• Thứ Ba, 06/01/2004 10:17 (GMT+7)

    Khống chế mới đối với sao chép

    Thực hiện các bản sao dùng cho cá nhân của những thứ mà bạn đã trả tiền, để lưu hay dùng cho nhiều thiết bị như máy tính, máy nghe nhạc MP3, dàn stereo, có thể nhanh chóng đi vào quá khứ hay bị khống chế tối đa.

    Được hỗ trợ của luật pháp theo điều luật về bản quyền số (DMCA), các công ty đang chuẩn bị tích hợp công nghệ chống sao chép vào mọi phương tiện ghi, từ CD và nhạc trực tuyến cho đến truyền hình cáp và video truyền qua mạng. Vài kế hoạch đã sẵn sàng có hiệu lực với nhiều mức độ khống chế khác nhau đối với hình thức sử dụng.

    Những kế hoạch chống sao chép mới nhất cũng là những kế hoạch gây tranh cãi nhiều nhất hiện nay – đặc biệt là ngành công nghiệp âm nhạc. Trận chiến giữa người tiêu dùng và các công ty giải trí vẫn đang tiếp tục ở quốc hội Mỹ.

    Nhiều người vui thích với công việc sao chép nhạc để tạo đĩa CD theo ý của mình hay chuyển đổi sang dạng số như MP3. Tuy nhiên các hãng xem việc sao chép này là sự tấn công vào công việc kinh doanh chính yếu của họ và hầu hết đều bắt đầu hành động để ngăn cản. CD bị khoá bằng kỹ thuật số đã có mặt trên thị trường.

    Ví dụ, Sony Music Entertainment đã phân phối một đĩa đơn của Michael Jackson mà máy tính Windows không thể đọc được. Mặc dù ngần ngại khi nói về những kế hoạch riêng, BMG, Sony và Universal đều khẳng định họ đang thử nghiệm việc chống sao chép trên một số CD mẫu và khuyến mãi.

    Hiện nay có khoảng 200.000 CD ở châu Âu và Mỹ dùng công nghệ SafeAudio của Macrovision. Một hãng khác về kiểm soát sao chép là SunnComm thông báo rằng có khoảng 50.000 CD ở Mỹ dùng công nghệ MediaCloQ. Hai công ty này dự kiến con số CD sẽ tăng lên hàng triệu trong năm 2002.

    Cơ chế bảo vệ của SafeAudio chèn những phần biến dạng nhỏ mà đầu máy CD thông thường sẽ lọc được. Tuy nhiên ổ CD-ROM hay DVD-ROM không thể loại trừ những phần biến dạng này và vì thế nếu bạn dùng máy tính để nghe, sao chép hay ghi những CD như vậy thì nhạc sẽ bị nhiễu hú. Một số cơ chế còn có thể giấu bảng chỉ mục hệ thống của CD làm cho ổ CD-ROM không thể đọc được đĩa hoặc ngăn cản đầu nghe CD thông thường chơi nhạc đúng chất lượng.

     

    Cậy đến luật pháp

    Đã có người đệ đơn kiện về vấn đề bất công của việc cấm sao chép, không cho phép nghe hay sao chép CD trên PC; đáng lý phải cung cấp thông tin cá nhân để có thể tải xuống file nhạc mã hóa từ internet. Các luật sư đại diện bên nguyên đã đòi hỏi các hãng thu âm phải đưa ra những thông báo thích hợp để người dùng có đầy đủ thông tin khi mua sắm.

     

    Sử dụng công bằng?

    Vấn đề kiện tụng liên quan đến việc sử dụng công bằng và kỳ vọng của người dùng. Về căn bản, sử dụng công bằng là khái niệm luật pháp nói rằng bạn không vi phạm bản quyền nếu sao chép những thứ mình đã mua như bản nhạc hay sao chép để dùng cho cá nhân, phi lợi nhuận. Các hãng ghi băng đĩa không đồng ý đó là quyền của người tiêu dùng.

    DMCA cũng ủng hộ quan điểm của ngành công nghiệp này – việc vượt qua các biện pháp an ninh để sao chép đĩa, dù ghi hàng ngàn đĩa để bán hay sao riêng một CD để dùng cho buổi tiệc đều là bất hợp pháp.

    Các kế hoạch cũng đang được thực hiện để đáp ứng mong muốn của người dùng đối với âm nhạc số. Theo một phương án, sẽ có hai dạng và đều được bảo vệ là nhạc CD và những tập tin (track) đã được sao sẵn. Những tập tin này bị ràng buộc bởi các quy định về bản quyền số (DRM), cho phép các hãng kiểm soát thiết bị nào có thể chơi những track này và mức độ sao chép, chuyển đổi của chúng. Hướng tiếp cận này không thoả mãn người tiêu dùng muốn có tập tin nhạc chất lượng CD thực sự (không nén).

    Ngành công nghiệp âm nhạc cũng đang hành động trên mạng. Luật pháp đã buộc chấm dứt mạng chia sẻ âm nhạc miễn phí của Napster; những dịch vụ ngang hàng tương tự hiện cũng đang bị nhắm đến. Các công ty muốn thay chúng bằng những dịch vụ trả tiền để có thể tải xuống các bản nhạc đã được bảo vệ. Trong tháng 12 vừa qua, RealNetworks đã ra mắt dịch vụ RealOne; AOL và Microsoft cũng có các đề xuất riêng, và các hãng ghi băng đĩa lớn đang  làm việc với các dịch vụ MusicNet và PressPlay.

    Một nhà phân tích kỳ cựu nhận định rằng ngành công nghiệp âm nhạc với các dịch vụ nhạc số đang thực sự cố gắng chuyển biến người tiêu dùng để họ tiêu dùng âm nhạc như là một dịch vụ chứ không phải là sản phẩm. Đó là một thay đổi lớn và cũng là thách thức lớn nhất của các hãng ghi băng đĩa.

    Ngành công nghiệp video cũng đang thực hiện những bước đi riêng, nhưng người tiêu dùng có thể sẽ ít chống đối hơn vì phim DVD luôn được bảo vệ bản quyền và người dùng đã hết sức quen thuộc cũng như chấp nhận mô hình trả tiền để xem.

    Chống sao chép có mặt trong mọi thứ từ băng hình VHS cho đến thiết bị nhận tín hiệu truyền hình cáp. Dạng phim trả tiền đã được mã hoá vì thế tuy coi được bình thường nhưng lại không cho sao chép. Công nghệ này đã được phổ biến rất rộng rãi nên những khống chế mạnh hơn có thể dễ dàng áp dụng.

    Khi các đầu ghi DVD dần thay thế cho đầu ghi VCR và ngày càng có nhiều hệ thống cáp chuyển sang kỹ thuật số, một số loại truyền hình cáp cũng áp dụng các quy định DRM. Một khi mà kết nối giữa TV và đầu ghi của bạn hoàn toàn là kỹ thuật số thì tín hiệu – ví dụ kênh phim HBO – có thể có mã khoá để bạn ghi lên DVD được nhưng không thể sao chép từ đĩa này.

    Trong năm 2002, năm xưởng phim lớn sẽ gia nhập thị trường video tải xuống từ internet với dịch vụ MovieFly, kiểu như hình thức cho thuê phim.

     

    Đã hết những thứ miễn phí

    Các công ty đều hiểu cơ chế bảo vệ không phải là thứ bảo đảm tuyệt đối, nhất là với những tay bẻ khoá cao cấp. Tuy nhiên, vấn đề này không ngăn cản việc cung cấp thông tin (phim ảnh, tài liệu ...), chỉ có điều liệu thông tin có bị hạn chế sử dụng (Restricted) và người dùng có muốn thông tin đính kèm những thông điệp hạn chế như vậy hay không thì lại là vấn đề khác.

     

    PC World Mỹ 01/2001

    ID: A0201_11