• Thứ Sáu, 12/03/2004 09:50 (GMT+7)

    Mac - Đứa con tròn 20 tuổi của Apple

    Từ một ý tưởng được xem là rồ dại lúc đó, Apple đã chứng minh cho mọi người thấy họ không chỉ là 'quả táo'.

    Vào cuối tháng 1 vừa qua, chiếc máy Apple Macintosh đã đánh dấu sinh nhật lần thứ 20 của Apple. Đây là một trong những chiếc máy tính quan trọng, là cột mốc tiếp theo cho cuộc cách mạng máy tính. Tầm quan trọng của nó có thể xếp với máy IBM 360, DEC PDP-8, Apple II và IBM PC - những máy tính có ảnh hưởng lớn trong lịch sử. Vậy tầm ảnh hưởng của máy Mac là gì? Đó là giao diện người dùng và thiết kế. Và dù gì đi nữa thì thế giới Mac cũng ảnh hưởng không nhỏ đến chiếc PC ngày nay.

    Giao diện đồ họa khởi đầu với chuột, các chuẩn sử dụng mới, hỗ trợ đa phương tiện và thiết kế đơn giản nhưng độc đáo là những thứ mà Mac chiếm được cảm tình từ người dùng. Mac đã dạy gì cho PC, đặc biệt là ngành công nghiệp máy tính? Và ngược lại, PC đã dạy gì cho Macintosh?

    Ai bắt 'chuột'?


    Chiếc máy Mac của 20 năm sau ...

    Máy Macintosh đầu tiên xuất hiện vào tháng 1 năm 1984, đây là chiếc máy đầu tiên có giao diện đồ họa người dùng (GUI). Chiếc máy này cũng có thiết kế tích hợp, nghĩa là màn hình được tích hợp luôn trong máy tính. GUI do trung tâm nghiên cứu Palo Alto (PARC - Palo Alto Research Centre) của hãng Xerox phát minh vào năm 1970. Vào thời điểm đó, GUI được mô tả là WIMP - Windows, Icons, Mouse và menu Pull-down (là chỉ có cửa sổ, biểu tượng, chuột và menu sổ xuống). Máy tính thương mại đầu tiên sử dụng GUI WIMP là Xerox Star và Lisa của Apple. Lúc ấy, hầu hết các máy tính vẫn sử dụng dòng lệnh và GUI ra đời. Nhiều người hy vọng rằng đây là một trong những phát triển chính của lịch sử máy tính. Và đúng như vậy, 10 năm sau thì GUI đã là môi trường hoạt động chuẩn trong ngành công nghiệp CNTT.

    Nhiều chuyên gia cho biết CEO của Apple là Steve Jobs đã cải tiến nhiều thành phần, từ giao diện đồ họa người dùng, máy in laser đến thiết bị trỏ là chuột và thậm chí ngay cả biểu tượng 'thùng rác' của Apple cũng lấy từ Xerox PARC. Nhưng chính Apple là hãng đặt tất cả những tính năng đó thành sản phẩm và tiếp thị. PC đã lấy 2 thành phần chủ chốt từ Mac là: giao diện đồ họa người dùng và chuột. Vì mãi cho đến thời điểm Apple có được 2 thành phần này thì PC chỉ mới là kiến trúc dựa trên text. Các chuyên gia cho rằng Macintosh cũng đi trước PC về chế bản và đa phương tiện.

    Microsoft Windows bắt chước GUI của Macintosh. Vào cuối những năm 1980, Apple đã kéo Microsoft ra toà vì vụ việc này nhưng Apple thất bại vì chính Apple cũng lấy thiết kế GUI từ Xerox PARC. Nhưng vấn đề này cũng khiến Microsoft phải mất cả một thập kỷ theo đuổi. Và thậm chí cho đến nay, giao diện Mac vẫn thanh thoát hơn giao diện Windows của Microsoft.
    Chiếc máy Mac đầu tiên rất nhỏ và chẳng có chức năng gì nhiều. Nó không có ổ cứng và cũng chẳng có phương tiện gì để giao tiếp với một máy khác. Máy có ổ đĩa mềm 3,5'', RAM 128KB và chỉ có 2 ứng dụng là MacWrite và MacPaint. Máy có một màn hình đơn sắc nhỏ và một bàn phím không có phần phím số.

    Ứng dụng đầu tiên

    Một cựu thành viên của Apple cho biết ông đã đi tìm và kết hợp với các nhà phát triển của hãng Aldus để tạo ra phần mềm chế bản PageMaker cho Mac và cho cả Windows sau này. Đây là phần mềm khai sinh ngành chế bản. Sau đó, Adobe mua lại Aldus và gần đây đã không còn phát triển PageMaker nữa. Cũng vậy, vào tháng 9 năm 1983, Apple mời mọc các nhà phát triển viết phần mềm cho Mac mà lúc đó máy Mac vẫn còn thiếu nhiều tính năng, thậm chí không có cả trình biên dịch.

    Đối với Microsoft

    Năm 1984, 3 CEO phần mềm hàng đầu đều ủng hộ hệ thống mới này. Ông Mitch Kapor của Lotus hứa sẽ có phần mềm bảng tính cho Mac, trong khi Fred Gibbons của hãng Software Publishing nói hãng sẽ chuyển nhiều ứng dụng phổ biến của mình sang Mac. Nhưng chính Bill Gates lại là người đưa ra nhiều ứng dụng nhất. Microsoft đã từng công bố bảng tính Excel trên Macintosh và tung ra bản đồ họa của Word lần đầu tiên trên nền Mac. Macintosh đánh dấu buổi bình minh cho đế chế Microsoft vì chính Microsoft đã bắt đầu phát triển các ứng dụng giao diện đồ họa trên nền Mac.

    Apple vẫn yên vị là kẻ bảo trợ độc nhất cho Mac

    Macintosh có nhiều dấu ấn sâu đậm của Apple mà đó có thể vừa là sức mạnh, vừa là thách thức. Vài người cho rằng Macintosh phải tạo được tính tương thích nhiều hơn nữa, vì phải như vậy thì Mac mới có thể được chấp nhận trong thị trường kinh doanh. Ví dụ Mac khởi đầu đã có ổ SuperDrive có thể đọc đĩa mềm 3,5'' theo định dạng của PC. Và ngày nay Mac tiếp tục tương thích với mạng PC và mô phỏng PC ảo. Đây là lĩnh vực mà Mac thực sự có thể làm được. Điều này tạo thuận lợi cho một thế giới nối mạng cao như ngày nay. Theo một chuyên gia thì PC học từ Mac cách để làm sao trông tốt hơn, đáng tin cậy và dễ sử dụng hơn. Còn Mac học của PC cách làm sao dễ đáp ứng hơn và mọi người có thể truy cập được. Năm 1984, Macintosh đạt nhiều đột phá trong nhiều lĩnh vực cho dù chiếc máy Mac 128K xa xưa chưa có ổ cứng, khó sử dụng. Tuy nhiên, người ta không thể phủ nhận Macintosh đã đặt nền tảng để con người đạt đến những công nghệ tính toán mới.

    Vẫn còn trong trường học

    Ngược lại, Mac phải học từ PC những gì? Theo một chuyên gia thì PC giúp cho Apple hiểu nhiều về tầm quan trọng của việc bán lẻ sản phẩm, giúp Apple có những chiến lược kinh doanh. Chuyên gia khác lại cho rằng điều duy nhất Apple học từ PC là tốc độ xử lý, vấn đề này trở nên nóng bỏng trong thế giới Mac khi G3 xuất hiện và cải tiến về chip sẽ nâng Mac lên vị trí mới. Còn chuyên gia khác lại cho rằng Mac dạy cho PC về tính thẩm mỹ còn PC dạy cho Mac về tầm quan trọng của kiến trúc nguồn mở. Và cuối cùng, Apple vẫn phải học về chuẩn và bản quyền từ PC. Apple đã thất thế khi từ chối cấp bản quyền công nghệ của mình, điều này hạn chế thị trường và ứng dụng. Thị phần của Apple hiện nay không cao.

    Nhưng bây giờ Apple một lần nữa lại đứng dậy với iPod. Gần đây, Apple đã cấp bản quyền công nghệ iPod cho Hewlett-Packard mà sắp tới HP sẽ tung ra phiên bản chương trình chơi nhạc cho riêng mình. Chúng ta hãy hy vọng Apple sẽ tạo được nhiều dấu ấn trong tương lai như cách đây 20 năm.

    Theo PC World và
    Sydney Morning Herald

    ID: A0402_24