• Thứ Sáu, 19/11/2010 12:03 (GMT+7)

    E-book chưa được "mặn mà" tại Việt Nam

    Lê Duy
    Cho dù thiết bị đọc sách điện tử (e-reader) đã xuất hiện từ lâu và nhiều "dân cư công nghệ" Việt Nam cũng đã sở hữu, nhưng ebook tiếng Việt vẫn còn là một mảng hụt hẫng...

    Nếu bạn muốn đọc một cuốn ebook tiếng Việt trên bất kỳ e-reader nào thì bạn chỉ có 1 cách duy nhất: tự mình chuyển đổi định dạng tập tin đó sang thiết bị đọc sách tương ứng (bằng phần mềm nào đó, ví dụ như calibre). Đương nhiên, vài thiết bị không hỗ trợ phông tiếng Việt (như dòng Sony e-reader) và bạn cần tinh chỉnh một chút để thiết bị có thể hiển thị tốt tiếng Việt.

    Hồi tháng 6 vừa qua, người viết bài có dịp tham dự triển lãm Computex Đài Loan. Tại hội chợ, ban tổ chức dành hẳn một khu vực riêng dành cho các nhà sản xuất e-reader. Điều đáng nói là những e-reader này toàn đến từ những thương hiệu rất mới như Gajah, Forever Star, Kinpo, Innoversal, Koobe, Aiptek... bên cạnh những cái tên quen thuộc tại Việt Nam như Acer, BenQ, Asus cũng có trưng bày e-reader mẫu, nhưng phần lớn đều là các công ty Đài Loan.

    Ở thời điểm ấy, họ dự kiến sẽ tung ra các thiết bị đọc sách của họ vào cuối năm nay hoặc đầu năm sau. Trong các e-reader tại triển lãm, đáng chú ý nhất là chiếc OAXIS BK6002 do Gajah (HongKong) thiết kế và Itone Digital sản xuất. Thiết bị này đạt được nhiều giải thưởng về thiết kế danh giá, đáng kể nhất là giải iF của Đức. Tuy vậy, điều đáng nói ở đây là có lẽ do chiến lược tiếp thị mà người dùng chỉ biết đến những cái tên quen thuộc khi nói đến ereader như Kindle, Sony, Nook... mà phần lớn phát triển mạnh ở châu Âu, Mỹ hơn.

    Song song với việc nghiên cứu, thiết kế, sản xuất e-reader, một vấn đề khác mà nhà sản xuất quan tâm là tạo ra hoặc liên kết với các dịch vụ nội dung số, và đây có thể xem là vấn đề cốt lõi để người dùng lựa chọn sản phẩm của họ, không đơn thuần chỉ riêng về thiết kế và giá cả sản phẩm. Và điều đáng buồn là về mảng nội dung số, cụ thể là ebook dành cho e-reader, có vẻ như các nhà phát hành ở Âu - Mỹ lại rất háo hức triển khai, chuyển dịch từ sách báo in sang sách báo điện tử trong khi ở châu Á dường như rất chậm, và qua vài cuộc gọi điện, tôi được biết các nhà phát hành, nhà xuất bản sách báo tại Việt Nam chưa có động thái gì về mảng ebook.

    Có thể họ bị ràng buộc về giấy phép xuất bản của nhà nước? Người dùng Việt Nam chưa có thói quen đọc sách điện tử? Sách báo điện tử chưa phổ dụng?... Có thể nhiều nguyên do khác nhau mà ta chưa có được một khảo sát cụ thể. Nhưng một điều có thể dễ dàng nhận thấy là chính các nhà xuất bản, nhà phát hành sách chưa bắt tay được với các nhà sản xuất thiết bị e-reader để thu hút dòng sản phẩm này phát triển tại Việt Nam. Một quan chức của Acer từng hỏi người viết bài tại Computex 2010 về tiềm năng thị trường e-book tại Việt Nam và các nhà phát hành tại Việt Nam có muốn kinh doanh e-book song song với sách in hay không. Khi người viết bài hỏi ông ta về kế hoạch bắt tay với các nhà phát hành, phần lớn các nhà phát hành ông liệt kê đều tại Âu - Mỹ.

    Tuy vậy, xét lại về thị trường nước ta, đứng trên góc nhìn của các nhà phát hành, việc triển khai e-book không phải dễ, mà rào cản lớn nhất có lẽ là chuyện bản quyền, ràng buộc DRM. Phải chăng thị trường Âu - Mỹ cũng đang gặp tình trạng này khi nhiều người dùng phản ứng rằng với sách in thì ta cho mượn được, tặng được nhưng sách e-book lại không thể sao chép, cho mượn? Và nhiều vấn đề khác xoay quanh chuyện "hàng lậu", bẻ khóa DRM. Một số ý kiến khác cho rằng ebook sẽ làm giảm doanh thu sách in và ít lợi nhuận hơn sách in. Điều này có thể đúng, có thể sai. Nhưng có thể bạn sẽ đồng ý rằng ebook cho báo chí thích hợp hơn ebook cho sách. Vì bạn khó lòng đọc 1 cuốn truyện dài 500 trang với một ereader so với 1 tờ báo ngày trên một ereader, đương nhiên còn nhiều lý do khác nữa liên quan đến văn hóa đọc.

    E-book tại Việt Nam sắp đến sẽ thế nào? Chắc chỉ có các nhà phát hành mới có câu trả lời chính xác. Nhưng rõ ràng nếu muốn thu hút các nhà sản xuất e-reader đến với Việt Nam không phải bằng đường "xách tay" thì phải là chính các nhà phát hành kêu gọi họ.