• Thứ Sáu, 13/08/2010 15:48 (GMT+7)

    Sách in lao đao vì e-book

    Hoàng Minh
    Nhạc số gần như đã đánh sập ngành công nghiệp băng đĩa một thời phát đạt. Liệu lịch sử có lặp lại trong ngành xuất bản, cụ thể hơn là với sách, hay không?

    Các thiết bị đọc sách ngày càng hấp dẫn (Ảnh: nytimes.com)
    Nếu chỉ dựa vào các con số thống kê thì nhiều người sẽ muốn trả lời “có”.

    Thiết bị đọc sách điện tử đã qua mặt các loại máy nghe nhạc để đứng đầu danh sách quà Giáng Sinh được ưa thích và ngày càng phong phú về chủng loại cũng như giá cả với hơn một tá hãng sản xuất.
     
    Nhật báo The New York Times hôm 12/8/2010 loan tin e-book đóng góp 8,5% doanh số bán sách 5 tháng đầu năm 2010 của Mỹ, tương đương mức tăng 5,6 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2009.
     
    Báo này cũng dẫn lời một quan chức của hãng xuất bản Simon & Schuster tiết lộ rằng e-book đã chiếm 8% lượng sách của họ và “có thể đạt tới 40% trong vòng 3 đến 5 năm nữa”.
     
    Sự thật là không thể chối cãi: e-book đang phát triển với tốc độ chóng mặt và những thiết bị hấp dẫn mới xuất hiện như iPad chỉ tiếp tục phủ thêm mây đen lên ngành xuất bản sách in.
     
    Rẻ và tiện
     
    Nguyên nhân dẫn đến thành công của e-book rất rõ ràng: giá rẻ - thường chỉ bằng 1/3 sách bìa cứng, tìm kiếm và đặt mua dễ dàng qua mạng Internet và khả năng lưu trữ hơn hẳn sách in.
     
    Thay vì phải đóng đủ loại tủ lớn bé để chứa sách, nay, người ta chỉ cần trang bị một chiếc máy đọc sách với bộ nhớ lớn, kết nối Internet và ngồi nhà tải về bất cứ thứ gì mình thích – có hàng triệu đầu sách trên những trang bán hàng trực tuyến như Amazon, thừa đủ để thỏa mãn bất kỳ “mọt sách” bận rộn nào.
     
    Nếu bạn mất một cuốn sách – hay cả một bộ sách – in, bạn sẽ mất nó vĩnh viễn. Nếu bạn lỡ tay xóa mất một cuốn e-book, hay thậm chí cả kho e-book của mình, bạn chỉ cần đăng nhập lại vào tài khoản – iTunes chẳng hạn – và tải về tất cả các tựa sách bạn từng mua trước đây. Có nghĩa là người bán hàng cũng giữ sách giùm bạn (miễn bạn không đánh mất tài khoản của mình).
     
    Sẽ không còn nỗi thất vọng phải xếp hàng nhiều tiếng đồng hồ dưới mưa/nắng/tuyết đợi mua cuốn sách mới phát hành và nhận được thông báo đã bán hết. E-book không bao giờ “cháy hàng” mà cũng chẳng tồn kho như sách in.
     
    Chi phí cho các hiệu sách ảo cũng thấp hơn nhiều so với hiệu sách thật nên các nhà cung cấp nội dung số có thể thường xuyên khuyến mãi ở mức mà sách in có mơ cũng khó đạt tới.
     
    Đó là chưa kể tới sách miễn phí và sách lậu nhan nhản trên các mạng chia sẻ ngang hàng (peer-to-peer) mà bất kỳ người nào có kỹ năng máy tính trung bình cũng tiếp cận được.
     
    Độc giả quyết định
     
    Chọn sách in hay e-book đây? (Ảnh: cleverland.com).
    Dĩ nhiên, sách in có những ưu điểm mà e-book không thể có.
     
    “Mọi người thích cầm sách. Người lớn muốn con mình tới hiệu sách. Trẻ em muốn cha mẹ đưa tới hiệu sách”, Leonard Riggio, Giám đốc điều hành chuỗi hiệu sách Barnes and Noble, trả lời tờ Time khi được hỏi về sự phát triển của e-book.
     
    Người mê sách thực sự thích không gian của các hiệu sách lớn – như Barnes and Noble, nơi họ chìm đắm giữa những kệ sách trải dài - hơn là các màn hình máy tính đơn điệu.
     
    Các hiệu sách nhỏ cũng có lợi thế là dễ nắm bắt khách hàng của mình để chọn nhập các đầu sách dễ bán và duy trì một nhóm khách hàng trung thành.
     
    Người già và trẻ nhỏ, tức là những người có nhiều thời gian cho sách nhất, cũng thích sách in hơn (người già vì không thích mạng Internet, trẻ nhỏ vì cha mẹ chúng không muốn con mình chỉ dán mắt vào màn hình máy tính).
     
    Dĩ nhiên, ngành xuất bản cũng có những giải pháp mới để chống lại e-book.
     
    Trong vòng một năm trở lại đây, người ta bắt đầu nói nhiều hơn tới “xuất bản 2.0”, hoặc “cá nhân hóa sách in”. Cụ thể là các hãng phát hành dành một (hoặc vài) trang cho độc giả tùy chọn ghi lời chúc (chủ yếu là khi mua sách để tặng) và một số sách in thêm các đoạn chú thích do chính độc giả gửi về.
     
    Chuỗi hiệu sách lớn nhất nước Mỹ Barnes and Noble thì bán thêm các loại đồ chơi và games giáo dục - “miễn là có thêm khách”, theo lời ông Riggio.
     
    Bên cạnh đó, Barnes and Noble cũng tung ra… thiết bị đọc e-book riêng mang tên Nook và bắt đầu kinh doanh cả sách điện tử - một số trong đó là bản đọc thử miễn phí có tác dụng thu hút độc giả.
     
    Vậy cuối cùng sách in hay e-book sẽ thống trị? Điều đó tùy thuộc vào quyết định của chính người mua.