• Thứ Hai, 27/06/2011 17:44 (GMT+7)

    Google bị cáo buộc độc quyền: Bài học từ Microsoft

    Nguyên Anh
    Một cuộc điều tra lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào Google vừa được Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) mở từ 24/6/2011. Google đang đối mặt với cáo buộc vi phạm luật chống độc quyền trong nhiều hoạt động kinh doanh trên Internet.

    Yêu cầu lần này của FTC tập trung vào việc điều tra xem liệu Google có lạm dụng sự thống trị của hãng đối với thị trường công cụ tìm kiếm trên Internet để mở rộng tầm ảnh hưởng tới các thị trường trực tuyến có lợi khác (chẳng hạn như bản đồ, mua sắm và du lịch trực tuyến) hay không. Các đối thủ của họ phàn nàn rằng, Google, kẻ đang nắm 2/3 thị trường tìm kiếm trên Internet tại Mỹ, đã thao túng các kết quả tìm kiếm bằng cách sắp xếp theo hướng có lợi nhất cho hãng và hạn chế các kết quả từ những trang web sử dụng dịch vụ quảng cáo của đối thủ cạnh tranh.

    Trong khi đó, Google cũng đang phải đối mặt với một cuộc điều tra nữa của Ủy ban Châu Âu và chưởng lý của bang Texas tìm hiểu liệu Google có lợi dụng cánh cửa dẫn vào thế giới Internet khổng lồ của mình để loại bỏ cạnh tranh trực tuyến không. Đồng thời, Tiểu ban Chống độc quyền thuộc Ủy ban Tòa án Thượng viện cũng đang tiến hành điều tra liệu Google có sắp xếp các dịch vụ tìm kiếm theo hướng có lợi cho mình hay không.

    Đáp lại sự việc này, Google cho rằng, hầu hết những lời cáo buộc chống độc quyền cạnh tranh kể trên đều không xuất phát từ người dùng – những người đang hài lòng với dịch vụ của Google – mà từ các đối thủ cạnh tranh, vốn không mấy thích thú gì với thứ hạng của họ trên thị trường tìm kiếm trực tuyến.

    “Ngay từ đầu, chúng tôi đã hiểu rằng, nếu chúng tôi tập trung vào người dùng, các đối thủ khác cũng sẽ học đòi như thế”, Google phát biểu trên trang blog của hãng. “Chúng tôi tiến hành hàng trăm cải tiến về thuật toán mỗi năm để nâng cao khả năng tìm kiếm cho người dùng. Không phải mọi website đều có thể được hiển thị ở đầu trang, hay thậm chí chỉ là ngay trang đầu tiên của các kết quả tìm kiếm”.

    Vết xe đổ của Microsoft?

    Chính xác là 2 thập kỷ đã qua khi FTC tuyên bố điều tra Microsoft về các hoạt động cạnh tranh của công ty này. Giờ là Google. Ở đây có một sự tương đồng giữa Google và Microsoft từ năm 1991. Cả 2 công ty đều là những người khổng lồ trong lĩnh vực của họ với lợi nhuận cao và là tiện ích không thể thiếu với người dùng. Và cả 2 đều bị cáo buộc là lợi dụng sức mạnh của mình để “ngáng chân” các đối thủ cạnh tranh.
    Tuy nhiên, theo các chuyên gia phân tích, có vẻ như sự phát triển chưa từng có của Internet đang khiến cho những gì Google tiến hành trở nên đáng sợ hơn nhiều cho đối thủ của họ so với Microsoft trước kia.

    Mới đây nhất, trong tháng 5, các trang web của Google đã có hơn 1 tỷ lượt khách truy cập tuyệt đối (unique visitor), đưa Google trở thành hãng kinh doanh Internet đầu tiên đạt được mốc lịch sử này và đưa hơn 100 triệu người dùng của hãng vượt qua đối thủ cạnh tranh gần nhất là Microsoft. Con số này chiếm đến 65% thị trường tìm kiếm của Mỹ với 11,2 tỷ lượt tìm kiếm trong tháng vừa rồi.

    Có vẻ như Google đang học được bài học mà Microsoft đã nhuần nhuyễn: Khi chiếm được thị phần lớn đáng kể cũng là lúc họ phải dè chừng với con mắt theo dõi sát sao của những người chuyên đi chống độc quyền.

    Microsoft và Google cũng có chung một chiến lược phát triển đế chế của mình. Cả 2 đều tìm kiếm những hoạt động cốt lõi trong tương tác số giữa người dùng, cung cấp quyền hạn đối với máy tính, hay với các trình duyệt web và tiếp tục thống trị bằng cách mở rộng không ngừng những dịch vụ cung cấp đến nỗi người dùng không có lí do gì để thoát khỏi hệ thống của Google hay Microsoft.

    Trong khi Microsoft muốn cung cấp cả phần mềm cho máy tính, dựa trên hệ điều hành Windows, và cổng vào thế giới web là trình duyệt Internet Explorer, Google lại nhắm vào việc mở rộng khả năng tiếp cận với người dùng không chỉ khi họ tìm kiếm mà kể cả khi họ gửi email, gọi điện thoại, tìm kiếm đường đi, hay khi mua smartphone. Google khiến cho mọi thứ có thể được thực hiện online mà người dùng không cần phải rời hệ thống mạng của họ. Động thái này khiến người ta nhớ lại những nỗ lực trước kia của Microsoft khi cố gắng quản lý trải nghiệm của người dùng trên máy tính để bàn cũng như máy tính xách tay.

    "Google đang đi theo vết xe của Microsoft trong cách mà họ tạo ra một môi trường độc quyền. Microsoft đã cố gắng để kiểm soát trải nghiệm người dùng trên máy tính, còn Goolge lại muốn kiểm soát trải nghiệm trực tuyến. Điều này đã tạo nên một sự vi phạm luật chống độc quyền nghiêm trọng, bởi Google có vẻ đang lún quá sâu trong cuộc chơi của mình”, Jonathan Askin – giáo sư trường luật Brooklyn, nhận định.

    Tất nhiên, nếu so tình huống Microsoft phải hầu tòa vì vi phạm luật chống độc quyền với tình huống của Google hiện tại thì cũng có những khác biệt.
    Vào những năm 1990, có rất ít những thay thế cho hệ điều hành Windows của Microsoft, thậm chí kể cả hãng máy tính và gia công phần mềm như Apple chẳng hạn đều mấp mé trên bờ phá sản vào năm 1997. Do đó, việc ngưng sử dụng hệ thống của Microsoft trở nên tốn kém, mất thời gian và quá phức tạp cho bất kỳ ai. Điều đó đã khiến Microsoft có cơ hội bành trướng.

    Nhưng Google thì khác, công cụ tìm kiếm của họ được ưa chuộng nhất nhưng người dùng vẫn có thể có lựa chọn khác cho mình bất kỳ lúc nào, không tốn phí và cũng không tốn kỹ năng để thích nghi. Tuy nhiên, việc chia tay với Google cũng không đơn giản như thế, đặc biệt đối với những người dùng đã quá tin tưởng vào các dịch vụ trên Internet của Google như Gmail, Google Voice…

    Bất hợp pháp hay không?

    Câu hỏi đặt ra xung quanh việc thống trị của Google đối với công cụ tìm kiếm là, liệu công cụ này thực sự giúp người dùng tìm kiếm thông tin nhanh hơn và rẻ hơn, hay bằng cách nào đó lại gây hại cho họ.

    “Nếu tôi truy cập vào công cụ tìm kiếm của Google và dễ dàng tìm được những gì mình muốn thì điều này sẽ rất tuyệt vời đối với người dùng”, Robert Lande, Giáo sư Đại học Luật Baltimore, cựu luật sư làm việc cho FTC, nhận định. “Nhưng liệu thực tế có phải là Google thống trị thị trường tìm kiếm này nhờ vào việc xử lí hàng tỉ thông tin người dùng và sử dụng chúng để lọc các kết quả tìm kiếm theo hướng có lợi hơn cho họ hay không?”

    Được biết, FTC có quyền yêu cầu cung cấp thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh của Google và các công ty có mối quan hệ làm ăn liên quan. Cuộc điều tra lần này sẽ có quy mô toàn diện và gay gắt nhất từ trước đến nay. Một điều chắc chắn là cuộc điều tra chống độc quyền nào cũng kéo dài và cực kỳ tốn kém.

    Nếu thực sự vi phạm luật chống độc quyền, ảnh hưởng của sự việc với hoạt động của Google sẽ là rất lớn. Ngay từ cuối tuần trước, sau cáo buộc chính thức của FTC, giá cổ phiểu của Google đã rớt mất 6,66 USD, tương đương 1,4%, xuống còn 473,56 USD.

    Trả lời cho câu hỏi liệu người dùng có lợi gì từ những cuộc điều tra thế này, Lande trả lời: “Độc quyền cũng giống như một con cá voi đang phát phì mà thôi. Thay vì lựa chọn một con cá voi, chúng ta sẽ có thể có đến 8 con cá mập”.

    Nguồn: HuffingtonPost, Forbes, 24/6/2011