• Thứ Năm, 15/09/2005 08:36 (GMT+7)

    Siết chặt quản lý bản quyền

    Đĩa CD nhạc dùng công nghệ bảo vệ mới hạn chế sao chép CD và hướng dẫn bạn chuyển nhạc lên iPod.

    Nhiều năm nay, ngành công nghiệp ghi âm từng “công kích” việc chia sẻ nhạc trực tuyến và bây giờ lại tiếp tục khai hỏa một trận chiến mới chống lại thế giới ngầm sao chép lậu.

    Hãng băng đĩa Sony MBG và EMI vừa tung ra một loại đĩa CD dùng công nghệ hạn chế việc sao chép CD thành nhiều bản mà chỉ cho sao chép tối đa 3 bản. Và bạn cũng không thể xuất nhạc từ loại đĩa CD này sang Ipod của Apple nếu không yêu cầu Sony cung cấp cho bạn tính năng này.

    Động thái trên cùng với những nỗ lực chống vi phạm bản quyền gần đây có thể còn tác động dài dài đến chọn lựa giải trí nghe nhìn của bạn, ví dụ như dự luật của toà án tối cao Mỹ đưa ra mùa hè này trong trường hợp về bản quyền giữa hãng đĩa MGM và dịch vụ mạng ngang hàng của Grokster (xem thêm mục “Tòa án giới hạn việc chia sẻ tập tin” trong bài). Và ắt hẳn người dùng cũng sẽ không thích thú gì với sự xáo trộn này.

    CD có bảo vệ bản quyền của BMG kết hợp công nghệ XCP2 (extended copy protection) của First 4 Internet. Sony BMG là hãng đầu tiên đưa ra CD có công nghệ XCP2, mặc dù trước đây hãng cũng đã đưa ra vài CD dùng công nghệ MediaMax của SunnComm. Tuy có nhiều công nghệ bảo vệ khác nhau nhưng cùng chung một mục đích hướng đến người dùng: giới hạn khả năng sao chép. Cuối năm nay, Sony BMG cho biết hầu hết đĩa mà hãng bán ra tại Mỹ sẽ kết hợp những công nghệ chống sao chép như trên.

    EMI cũng triển khai một chiến lược tương tự, dùng công nghệ của Macrovision, chỉ cho sao được 3 bản. Khi bạn đọc bài này, đĩa CD có công nghệ này của hãng đã nằm trên kệ hàng.

     

    TÒA ÁN GIỚI HẠN VIỆC CHIA SẺ TẬP TIN

     

     

    Vụ kiện tụng giữa MGM và Grokster cuối cùng cũng kết thúc vào cuối tháng 6 vừa qua khi toà án tối cao Mỹ ra phán quyết nghiêng về ngành công nghiệp ghi âm. Các công ty phim ảnh và ghi âm đã kiện Grokster và Streamcast Networks (là chủ của dịch vụ mạng ngang hàng Morpheus) vì việc khuyến khích người dùng dịch vụ ngang hàng của họ để tải về và buôn bán những bài nhạc có bản quyền mà không phải trả tiền cho tác giả. Grokster cho rằng họ không có nghĩa vụ pháp lý gì về hành động của người dùng dịch vụ, nhưng tòa án tối cao Mỹ không chấp nhận lý lẽ này.
    Tại sao bạn phải quan tâm đến quyết định này? Điểm đầu tiên, phán quyết của toà về Grokster sẽ thay đổi cách mà các toà án giải thích cũng một trường hợp tương tự khá ầm ĩ trước đây giữa Sony và Universal (có tên khác là Betamax) vào giữa những năm 1980. Các công ty phim ảnh đã tố cáo Sony, cho rằng VCR có thể giúp người dùng phá vỡ luật bản quyền. Nhưng toà án tối cao lại nghiêng về phía Sony, toà cho rằng nếu một sản phẩm hợp pháp thì người tạo ra nó không chịu trách nhiệm nếu một ai đó sử dụng nó bất hợp pháp. Phán quyết về trường hợp Grokster cũng vậy, có thể ảnh hưởng đến cách các công ty thiết kế sản phẩm của họ trong tương lai, và do vậy mà không thúc đẩy được sự cải tiến sản phẩm.
    Phải một thời gian nữa ta mới có thể thấy tác động rõ ràng của cách giải quyết này như thế nào. Các toà án phúc thẩm, thượng thẩm của Mỹ phải áp dụng quan điểm này của toà án tối cao cho các vụ việc trước đây.
    Điều mà quyết định của toà về Grokster không làm là dẹp bỏ nạn đánh cắp bản quyền. Và các công ty ghi âm vẫn “được” thoải mái tố tụng các cá nhân về nạn sao chép lậu.

     

    Còn nhiều vướng mắc

    Đĩa của Sony BMG dùng công nghệ XCP2 chỉ cho sao tối đa 3 bản (theo hãng giới hạn này là hợp lý).

    Khi bạn chèn CD vào máy tính chạy Windows, đĩa sẽ tự động khởi chạy chương trình nghe nhạc có sẵn trong đĩa và cảnh báo bạn chỉ có thể sao chép được 3 bản. Bạn có thể copy bằng chương trình nghe nhạc của Sony BMG hoặc dùng phần mềm để chuyển sang dạng tập tin vào thư viện nhạc trên PC (bạn phải dùng chương trình có hỗ trợ tập tin Windows Media Audio như Windows Media Player, Musicmatch, RealPlayer, không phải như iTunes của Apple.

    Tuy vậy, việc chống sao chép này không phải là tuyệt đối. Bạn có thể copy CD thành 3 bản trên PC và tạo thêm 3 bản copy từ các track đã có trên PC (dùng với Windows Media Player). Khi bạn dùng Windows Media Player để ghi ra CD, các track nhạc này mới bắt đầu kích hoạt tính năng bảo vệ, và bạn có thể chuyển track nhạc này lên các ứng dụng nghe nhạc khác như iTunes. Khi các track này được chuyển lên các ứng dụng nghe nhạc khác thì bạn có thể “đánh” ra bao nhiêu đĩa tùy thích.

    Một vấn đề tiềm ẩn với người dùng là CD dùng công nghệ bảo vệ không cho chuyển nhạc từ PC lên Ipod vì Apple từ chối bán bản quyền công nghệ quản lý số FairPlay. Tuy vậy, nếu bạn yêu cầu, Sony BMG sẽ gửi mail hướng dẫn cách giải quyết khác (find.pcworld.com/48888).

    Điều này lại dẫn đến một vấn đề khác liên quan đến XCP2. Theo như chủ tịch hãng First 4 Internet, không phải công nghệ này không thể vượt qua được.

    Thực chất, XCP2 không chặt chẽ bằng XCP. Sony BMG và các nhãn hiệu nổi tiếng nhất đã từng dùng XCP từ năm 2002 trong các CD gửi đến đài phát thanh và trong nội bộ nhân viên. XCP không chỉ chống sao chép và trong vài trường hợp, một số đầu CD không thể đọc được. Sony chọn XCP2 chứ không phải XCP vì đĩa với công nghệ mã hóa này có thể chơi trên hầu hết các đầu đọc đĩa.

    XCP2 có thể ảnh hưởng nhiều hơn với CD: hãng hiện thời đang làm việc với những bản cho DVD và các tập tin nhạc trực tuyến. Sony BMG sẽ xuất công nghệ DVD này sang các studio làm phim tại Mỹ để đưa ra những sản phẩm DVD mẫu vào cuối năm 2005.

    SAO là công bằng?

    Không phải ai cũng nghĩ các công ty ghi âm ứng dụng công nghệ chống sao chép là nước cờ thông minh. Vài cải cách luật bản quyền cho rằng chia sẻ bản sao chép nhạc giữa với các thành viên trong gia đình, bạn bè và tạo những bản nhạc “mix” là chuyện rất thông thường. Chính việc chia sẻ nhạc với người không quen biết mới ảnh hưởng nhiều đến lợi nhuận của công ty băng đĩa. Theo một luật gia, nếu các công ty ghi âm cứ giữ nước cờ này thì họ sẽ khiến người dùng “lờ” đi các luật chống bản quyền ở diện rộng (xem thêm tại find.pcworld.com/48890). Trong thời đại mà việc sao chép đĩa lậu trở nên tràn lan, các công ty ghi âm muốn từ bỏ chuẩn hiện thời và thay bằng vào đó là công nghệ chống sao chép.

    Theo IDC, CD có bảo vệ bản quyền sẽ tăng lên và nhiều công ty băng đĩa sẽ làm theo Sony BMG.

    Vì đây là cuộc chiến chống sao chép lậu nên bạn cũng phải hiểu là Sony BMG không canh chừng bạn copy nhiều hơn 3 bản để lấy cớ làm khó làm dễ bạn, nhưng hãng đang cố định hình một trận chiến bản quyền trong tương lai.

     

    QUẢN LÝ SAO CHÉP NHẠC CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NHẠC SỐ DI ĐỘNG

     
     

    Người dùng Rhapsody 3 không còn tự tung tự tác với bản nâng cấp mới nhất của dịch vụ nhạc RealNetworks được tung ra hồi tháng 5 vừa qua. Với phần mềm này, nhiều người dùng đã gặp khó khăn khi chuyển nhạc sang máy nghe nhạc. Dịch vụ Music Unlimited của Yahoo (vẫn trong giai đoạn thử nghiệm) cũng gặp những trục trặc tương tự. Có phải kẻ đứng sau sân khấu này là công nghệ Windows Digital Rights Management 10 của Microsoft hay không?
    Dù vài trục trặc đã được khắc phục nhưng khởi đầu không suôn sẻ của Rhapsody cho thấy công nghệ chống sao chép có vẻ xa lánh người dùng. Real, với nỗ lực tạo cho âm nhạc ngày càng mang  tính di động, đã tạo cho người dùng khả năng sao chép bài nhạc lên

     

     

     máy nghe nhạc di động với phí cộng thêm là 5 USD/tháng. Để làm được điều này, Real dựa trên công nghệ DRM của Microsoft, công nghệ được thiết kế để cho phép người dùng nghe nhạc từ các dịch vụ đã đăng ký như Rhapsody, Yahoo Music Unlimited trên máy nghe nhạc di động. Phần mềm cho phép bạn chỉ nghe nhạc được trong thời hạn đăng ký.

    Tìm lỗi
    Với nhiều công ty có liên quan gồm Microsoft, Real, Yahoo và các nhà sản xuất thiết bị, thật khó mà biết được chính xác lỗi do đâu.
    Cả Real và Yahoo đều cho rằng họ đang cố gắng giải quyết các vấn đề này và tính đáng tin cậy sẽ được cải thiện. Yahoo đưa ra bản nâng cấp vào cuối tháng 6, nhưng vẫn còn khá nhiều lỗi chưa khắc phục được. Theo

     

     

    một chuyên gia, các lỗi này thường liên quan đến DRM. Trong đó, vấn đề lớn nhất là người dùng rơi vào tình trạng DRM không hoạt động và họ không thể nghe được các track nhạc được bảo vệ.
    Microsoft cũng phát triển một cách giải quyết mà Yahoo đã thông báo cho người dùng. Rắc rối này chỉ ảnh hưởng khoảng 1% số người dùng dịch vụ của Yahoo.
    Real vừa đưa ra vài bản cập nhật cho Rhapsody 3, trong đó có 1 bản cập nhật vào giữa tháng 6 là giải quyết được nhiều lời phàn nàn nhất. Vì đối với Microsoft, DRM 10 chỉ thỉnh thoảng gặp trục trặc.

    Cùng nhau giải quyết
    Microsoft nói rằng hãng cộng tác với các hãng sản xuất máy nghe nhạc để cải thiện firmware và hạn chế lỗi.
    Nếu đã mua một máy nghe nhạc di động, bạn cần cập nhật lại firmware cho thiết bị. Hiện những công ty này vẫn chưa xử lý lỗi tốt như Apple làm với iTunes và iPod.

     

    PC World Mỹ 09/2005

    ID: A0509_12