• Thứ Ba, 22/12/2009 13:42 (GMT+7)

    Phát triển nguồn nhân lực CNTT ở địa phương: Mô hình nào?

    Họ là ai?

    Chủ điểm "NHÂN LỰC CNTT: SỬ DỤNG & ĐÀO TẠO ĐÚNG"
  • Bằng cấp hay kiến thức chuyên môn?
  • Thuê ngoài nhân sự CNTT
  • Tìm và giữ nhân sự cao cấp
  • Phát triển nguồn nhân lực CNTT ở địa phương: Mô hình nào?
  • Phát triển nguồn nhân lực: Cần giải pháp thiết thực
  • Nhân lực phần mềm: Cần thời gian trưởng thành
  • Theo nghĩa hẹp, nguồn nhân lực CNTT gồm các chuyên gia CNTT: nhà phân tích, thiết kế hệ thống chuyên gia lập trình, quản trị hệ thống, an ninh mạng… Theo nghĩa rộng, nguồn nhân lực CNTT gồm những người sử dụng phương tiện CNTT trong công việc và sinh hoạt hàng ngày. Trước đây, khi nói về lực lượng CNTT, nhiều người đồng nhất với nhóm làm chuyên về CNTT theo nghĩa hẹp. Tuy nhiên, thực tiễn chứng minh những người làm chuyên về CNTT chỉ có thể tham gia vào những hoạt động chuyên ngành CNTT chứ không tạo ra nhiều ảnh hưởng xã hội của việc ứng dụng

    CNTT vào cuộc sống. Chính những người không chuyên CNTT nhưng sử dụng phương tiện CNTT trong công việc và sinh hoạt hàng ngày mới tạo ra các giá trị xã hội to lớn mà việc sử dụng đó mang lại. Như thế, lực lượng chuyên ngành CNTT là quan trọng nhưng lực lượng khai thác, sử dụng các ứng dụng CNTT mới là quyết định.

    Nhu cầu về nguồn nhân lực CNTT tại chỗ

    Có thể chọn thời điểm CNTT bắt đầu xâm nhập vào đời sống xã hội một cách rõ rệt nhất là khi có Internet. Tại Việt Nam, CNTT và Internet xuất hiện từ tháng 11/1997 và đã phát triển rất nhanh. Những chính sách cởi mở về dịch vụ truyền thông đã kích hoạt hàng loạt các dịch vụ hấp dẫn tạo ra phong trào truy cập Internet sâu rộng trong xã hội. Nhờ siêu lộ thông tin này, người ta được tiếp xúc và khai thác nguồn tài nguyên thông tin vô cùng phong phú và dần dần, việc sử dụng các phương tiện CNTT&TT trở nên gần gũi, cần thiết đối với mọi tầng lớp. Đó là một xu hướng phát triển đúng đắn và căn cơ. Việc hình thành ý thức xã hội về vai trò của CNTT&TT là hết sức quan trọng vì khi đã hình thành ý thức đó rộng rãi trong xã hội thì không một ai muốn đứng ngoài cuộc. Đây chính là lúc mọi người nhận ra sự thiếu hụt trầm trọng về lực lượng CNTT của địa phương mình.

    "Lực lượng chuyên ngành CNTT là quan trọng nhưng lực lượng khai thác, sử dụng các ứng dụng CNTT mới là quyết định”.

    Ở các địa phương, hàng loạt yêu cầu giống nhau được đặt ra: Cần phải xây dựng các đề án ứng dụng CNTT trong mọi lĩnh vực quản lý nhà nước, kinh tế, văn hoá, giáo dục, y tế…; Tổ chức lực lượng triển khai các đề án đó; Huấn luyện người sử dụng khai thác sử dụng, làm chủ các hệ thống ứng dụng được chuyển giao vào thực tiễn… Ai sẽ làm những việc này? Những năm gần đây, hiện tượng dễ nhận ra là các địa phương thường nhờ hỗ trợ từ các trung tâm CNTT lớn như Hà Nội, TP.HCM. Tuy nhiên, do xa xôi nên sự hỗ trợ từ xa kéo theo nhiều hạn chế và về bản chất thì sớm hay muộn các tỉnh cũng phải tự giải quyết các bài toán của mình. Để làm việc đó họ cần phát triển lực lượng CNTT của chính mình. Vậy nên làm như thế nào?

    Các giải pháp đề xuất
    Liên kết cụm hay khu vực:

    Các địa phương có rất nhiều bài toàn trùng nhau (dịch vụ công, bài toán tổng hợp thông tin kinh tế xã hội, quản lý nhà nước về tài sản công, quản lý trường học, bệnh viện…). Rõ ràng, việc phối hợp cùng nhau giải chung bài toán sẽ hiệu quả hơn nhiều so với trường hợp “cơm nhà ai nấy nấu” từ đầu đến cuối như hiện tượng phổ biến hiện nay.

    Thực tiễn triển khai chính phủ điện tử ở nhiều nơi cho thấy công đoạn khó nhất nằm ở tổ chức triển khai thực tế chứ không phải là kỹ thuật. Vậy nếu “làm chung” thì chúng ta tiết kiệm được rất nhiều thời gian, công sức, tiền bạc trong khâu lập đề án, thiết kế kỹ thuật và kiểm nghiệm thực tế để đầu tư vào khâu tổ chức thực hiện, đào tạo và huấn luyện đội ngũ ứng dụng. Giả sử cùng một số tiền bỏ ra thì chắc chắn cách làm chung sẽ mang lại kết quả lớn hơn nhiều. TP.HCM và Đồng Nai là hai địa phương có nhiều kinh nghiệm triển khai các dịch vụ công và đã có những kết quả nhất định. Vậy nếu có sự liên kết, ví dụ trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam thì cả vùng sẽ nhanh chóng triển khai được những dịch vụ công có tính chất giống hệt nhau, dù có phải hiệu chỉnh cho phù hợp với từng địa phương thì khối lượng cũng không nhiều.

    Cầu truyền hình trao đổi kinh nghiệm tại Trung Tâm Học Tập và Phát Triển TP.HCM.

    Ý nghĩa của việc phối hợp không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ kết quả phát triển các hệ thống ứng dụng mà cao hơn là sự gắn bó giữa các lực lượng từ những nhóm chuyên CNTT đến lực lượng người dùng đầu cuối. Thực tế cho thấy việc tham quan, thực tập, chia sẻ kinh nghiệm giữa những người sử dụng này (các chuyên viên của UBND và các sở, ngành) hỗ trợ tích cực cho sự phát triển nhanh chóng lực lượng ứng dụng CNTT ở các địa phương. Mô hình này hoàn toàn có thể áp dụng giữa một cụm địa phương gần nhau, có những đặc điểm KTXH giống nhau như các tỉnh Bến Tre, Vĩnh Long, Tiền Giang, Trà Vinh chẳng hạn.

    Lập cầu truyền hình:

    Công nghệ hội nghị truyền hình (video-conference) đã rất phổ biến và lan tỏa khắp thế giới như một phương tiện hữu hiệu giúp gặp gỡ, trao đổi, phối hợp làm việc từ xa, giữa nhiều quốc gia một cách thuận tiện. Cùng lúc, nhiều người ở những quốc gia khác nhau có thể tham gia. Cách làm này không những tiết kiệm được chi phí đi lại, lưu trú tốn kém, mất thời gian mà quan trọng hơn, nó giúp vận động một cách hữu hiệu hơn các nguồn lực trong xã hội phân bố trong không gian rộng.

    Nếu mỗi tỉnh lập một trung tâm hội nghị truyền hình (chi phí hoàn toàn trong tầm tay của mỗi địa phương) thì có thể kết nối các trung tâm này với nhau phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau. Ví dụ: Họp chuyên môn từ xa, hội nghị, hội thảo khoa học, lập hội đồng thẩm định dự án, tổ chức các lớp đào tạo, huấn luyện từ xa… Đây là phương tiện mang tính cách mạng bậc nhất trong sứ mệnh chia sẻ thông tin, tri thức và kinh nghiệm giữa các địa phương và kết quả trực tiếp là thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực. Mô hình tiêu biểu trong lĩnh vực phát triển các trung tâm hội nghị truyền hình nhằm mục đích chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và tri thức có thể tham khảo là Mạng Học Tập Phát Triển Toàn Cầu (Global development learning network – www.gdln.org) do Ngân hàng Thế giới WB hỗ trợ.

    Liên kết chuyên gia:

    Nguyễn Tuấn Hoa

    Các chuyên gia có uy tín và nhiều kinh nghiệm trong nhiều lĩnh vực khác nhau như phân tích, thiết kế hệ thống, triển khai các dự án ứng dụng CNTT, đào tạo phát triển nguồn nhân lực… không nhiều và thường không có sự liên kết với nhau một cách tự nhiên. Việc mời được nhiều chuyên gia có kinh nghiệm tham gia ở những khâu khác nhau khi triển khai đề án CNTT (định hướng, xác định đề tài, thẩm định đề án, chủ trì thực hiện…) thường mang lại nhiều ý nghĩa thực tế cả về kết quả thực hiện đề án lẫn những ảnh hưởng khác. Tuy nhiên, các chuyên gia lại thường bận rộn bởi lời mời từ nhiều phía. Vậy nên, phương án phối hợp qua cầu truyền hình sẽ mang lại hiệu quả cao nhất trong việc khai thác chất xám trong xã hội phục vụ cho những đề án phát triển của địa phương.

    Mở rộng ra, không chỉ các chuyên gia CNTT mà còn trong rất nhiều lĩnh vực khác (quy hoạch vĩ mô, logistics, tài chính, giáo dục…) tham gia với các địa phương theo mô hình này dù họ ở ttrong hay ngoài nước.

    Cuối cùng là xây dựng mạng chia sẻ tri thức tổng hợp:

    Trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các địa phương có rất nhiều chủ đề có mối quan tâm chung. Trong thời đại Internet, giải pháp tốt nhất để chia sẻ những vấn đề cùng được quan tâm đó là phát triển website chia sẻ tri thức tổng hợp. Việc công bố rộng rãi những dự án mà từng địa phương đang triển khai, địa chỉ liên hệ (email) từng cơ quan, đơn vị hay cá nhân cụ thể, các chủ đề được nhiều người quan tâm nhất, ý kiến chia sẻ của các chuyên gia… cũng đã khởi đầu cho một trào lưu phối hợp làm việc và đóng góp trên mạng rất đáng cổ vũ. Trên website này có thể tổ chức các cuộc thi (thiết kế giao diện, phát triển phần mềm, tìm hiểu lịch sử phát triển CNTT…), diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, thư viện các tài liệu chọn lọc… Website là công cụ dễ phổ biến, quản trị và phát triển. Với nhu cầu phát triển lực lượng CNTT thì website này là phương tiện mang tính phổ thông nhất.

    Lực lượng CNTT ở các địa phương chỉ phát triển khi những người trong cuộc có nhiều cơ hội để làm quen, cọ xát thực tế, học hỏi và kiểm nghiệm. Hy vọng 4 giải pháp trên đáp ứng được điều đó.

    Nguyễn Tuấn Hoa

    ID: B0912_24