• Thứ Ba, 15/06/2004 02:17 (GMT+7)

    Tàn dư của vụ kiện chống độc quyền

    Cách đây 18 tháng, tòa án quyết định Microsoft phải ngừng lạm dụng sức mạnh độc quyền của mình. Từ đó đến nay đã có những thay đổi gì tác động đến người dùng?

    Cách đây 18 tháng, tòa án quyết định Microsoft phải ngừng lạm dụng sức mạnh độc quyền của mình. Từ đó đến nay đã có những thay đổi gì tác động đến người dùng?

     

    Khi mà bụi đã bám vào bức tranh độc quyền của Microsoft với một thỏa thuận bất lợi cho Microsoft, có hướng kìm hãm tính độc quyền HĐH của hãng thì người dùng PC có lẽ hy vọng đến một Microsoft nhẹ nhàng hơn, tử tế hơn. Sau 18 tháng, cuộc tranh luận về vấn đề này vẫn tiếp diễn và Microsoft đang bị tấn công từ nước ngoài, thì thỏa thuận ấy có vẻ đạt được mục đích, dù người dùng cá nhân chỉ cảm thấy những thay đổi nhỏ.

    Thực vậy, HĐH và trình duyệt của Microsoft (không đề cập đến bộ phần mềm văn phòng) vẫn thống trị, khiến giới quan sát âu lo về tình trạng 'một mình một chợ' của Microsoft. Điều này dẫn đến tình trạng hầu hết PC, và ngay cả Internet rất dễ bị gãy đổ bởi những cuộc tấn công tinh vi, điển hình là sâu Sobig xuất hiện năm ngoái và virus MyDoom trong năm nay.

    Mặc dù vấn đề bảo mật trong các sản phẩm của Microsoft vẫn luôn là mối lo ngại chính của vụ kiện - do công ty dùng sức mạnh độc quyền để quét sạch các đối thủ cạnh tranh - thỏa thuận trên cũng đã thay đổi thái độ kinh doanh của Microsoft. Đối thủ trong các lĩnh vực quan trọng, đáng chú ý là các trình chơi nhạc, xem phim, e-mail, tin nhắn và tìm kiếm trên Internet vẫn đang chống lại sản phẩm tương ứng của Windows. Chẳng hạn như Google có 40% thị phần trên thị trường tìm kiếm, so với 30% của MSN Search (xem 'Microsoft và các đối thủ').

    Luật chống độc quyền cũng cấm Windows áp dụng các chế độ bản quyền khiến các nhà sản xuất PC sẽ bị tăng chi phí nếu muốn cài đặt HĐH khác thay vì Windows lên mỗi PC bán ra. Tuy vậy, việc này cũng chẳng cải thiện được tỷ lệ chung của máy tính để bàn cài HĐH Linux, con số vẫn tiếp tục ở mức chỉ trên dưới 3%.

    Các sản phẩm tương lai

    Nhưng câu hỏi vẫn còn đó: phán quyết năm 2002 liệu có kiểm soát được gã khổng lồ phần mềm này?

    Microsoft đã thất bại Nhiều lĩnh vực để giành vị thế thống trị, chẳng hạn như máy tính cầm tay, thiết bị chơi game, quản lý tài chính cá nhân và kết nối Internet. Những sản phẩm này không trực tiếp đi kèm với HĐH Windows. Do đó, cũng không đáng ngạc nhiên mấy khi ta thấy nhiều kế hoạch kinh doanh mới của Microsoft đều liên quan chặt với HĐH. Hãng có kế hoạch đẩy mạnh khả năng tìm kiếm trong các phiên bản Windows tương lai, và năm ngoái, Microsoft đã mua lại công ty phần mềm chống virus của Romani là GeCAD. Các công cụ chống virus và tìm kiếm là những thứ rất cần thiết cho mạng toàn cầu ngày nay. Microsoft cũng cho biết hãng đã phải học một bài học: các sản phẩm trong tương lai sẽ hoàn toàn tuân theo các điều khoản chống độc quyền trong lĩnh vực trên và cả những lĩnh vực khác nữa; Microsoft sẽ không dùng HĐH độc nhất của mình để đặt ra rìa các nhà sản xuất công cụ tìm kiếm và chống virus hiện thời.

    Những thái độ bất bình

        MICROSOFT VÀ CÁC ĐỐI THỦ
       

    Windows của Microsoft hoàn toàn thống trị lĩnh vực HĐH cho máy tính để bàn và trình duyệt của hãng cũng bước theo dấu chân thành công ấy không xa lắm. Nhưng các đối thủ cạnh tranh đánh vào những lĩnh vực không liên quan với HĐH như thiết bị cầm tay và công cụ tiềm kiếm trên internet.

       

    Nguồn: NIELSEN/NETRATINGS

    Tại Mỹ, chỉ Massachusetts là bang duy nhất đang đấu tranh chống lại phán quyết có hiệu lực cách đây hơn 1 năm. Các bản báo cáo đưa ra lúc đó cho thấy Microsoft và bên nguyên đơn (gồm bộ Tư pháp Mỹ và một nhóm gồm 20 tiểu bang) đã dàn xếp được một chu trình xem xét và sửa đổi có ảnh hưởng nhiều đến chính sách sản phẩm và bản quyền của hãng. Dầu vậy, Massachusetts, một số chính phủ nước khác và các đối thủ cạnh tranh vẫn tiếp tục gây áp lực mạnh chống lại sự độc quyền về HĐH.

    Microsoft còn phải đối đầu với nhiều thách thức khác. Vào giữa năm 2003 Ủy ban châu Âu đã tuyên bố họ có thể buộc Microsoft gỡ bỏ Windows Media Player ra khỏi Windows XP, vì Media Player được khẳng định là cạnh tranh không công bằng với các sản phẩm khác từ RealNetworks, Apple và các hãng khác.

    Sau đó vào tháng 12/2003, RealNetworks lại tự nộp đơn kiện Microsoft, cho rằng Microsoft sử dụng quyền lực độc quyền để cố điều khiển thị trường đa phương tiện số.

    Và trên chiến trường thứ 3, gần đây, các nhà cầm quyền Nhật Bản đã bất ngờ khám xét các văn phòng Microsoft ở Tokyo để tìm chứng cứ về các hợp đồng không công bằng với các nhà sản xuất phần cứng Nhật Bản.

    Lo ngại việc kiện tụng độc quyền công cụ tìm kiếm Internet, Microsoft cho biết các kế hoạch hiện tại của hãng cho các phiên bản Windows tiếp theo sẽ tập trung vào tăng cường công cụ tìm kiếm trên PC hơn là tìm kiếm trên Internet.

    Rà soát lại

    Một phần của thỏa thuận kêu gọi bầu ra ban hội thẩm để xem trước vấn đề có liên quan đến tất cả các bên nhằm đảm bảo Microsoft không lạm dụng các luật kinh doanh để duy trì thế độc quyền. Chính nhóm này đã nộp các bản báo cáo lên tòa án để yêu cầu tiếp tục điều tra và thay đổi những sản phẩm và chính sách của Microsoft. Ví dụ gần đây nhất, Microsoft đồng ý thay đổi tính năng trình chơi nhạc Windows Media Player luôn hiện ra khi khởi động Internet Explorer của Windows, ngay cả khi người dùng có một trình duyệt khác mặc định.

    Đối với người dùng Windows XP, bằng chứng rõ ràng nhất của sự dàn xếp này có lẽ là trong giao diện Set Program Access and Defaults mà Service Pack 1 thêm vào trong công cụ Add or Remove Programs của Control Panel. Giao diện này cho phép người dùng và nhà sản xuất hệ thống ra lệnh cho trình duyệt nào, chương trình e-mail nào, chương trình nghe nhạc và tin nhắn nào mà HĐH sẽ sử dụng, bất kể có phải là của Microsoft hay không. Công cụ cũng có thể làm cho các phiên bản của những ứng dụng này của Microsoft dường như biến mất (mặc dù mã chương trình vẫn còn đó).

    Tuy thế, bên cạnh việc Microsoft mở ngỏ, nhường bước dưới thỏa thuận hay việc khuyến khích người dùng chọn sản phẩm của họ, các khách hàng cá nhân vẫn không thấy ảnh hưởng sâu đậm từ thỏa thuận này.

      LẤY LẠI TIỀN CỦA BẠN    
     
    Ở Mỹ, tại một số bang, nếu người dùng đã từng mua sản phẩm của Microsoft thì có thể được hoàn tiền khi mua phần cứng hay phần mềm mới, kể cả những sản phẩm không thuộc Microsoft. Hãng thỏa thuận với 10 tiểu bang mà tại các bang này đại diện người dùng đã đưa ra chứng cứ rằng Microsoft đã dùng tình trạng độc quyền của mình để bán giá cao các sản phẩm của hãng.
       
      Điều kiện thay đổi tùy bang nhưng nhìn chung, bất cứ ai mua sản phẩm Microsoft từ giữa những năm 1990 cho đến đầu những năm 2000, gồm cả phần mềm cài đặt trước trong PC đều có thể được hoàn tiền. Trong hầu hết các bang, người dùng được hoàn trả 12 USD cho mỗi bản Windows 95, 98 hay ME và 5 USD cho bộ Office. Ở một số tiểu bang, trong một số trường hợp,  
       
      người dùng có thể yêu cầu hoàn tiền đối  với một số sản phẩm mà không cần chứng minh . Nhìn chung, người dùng có thể mua hầu hết các loại phần mềm, máy tính (kể cả máy Macintosh của Apple) và một số thiết bị ngoại vi như máy in, màn hình, bàn phím và chuột. Tuy nhiên, những thiết bị như máy nghe nhạc và máy ảnh số thì không được áp dụng.    

    Một chuyên gia tin rằng quyết định chống độc quyền gián tiếp giảm giá nhiều phần mềm của Microsoft, đáng chú ý là chương trình Open License hướng đến các doanh nghiệp nhỏ. Người dùng cá nhân ở Mỹ và Canada sẽ thấy rõ sự giảm giá này. Hội đồng châu Âu yêu cầu Microsoft kết hợp các trình duyệt hay trình nghe nhạc khác vào trong HĐH Windows, đây có thể là liều thuốc đắng đối với Microsoft nhưng lại không phải là chuyện lớn đối với người dùng Windows, thường dùng nhiều chương trình nghe nhạc khác nhau.

    Giải pháp không đơn giản

    Dù sao vụ kiện chống độc quyền cũng có ý nghĩa trên mảnh đất cạnh tranh, chí ít là nó cho người dùng Windows nhiều điều khiển hơn trên các ứng dụng mặc định.

    Nhưng Windows vẫn duy trì sự thống trị về HĐH cho máy tính cá nhân. Và đối với hầu hết chúng ta, sự thống trị của Windows có nghĩa là 'sống chung' với các vấn đề bảo mật mà phán quyết của tòa không có ý định giải quyết. Đây là vấn đề mà chỉ riêng Microsoft mới có thể giải quyết. ÿ

    PC World Mỹ 05/2004

    ID: A0405_14