình trạng sẵn sàng nhất cũng là bài toán quan trọng (theo quy trình bảo trì phương tiện, cứ mỗi 3.000 km vận hành thì phải bảo trì bảo dưỡng). Hệ số quay vòng phương tiện, hệ số tận dụng phương tiện (như tổng lượng hàng hóa.km hoặc tổng lượng hành khách.km)... là những chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động của công ty vận tải cũng là những chỉ tiêu quan trọng (theo khảo sát của Viễn Tân, có đến 15% - 20% xe thường nằm bãi). Hệ thống phải giúp DN QL được các chi phí như lương tài xế, chi nhiên liệu (thường chiếm từ 40% – 45% phí vận chuyển), thuế, phí cầu đường, khấu hao xe (thường chiếm 40% phí vận chuyển); phí bảo trì, bảo dưỡng... QL thu tiền cũng đang là vấn đề nóng. Phân tích hiệu quả vận tải là việc quan trọng vì giúp DN tối ưu hoá bài toán vận tải, gia tăng lợi nhuận.

    Nhận diện công nghệ

    Sơ đồ mô tả quá trình kiểm soát xe buýt

    Với nhà cung cấp GP, hiểu được đòi hỏi của DN mới chỉ thỏa điều kiện cần. Đủ là khi nhà cung cấp đưa ra được GP thích hợp: chính xác, bền, an toàn và phải rất kinh tế. GP gồm máy tính nhúng/hộp đen, đặt trên xe sử dụng công nghệ GPS truyền tín hiệu qua mạng di động (dùng GPRS) về trung tâm dữ liệu là hệ thống máy chủ với các ứng dụng cho phép chiết xuất các báo cáo cần thiết.

    Máy tính nhúng là bộ cảm biến được cài đặt PM nhúng báo thông số xe theo nhu cầu từ tắt/mở động cơ, đóng/mở cửa, tắt/mở điều hoà, tắt/mở đèn xi-nhan (signal), vận tốc xe, vận tốc vòng quay động cơ, mức nhiên liệu, mức ắc quy, mức nước làm mát động cơ... Máy tính nhúng có màn hình hiển thị và các nút điều khiển giúp tài xế thao tác khi cần. Nó còn có thể gắn với các thiết bị ngoại vi như camera quan sát, máy đọc mã vạch (rất tiện khi giao nhận hàng hoá), máy bán lẻ POS, máy in (in biên lai, hoá đơn...). Mỗi cảm biến hay thiết bị ngoại vi thêm vào đều do yêu cầu của GP. Với các DN có nhiều chi nhánh, trung tâm dữ liệu có thể kết nối qua mạng riêng ảo (VPN) với các chi nhánh.

    Theo ông Nhân, nhiều cảm biến, cả bo mạch chủ của máy tính nhúng, được Viễn Tân chế tạo tại VN đạt các chỉ tiêu thử nghiệm của bộ TCVN và một số chuẩn quốc tế như CEE, ROHS... và cao hơn. Suất đầu tư cho máy tính nhúng từ 350 – 800 USD/xe; GPS/GPRS "chiếm" khoảng 50.000 đ/tháng/xe. Còn lại, trung tâm dữ liệu cần 2 máy chủ kết nối (communication server) và máy chủ lưu trữ (data server). Những ứng dụng (PM) thường gồm 3 mô - đun là định vị (GIS)/kế hoạch vận tải/kế hoạch bảo trì, bảo dưỡng. Tuỳ số xe và nhu cầu QL, DN đầu tư đủ cho vị trí trung tâm này.

    Ứng dụng đa dạng

    Viễn Tân đã và đang giải quyết bài toán QL phương tiện cho nhiều DN, trong đó có công ty cổ phần Thương Mại Vận Tải Quang Hưng (Bà Rịa – Vũng Tàu). Quang Hưng có trên 100 đầu xe cho thuê vừa cho biết sẽ đầu tư thêm. Hình thức cho thuê chính được áp dụng là cho thuê xe cùng tài xế và cho thuê tự lái. Bài toán QL với hình thức cho thuê xe tự lái khó hơn. Ông Vũ Văn Nam, trưởng phòng Tài Chính – Kinh Doanh, phụ trách dự án triển khai ứng dụng công nghệ GPS/GIS vào QL đội xe của công ty cho biết, những ứng dụng quan trọng gồm giám sát mức nhiên liệu và thực hiện thủ tục hành chính (chẳng hạn việc đặt cọc)...

    “Công nghệ phải phù hợp với đặc thù QL của từng đơn vị ứng dụng”. Ông Lương Trọng Nhân, trợ lý giám đốc công ty Viễn Tân

    Ông Nhân cho biết: "Với yêu cầu của Quang Hưng, Viễn Tân phải viết riêng kế hoạch điều xe cho từng đối tượng thuê có yêu cầu khác nhau, đòi hỏi phân tích nhiều quy trình và thiết kế giao diện điều khiển ở trung tâm thích hợp nhất". Ông Nam thì khẳng định: "Quang Hưng tin tưởng công nghệ định vị vệ tinh sẽ giúp QL tốt đội xe của mình nên đã ký hợp đồng triển khai với Viễn Tân. Thời hạn hoàn thành dự án tuỳ thuộc tốc độ triển khai của Viễn Tân và mức độ tiếp nhận công nghệ mới của đội kỹ thuật ở Quang Hưng".

    Một bài toán khác đang được Viễn Tân nghiên cứu là QL hệ thống GT công cộng. Xe buýt trong các thành phố lớn thường mắc những lỗi sai hành trình, không dừng đúng trạm, không đảm bảo giờ giấc, có thể đã bán không hết vé trên lượng khách vận chuyển được (năm 2008, TP.HCM phải trợ giá khoảng hơn 600 tỷ đồng cho hệ thống xe buýt công cộng). Ngoài ứng dụng hệ thống đã kể, Viễn Tân đề xuất bổ sung hệ thống bán vé tự động (kết nối máy tính nhúng). Về công nghệ và đầu tư, việc này hoàn toàn khả thi, nhất là trong bối cảnh đã có quy hoạch ưu tiên phát triển vận tải hành khách công cộng ở Hà Nội và TP.HCM như quyết định 35 mới đây của Thủ Tướng Chính Phủ. Viễn Tân cho rằng với thời gian, hành khách và "nhà xe" sẽ hưởng ứng.

    Giao diện phần mềm quản lý Taxi của Viễn Tân

    Viễn Tân đang giải quyết bài toán đặc thù khác về QL, bảo vệ môi trường. TP.HCM hiện có nhiều phương tiện vận chuyển chất thải (rác y tế, rác sinh hoạt, xà bần, bùn hầm cầu...). Để xe chở chất thải luôn tập kết chất thải đúng nơi quy định, QL được khối lượng chất thải... là bài toán sở KHCN TP.HCM đặt hàng Viễn Tân. Sẽ có cả một hệ thống từ website QL chất thải, hệ thống GPS, hệ thống giám sát cửa ngõ TP.HCM và hệ thống giám sát xử lý. Quy trình như sau: Chủ nguồn thải đăng ký chuyển chất thải đi qua website; Chủ vận chuyển được giám sát bởi trung tâm điều hành, đưa thông tin lên website; Chủ xử lý chất thải báo cáo lên website; Website tích hợp các công nghệ GPS/GIS/công nghệ giám sát bằng video... và thông tin QL điều hành được truyền qua hệ thống thông tin di động GSM/CDMA.

    Riêng với xe chở bùn hầm cầu, TP.HCM hiện có 145 chiếc. Theo quy định, những xe này phải chở chất thải về công ty Xử Lý Chất Thải Hoà Bình để xử lý thành phân bón. Vấn đề là, mỗi ngày, công ty Hoà Bình chỉ tiếp nhận được... 40 chuyến! Ngoài đảm bảo tất cả các xe có chất thải này tập kết chất thải về công ty Hoà Bình, GP còn phải đảm bảo các xe đó không xả giữa đường một lượng chất thải nào. GP của Viễn Tân cho biết xe nào, do ai điều khiển, đã đổ chất thải ở đâu. Giám sát mức chất thải trong bồn chứa là nhiệm vụ còn lại đang được hoàn chỉnh của GP.

    "Công ty cổ phần Vận Tải Đa Phương Thức Vietranstimex 2 hoạt động trên địa bàn chính là Thừa Thiên Huế - Quảng Bình hiện có 50 đầu kéo và xe tải. Trước đây, đội xe của Vietranstimex 2 đã được đầu tư gắn hộp đen theo công nghệ Nga, có một số hạn chế như không có GPS, phải đấu nối máy tính với hộp đen mỗi lần muốn có thông tin phục vụ QL. Biết công nghệ của Viễn Tân cho phép giám sát mức nhiên liệu và truyền thông số xe tức thời về trung tâm qua GPRS, Vietranstimex 2 quyết định đầu tư để có công nghệ QL hoàn chỉnh. Với GP mới, cả việc thanh toán cũng nhanh chóng, dễ dàng hơn nhiều", ông Đoàn Ngọc Thanh, CT HĐQT, TGĐ Vietranstimex 2.

     

    ID: B0905_16