• Thứ Hai, 14/08/2006 12:22 (GMT+7)

    IBM PC: Chặng đường đã 25 năm

    Năm 1981, chiếc máy tính 5150 của IBM đã tiến vào thế giới kinh doanh như một cơn bão và chiếm thế chủ đạo cho dòng máy tính cá nhân (personal computer – PC).

    25 năm trước IBM đã thay đổi cả thế giới (dù không chủ ý) khi ngày 12/8/1981 Big Blue công bố chiếc máy tính IBM PC. Khi đó, công ty chỉ hi vọng có được lợi nhuận cao mà thôi.

     

    IBM không chỉ thu về được tiền mà quan trong hơn, chiếc IBM PC (lúc đó là Model 5150) còn có ảnh hưởng đáng kể đến văn hóa nữa. Ví dụ, ngày nay chúng ta gọi là máy tính để bàn (MTĐB) và máy tính xách tay (MTXT) chứ không gọi chung chung là máy vi tính nữa. Đa số những chiếc máy tính đang hiện diện trong các văn phòng và gia đình ngày nay đều là “hậu duệ” trực tiếp của “chiếc hộp” đã 25 năm tuổi của IBM.

     

                 David J. Bradley
    Tháng 9/1980, kĩ sư David J. Bradley ra nhập dự án máy vi tính với ước vọng, sẽ tạo ra một cái gì đó hoàn toàn mới.

     

    Trước IBM PC, máy tính cho doanh nghiệp là những chiếc máy tính lớn (mainframe) hoặc máy tính mini. Chúng vừa lớn, vừa đắt tiền, lại không phải để cho một người sử dụng. Do tài nguyên bị chia sẻ, các công việc tính toán chạy rất chậm trong giờ làm việc, vì thế nên nhiều nhân viên phải ở lại làm việc suốt đêm.

     

    Trước IBM PC có một số máy tính cá nhân khác như Apple II (công bố năm 1977), Atari 800 (công bố năm 1979). Tuy nhiên, những hệ thống này sử dụng các thành phần và thiết kế độc quyền. 

     

    Nhân viên IBM làm việc bên chiếc PC 5150
    IBM muốn đẩy nhanh tiến độ nên ông Bradley và các đồng sự phải phá vỡ chính sách của công ty, sử dụng công nghệ của những người khác như bộ xử lí (BXL) của Intel, hệ điều hành (HĐH) của Microsoft. Do IBM PC không phải chỉ có các công nghệ của IBM nên nó rất dễ bị bắt chiếc (tiêu biểu là chiếc MPC 1600-1 được đưa ra năm 1982 của Columbia Data Products). Do vậy PC đã trở thành một chuẩn. Ông Bradley nói, “nếu IBM xây dựng PC hoàn toàn bằng công nghệ của mình thì ngày nay sẽ chẳng còn chuyện để nói nữa”.

     

    Điều gì đó đặc biệt.

     

                 Trọn bộ IBM PC 5150
    Kết quả cuối cùng công việc của IBM là một “chiếc hộp” mát mẻ màu xám, đặt nằm ngang. Màn hình và bàn phím không gắn liền mà nối với “chiếc hộp” đó bằng cáp, máy in cũng vậy (như ảnh bên). Thay vì lưu file lên băng cassette, 5150 có ổ đĩa mềm (muốn có máy in và ổ đĩa mềm thì phải trả thêm tiền).

     

    Ông Dan Bricklin, đồng tác giả của chương trình bảng  tính đầu tiên VisiCalc nhớ lại, chiếc máy của IBM là “những khối được nối bằng dây dẫn, có nhiều danh sách BIOS với lời chú thích là sẽ khiến các nhà lập trình dễ viết chương trình hơn”.

     

    Đầu những năm 1980, nhiều máy vi tính chạy một HĐH tên là CP/M của Digital Research. Còn có các HĐH khác là PET 2001 của Commodore và TRS-80 Model I của Tandy. Hai người đàn ông cùng có tên là Steve đã tiến hành kinh doanh lớn với chiếc máy Apple II.

     

    Nhưng chiếc máy tính PC đã được IBM phê chuẩn. Năm 1981, khi nói đến máy Apple hoặc Atari, những ông chủ của thời ấy sẽ tưởng đó là tên của những món đồ chơi. Cái tên IBM sẽ giúp PC có một sự khởi đầu thành công hơn bất cứ cái tên nào khác.

     

    Những người đóng góp phần mềm.

     

    Các thành viên trong đội của IBM không phải là những người duy nhất góp phần đưa IBM PC đến với người dùng vào ngày tháng 8 đáng nhớ đó.

     

                 Dan Bricklin
    IBM muốn ông Bricklin chuyển chương trình VisiCalc sang nền tảng mới vì đó là một trong những chương trình hướng kinh doanh đầu tiên sẵn có cho các máy vi tính. Ông Bricklin nhớ lại, “chiếc máy IBM PC đầu tiên rất tuyệt, có khả năng mở rộng, màn hình đơn sắc rất dễ đọc, bàn phím ấn tượng”.

      

           Mitch Kapor
    Mitch Kapor đã đưa Lotus 1-2-3 nhanh chóng thay thế VisiCalc là chương trình bảng tính hàng đầu cho PC. Ông đã rất ấn tượng với việc IBM sử dụng BXL 16-bit Intel 8088 và cho rằng, người đề ra đường lối đó trong IBM là một người cực thông minh.

     

    8088 có một số ưu điểm so với BXL 16-bit 8086: 8088 sử dụng bus dữ liệu 8-bit, do đó có thể chạy các ứng dụng 16-bit và lắp cùng các thành phần 8-bit đang có, vì thế có giá thành cạnh tranh với BXL 8-bit và đảm bảo cho thành công của mình.

     

    Nhiều điều gây ấn tượng với mọi người vào năm 1981 thì ngày nay lại gây buồn cười. Khi xem chiếc IBM PC vào tháng 10/1981, ông Phil Lemmons (sau này là tổng biên tập tạp chí PC World Mỹ) cẩn thận lưu ý: "Hệ thống hỗ trợ cả thùng máy đứng lẫn thùng máy nằm" (chiếc máy Apple II nguyên thủy chỉ hỗ trợ thùng máy đứng).

     

    Tuy nhiên ông Frank Wylie (hiện là người giám sát phòng thí nghiệm chi nhánh phim ảnh, thư viện quốc hội Mỹ) nhớ lại, “từ kí ức của một cậu bé 13 tuổi, chiếc IBM PC chẳng có đồ họa hấp dẫn gì cả”. Lúc đó, cả chiếc Apple II và chiếc Atari 800 đều có đồ họa màu.

     

    Giá chiếc IBM PC không có màn hình, video card, cổng tuần tự hoặc song song, HĐH, ổ đĩa mềm là 1265 USD. Năm 2001, ông Bradley cho PC World Mỹ biết, IBM hi vọng sẽ bán được 241.683 PC trong 5 năm.

     

    Linh hồn của chiếc máy

     

    Tất nhiên, hiện nay IBM không còn sản xuất PC nữa. Giữa những năm 1980, công ty có sự nâng cấp đáng kể lên kiến trúc Micro Channel Architecture PS/2 (có phần mềm tương thích nhưng không tương thích phần cứng vi PC). Thế nhưng Compaq mới là nhà sản xuất đưa ra nâng cấp mà ai cũng muốn: một chiếc PC dựa trên BXL 32-bit 80386 của Intel.

     

    Đến những năm 1990, Big Blue vẫn là một đấu thủ lớn (nhưng không phải lớn nhất) trong thị trường PC. Trong thời gian này, công ty tập trung vào dòng MTXT ThinkPad hơn là vào MTĐB. Năm 2005, IBM bán chi nhánh PC của mình cho Lenovo Group.

     

    Ngày nay, cách dịch chuyển dữ liệu vào/ra máy tính đặc biệt thay đổi. Những PC ban đầu không có ổ đĩa quang, ổ đĩa cứng, khe cắm PCI, cổng USB. Các PC hiện đại không còn ổ đĩa mềm 5,25 inch, các cổng tuần tự và song song, khe cắm ISA. Nhưng theo ông Bricklin thì có một thứ không đổi, “đó là bộ nối nguồn điện”.

     

    PC ngày nay vẫn chạy nhiều phần mềm trên HĐH DOS (như phần mềm VisiCalc của Bricklin năm 1981 hiện có trên website của ông). Ông Bradley và các đồng sự đã tạo ra chiếc PC tồn tại lâu hơn hi vọng và sự trông đợi của họ. Khi được hỏi, liệu ông có làm gì khác không? Bradley đã vui vẻ trả lời: “Ồ, có chứ. Tôi đầu tư vào cổ phiếu của Microsoft và Intel”.

     

     PC World Mỹ, 11/8/2006

    ID: O0608_1