• Thứ Tư, 25/08/2010 16:28 (GMT+7)

    Thực hư quá tải nhiệt của MTXT?

    Nguyễn Thúc Hoàng Linh
    Nhìn chung, không thể phủ nhận hiện tượng quá tải nhiệt trong vận hành của MTXT nhưng thực tế tỷ lệ các máy bị trục trặc do quá nóng thường không đáng kể...

    Quá tải nhiệt có thật sự tiêu cực cỡ đó?
    Một trong những mối lo ngại của của phần lớn người dùng khi mua máy tính xách tay (MTXT) trong vài năm trở lại đây chính là việc quá tải nhiệt. Bên cạnh những mối nguy hiểm tiềm tàng gây ảnh hưởng tới sức khỏe, MTXT quá nóng khi vận hành sẽ gây khó chịu cho người dùng và máy sẽ bị suy giảm tuổi thọ đáng kể; đôi khi còn gây ra những hiện tượng như tự động tắt, chạy ì ạch khi xử lý tác vụ nặng… Thực tế của vấn đề này như thế nào?

    Tác hại của quá tải nhiệt

    Nhiệt độ vận hành quá cao trước tiên sẽ ảnh hưởng tới các linh kiện bên trong máy, nhất là cấu trúc khung và pin. Thực tế trường hợp cháy nổ do nhiệt rất ít xảy ra do các dòng máy hiện đại đều có hệ thống tự động tắt máy hoặc hạ thấp tốc độ vận hành khi nhiệt độ vượt quá mức an toàn.

    Tuy nhiên, nếu vận hành lâu ở nhiệt độ cao (trung bình 70 - 80 độ C), pin sẽ bị giảm khả năng lưu điện và rút ngắn tuổi thọ nhanh chóng. Thêm vào đó, các mối hàn cũng có khả năng bị lỏng ra và gây trục trặc. Đáng kể hơn, trong năm 2008, đã có trường hợp bộ xử lý đồ họa (GPU) đã bị lỗi long chân hàn đế bán dẫn khi nhiệt lượng trong máy vượt quá khả năng chịu đựng. Điều này không chỉ khiến nhà sản xuất thiệt hại mà người dùng cũng vướng phải những phiền toái không cần thiết.

    Về phía người dùng, nhiệt lượng máy quá cao sẽ dẫn tới 2 điều khó chịu, trước hết là việc phần cứng buộc phải giảm tốc độ sẽ ảnh hưởng lớn tới các ứng dụng đang chạy. Nếu bạn đang chơi game, xem phim HD hay xử lý các công việc mà gặp hiện tượng này, bạn sẽ “lãnh đủ”. Một số trường hợp xấu có thể máy bị treo luôn hoặc khởi động lại và những dữ liệu đang xử lý có thể bị mất. Bên cạnh đó, khi nhiệt lượng truyền ra ngoài cũng khiến việc sử dụng máy trở nên rất khó chịu với người dùng.

    Hệ thống tản nhiệt của MTXT.
    Những yếu tố dẫn tới quá tải nhiệt

    Nếu không xét tới những yếu tố khách quan như bụi bặm, hỏng hóc bất thường trong khi sử dụng, thực tế có nhiều yếu tố dẫn đến máy bị nóng:

    - Vật liệu vỏ không dẫn nhiệt hiệu quả: nếu vỏ máy được làm từ nhựa (thông dụng) thì có thể khiến nhiệt lượng bị dồn ứ lại trong thân máy nếu như hệ thống tản nhiệt làm việc không hiệu quả. Điều này đặc biệt nguy hiểm do dễ dẫn tới các trường hợp hỏng linh kiện hoặc long mối hàn.

    - Thiết kế quá mỏng: do nhắm vào thời trang, nhiều mẫu máy có dáng rất mỏng và gọn nên tuy sản phẩm trở nên đẹp mắt hơn nhưng lại gây khó khăn cho vấn đề tản nhiệt; ví dụ Macbook Air của Apple thường xuyên phải tắt 1 lõi của BXL do quá nóng mà nguyên nhân chính là do phần thân cực mỏng của nó.

    - Linh kiện phần cứng quá mạnh mẽ: người dùng luôn muốn có hiệu năng xử lý mạnh hơn cho chiếc MTXT của mình. Nhu cầu ngày càng cao này khiến các nhà sản xuất chạy đua về cấu hình và trong thực tế, có nhiều mẫu MTXT còn mạnh hơn cả máy bàn – đặc biệt là các dòng chơi game, trong khi kích thước nhỏ của MTXT và hệ thống tản nhiệt khiêm tốn sẽ không giải phóng hết nhiệt ra ngoài.

    - Chất lượng sản xuất không tốt: Do được sản xuất hàng loạt với số lượng lớn trong khi quá trình quản lý chất lượng sản phẩm không phải lúc nào cũng được đảm bảo nên việc một số sản phẩm có tản nhiệt không được gắn chính xác, kem dẫn nhiệt không được bố trí phù hợp hoặc quạt gặp trục trặc đều dẫn tới việc máy hoạt động nóng hơn bình thường. Với những trường hợp này, người dùng khó lòng phát hiện được khi mua hàng mà thường phải viện tới sự hỗ trợ của dịch vụ bảo hành.

    Module làm mát của MTXT.
    Quá tải nhiệt có thực sự đáng ngại?

    Thực tế nhiều người dùng luôn bị ám ảnh bởi việc máy tính quá nóng trong khi sử dụng và điều này gây ra nhiều khó khăn trong việc chọn lựa. Với một số trường hợp, sự “sợ nóng” có thể thành tự kỉ ám thị rất không nên. Vậy những trường hợp nào nên quan tâm tới việc máy nóng?

    Trước hết, bạn cần lưu ý rằng những dòng máy dễ bị quá tải nhiệt nhất trong khi vận hành thường là những mẫu thời trang siêu mỏng hoặc các dòng máy với cấu hình cao; bên cạnh đó, tỉ lệ sản phẩm trục trặc cũng cần phải được tính đến. Về phía người dùng, để nhận biết những yếu tố này, bạn chỉ có cách đọc các bản thống kê thị trường trên báo chí hoặc tham gia các cộng đồng công nghệ có tiếng. Lưu ý rằng không phải lúc nào các tên tuổi lớn cũng đồng nghĩa với sản phẩm hoàn thiện, ngay cả những đại gia trong lĩnh vực sản xuất MTXT.

    Kế đến, cấu hình của máy cũng là yếu tố quan trọng quyết định tới nhiệt độ làm việc của MTXT. Do vỏ ngoài của một mẫu máy không thay đổi nên những phiên bản có cấu hình cao hơn thường sẽ tỏa nhiều nhiệt hơn. Ví dụ, cùng một máy nhưng phiên bản chỉ sử dụng CPU lõi kép, đồ họa tích hợp, đĩa cứng đơn chắc chắn sẽ mát hơn nhiều so với phiên bản với CPU lõi tứ, đồ họa rời tốc độ cao và 2 đĩa cứng chạy RAID đôi.

    Bên cạnh đó, nếu bạn thường xuyên sử dụng máy ở những nơi nóng bức, bạn nên chọn các mẫu máy kích thước rộng rãi hơn (trung bình 14-15”) với cấu hình vừa phải. Chẳng có lý do gì để chọn một mẫu với cấu hình “khủng” nhưng thường xuyên “thiêu đốt” chủ nhân hoặc treo/giảm tốc độ trong khi vận hành cả. Trên thực tế, cá biệt còn có trường hợp máy đã bị vênh vỏ hoặc chảy một số phím hay các chi tiết nhựa bên ngoài sau một thời gian sử dụng.

    Lưu ý: Một số dòng máy chỉ quá tải nhiệt trong một số tình huống nhất định và nếu bạn không mấy khi lâm vào hoàn cảnh này thì không cần lo lắng nhiều. Ví dụ, một số máy Macbook Pro cấu hình cao thường bị nóng khi cài Windows và chạy các game 3D nặng nhưng với OS X tiêu chuẩn, điều này hiếm khi xảy ra.

    Cuối cùng, vật liệu vỏ cũng đóng vai trò chính trong việc gây ra những hiểu lầm về tản nhiệt. Theo xu thế, nhiều dòng MTXT hiện đại thường có vỏ ngoài bằng kim loại. Lớp vỏ này ngoài những ưu điểm về thời trang và độ bền còn giúp tản nhiệt nhanh hơn so với các vật liệu khác. Tuy nhiên, do kim loại thường dẫn nhiệt nhanh và lan rộng nên nhìn chung người dùng sẽ có cảm giác máy hoạt động nóng hơn các mẫu máy với vỏ nhựa hoặc vật liệu khác (kể cả sợi carbon). Đây chính là mấu chốt gây ra nhiều hiểu lầm không đáng có rằng một số dòng máy với vỏ kim loại hiện nay thường chạy nóng hơn các mẫu cùng phân cấp có vỏ bằng vật liệu khác.

    Tản nhiệt cho MTXT.
    Một số kinh nghiệm “chống nóng”

    Điều trước tiên mà người dùng cần quan tâm chính là hiện tại có rất nhiều MTXT trên thị trường sử dụng các linh kiện vốn được thiết kế cho máy để bàn. Thậm chí một số mẫu còn sử dụng luôn cả các bộ xử lý hay chip đồ họa của máy bàn nhằm đạt hiệu năng cao hơn; chúng thường đi kèm với những hệ thống tản nhiệt cầu kỳ.

    Tuy nhiên, với diện tích và không gian hạn chế bên trong MTXT, các nhà sản xuất khó có thể giải quyết hoàn hảo bài toán nhiệt lượng. Chính vì lý do này mà thực tế nhiều mẫu máy đã gặp phải các vấn đề về quá tải nhiệt. Người dùng khi mua máy không nên quá tham cấu hình mà hãy giữ cân bằng về tỉ lệ giữa kích thước/hiệu năng. Việc chọn máy có phần cứng yếu hơn chút ít ví dụ như đồ họa tích hợp thay vì card rời có thể giúp nâng cao thời lượng dùng pin. Nếu cần thiết phải có hiệu năng cao, hãy hướng tới các dòng có kích thước rộng rãi hơn (16” trở lên).

    Thứ đến, bạn nên nhắm tới các linh kiện có tiềm năng giúp máy tính hoạt động mát mẻ hơn, ví dụ như đĩa cứng SSD, CPU đời mới với quy trình sản xuất nhỏ hơn (32nm thay vì 45nm chẳng hạn), bộ nhớ RAM lớn (sẽ giúp đĩa cứng ít phải vận hành hơn), màn hình đèn nền LED… Nếu không có nhu cầu cao về sức mạnh xử lý, bạn hãy hướng tới các mẫu máy với linh kiện dòng tiết kiệm điện như các dòng máy với CPU CULV hoặc Intel Atom.

    Với cùng một kích thước máy, bạn nên hướng tới những mẫu có hệ thống tản nhiệt tốt và vỏ kim loại, chúng sẽ giúp giải phóng nhiệt lượng nhanh hơn, nhờ vậy mà hoạt động trơn tru và ổn định hơn. Một số mẫu MTXT 15” có thể có tới 2 hoặc 3 quạt thoát nhiệt rất hiệu quả. Để hiểu hơn về khía cạnh này, bạn nên tích cực tham gia các trang web đánh giá sản phẩm hoặc các diễn đàn trực tuyến uy tín nhằm thu thập thêm thông tin từ phía cộng đồng người dùng. Ngoài ra, việc làm vệ sinh hệ thống tản nhiệt thường xuyên cũng giúp MTXT giảm thiểu đáng kể nguy cơ nhiệt độ tăng cao quá mức.

    Khoang thoát nhiệt của MTXT.
    Một số mẫu MTXT cũ có thể có hệ thống tản nhiệt xuống cấp (tản nhiệt rỉ sét, quạt kẹt bụi hay khô dầu…), nếu bạn định mua nhóm này thì hãy kiểm tra thật cẩn thận. Hiện tại có nhiều phẩn mềm theo dõi trạng thái hệ thống đáng tin cậy như Everest, Notebook Hardware Control…

    Nhìn chung, không thể phủ nhận việc quá tải nhiệt trong khi vận hành của MTXT là khá phiền toái nhưng thực tế tỷ lệ các máy bị trục trặc do nóng thường rất thấp – không đáng kể. Hiện tượng thường gặp nhất là phần kê tay và đế máy nóng gây khó chịu cho việc sử dụng. Bạn có thể khắc phục bằng cách sử dụng đế tản nhiệt hoặc dán thêm lớp kê tay. Một lời khuyên nữa cho những người dùng đang tìm kiếm mẫu MTXT cho riêng mình là chỉ nên tham khảo và hướng tới chọn các máy hoạt động mát mẻ hơn chứ không nên quá bài trừ những dòng máy bị phàn nàn là nóng một cách quá tiêu cực. Đôi khi những nhận xét như vậy chỉ mang tính tương đối mà thôi.

    Nguyễn Thúc Hoàng Linh
    nguyenthuchoanglinh@gmail.com.