• Thứ Sáu, 10/11/2006 06:55 (GMT+7)

    Nga: Thúc đẩy tin học hoá các công trình công cộng

    Đầu tư vào lĩnh vực các công trình công cộng (CTCC) rất cần các hệ thống thông tin để tính toán đúng, đủ, không trùng lắp... Bởi CTCC đụng chạm đến hàng triệu người dân những đô thị lớn. Ở Nga, CTCC đang là lĩnh vực duy nhất mang trên mình trách nhiệm bảo vệ các tầng lớp dân cư có đời sống ít được đảm bảo, theo Bộ Xây Dựng Nga (ROSSTROY).

    Vùng trống thông tin

    Các chuyên gia Nga cho biết, không thể nắm tình hình CTCC vì không có hệ thống thu thập thông tin, không có thông tin về các mạng lưới, không có sơ đồ tổng mặt bằng, không có số liệu chính xác về dân cư thành phố. Nếu có thể phối hợp với các doanh nghiệp thu thập những thông tin đó thì lĩnh vực mới có cơ may phát triển.

    Một phần sơ đồ tin học hoá CCTCC với khu chung cư cao tầng.
    Khái niệm thị trường CTCC xuất hiện với con tính của các chuyên gia. Nó có mức lợi nhuận là -2% và CTCC là lĩnh vực kém hiệu quả cả về điều hành lẫn tiêu chuẩn kỹ thuật. Tuy nhiên, ROSSTROY cho rằng tình thế CTCC vẫn còn lối thoát với dư nợ cần thu cao hơn nợ tín dụng. CTCC hư hại 70-80%, nhịp độ tăng trưởng hư hại 1-2%/năm. Nga cần chi cho CTCC 140 tỷ USD, trong đó 50-60 tỷ USD chi hiện đại hoá, sử dụng công nghệ mới trong thời gian tới.

    Theo Luật về chỗ ở của Nga hiệu lực từ 1/1/2007, Nhà Nước phải chuyển giao toàn bộ quá trình điều hành CTCC cho các công ty tư nhân, chỉ giữ quyền điều chỉnh các chuẩn dịch vụ. Chính Phủ Nga cho rằng những biện pháp này sẽ kích thích cạnh tranh trên thị trường dẫn đến cải thiện đáng kể chất lượng dịch vụ của CTCC. Các nhà công nghệ vào cuộc với hy vọng thu lợi từ một thị trường khổng lồ bằng cách giúp thị trường đó chi tiêu hợp lý và hiệu quả nhất.

    Ai cần cải cách CTCC?

    Hiện tại, không có ai trong những bên tham gia thị trường CTCC Nga muốn phát huy sáng tạo. Ngân sách cho CTCC đang giảm cả cho năm sau. Người dân thụ hưởng các dịch vụ của CTCC cũng không sẵn sàng với sự thay đổi do sợ các công ty tư nhân tăng giá dịch vụ. CTCC Nga đang tiêu thụ 25% năng lượng của toàn Liên Bang; trong đó 40% là tổn hao, mất mát.

    Các chuyên gia cho rằng phí dịch vụ đã tăng là để bù hao thất thoát. Trong khi đó, chẳng có ai quan tâm đến giảm thiểu mất mát vì người bán thu tiền trên số bán đi chứ không thu tiền trên số tới nơi sử dụng còn người dân thì không tự mình điều chỉnh được nhiệt độ trong căn hộ của họ. Các tổ chức điều phối không thu được tiền từ số năng lượng tiết kiệm được vì luật không đề cập.

    Bắt đầu từ đâu?

    Tạo các điều kiện để thu hút đầu tư vào lĩnh vực CTCC là lối thoát cho tình huống trên. Cần lập tức thiết lập các cơ sở pháp lý. Cải cách lĩnh vực CTCC là vấn đề liên ngành, của các bộ Phát Triển Các Vùng với Bộ Xây Dựng, Bộ Công Nghiệp Năng Lượng trong nhánh cung cấp năng lượng và hiệu năng, với Bộ Thông Tin Liên Lạc trong lĩnh vực hạ tầng thông tin, các giao thức…

    Bước đi đầu đã có: Cuộc thi viết quy phạm kỹ thuật cho các thiết bị lập trình để đếm năng lượng tiêu hao trong CTCC của Bộ Công Nghiệp Năng Lượng. Nhưng để gia công các định mức mới cần phải nắm rõ tình hình CTCC. Điều này lại đòi hỏi ứng dụng các hệ thống tự động hoá thu thập và phân tích thông tin.

    Cần tạo lập cả cơ sở công nghệ có khả năng đảm bảo kiểm soát tiêu thụ và thực hành phân tích kinh tế các nguồn năng lượng với người dùng đầu cuối cũng như công ty điều phối. Phải ứng dụng công nghệ cho phép người dùng vừa tính được lượng tiêu thụ lẫn điều chỉnh được tiêu thụ đó. Cần để từng người có thể tự thay đổi lối sống một cách tối đa, theo các chuyên gia. Theo họ, đầu tư vào CCTCC thường là lớn và thời hạn hoàn vốn thường từ 12-15 năm.

    Các chuyên gia khẳng định ứng dụng IT vào CTCC là cần thiết. Từ toà thị chính đến từng người dân đều phải biết cái gì diễn ra với CTCC. Hiện thì các toà thị chính Nga không có tiền chi cho CTCC, kể cả cho các hệ thống thông tin về chúng.

    Tin học hoá – bước đi đầu tiên trong cải cách CTCC

    Quanh bàn tròn do CNews tổ chức mới đây về vấn đề này, đại diện trung tâm Thương Mại Phần Lan tại Nga giới thiệu mô hình một công ty điều phối năng lượng tuyến dưới chót ở Phần Lan, nơi người ta có thể thấy thông tin số năng lượng đã thực tiêu thụ, quan hệ hợp tác với các tổ chức dịch vụ khác, xuất bảng tính và thậm chí điều khiển từ xa các thiết bị gia dụng… Trên website của cái gọi là e-CTCC có dịch vụ cung cấp thông tin pháp quy và các văn bản cần thiết khác.

    Minh hoạ với trường hợp hệ thống viễn thông
    Bộ Thông Tin Liên Lạc Nga (TTLL) muốn tạo thẻ xã hội vạn năng thống nhất cho mỗi công dân. Người dân có thể sử dụng trả tiền đi tàu xe mọi dạng giao thông, dùng để chi trả mọi dịch vụ liên quan CTCC. Ngoài ra, Bộ TTLL Nga đề xuất tiếp nhận chuẩn mới cho phép ngay từ khi xây dựng đảm bảo công trình nhà ở hạ tầng hiện đại cho phép kiểm soát năng lượng, nhiệt độ, v.v… sau này. Vai trò hỗ trợ của Nhà Nước và các nguồn tài trợ phát triển các chi tiết hạ tầng có ý nghĩa xã hội quan trọng không hề nhỏ.

    Các chuyên gia cho rằng cần lôi kéo toàn dân – từ nhà cung cấp dịch vụ đến người thụ hưởng vào tin học hoá lĩnh vực CTCC. Theo họ, thông tin không tự tìm thấy và là nguồn lực tự sản sinh nên nếu xây dựng được cơ chế điều hành thông tin thì có thể huy động được nguồn lực thông tin, có thể biến nó hàng hoá.

    GIS là công cụ không chỉ cho phép ra những quyết định kịp thời, xác đáng mà còn cho phép dự báo hiệu quả. Sử dụng GIS có thể biến thông tin thành dễ hiểu và tiện dụng. GIS cũng cho phép giám sát tình trạng kinh tế CTCC.

    Chẳng hạn, nhờ ảnh vệ tinh có thể theo dõi quá trình biến đổi trên một vùng lãnh thổ: những công trình mới xây, các tuyến đường đổi hướng… Không ảnh còn cho phép nhận xét về tình trạng công trình như có hàng rào, mái che thế nào… Những bức hình chụp nhờ cơ chế nhiệt cho phép biết những vị trí thất thoát nhiệt năng, hiển thị những tuyến dẫn nhiệt chạy ngầm dưới đất. GIS cần thiết cho các hệ thống điều độ, cho phép hình dung rõ công trình đang bị hoả hoạn chẳng hạn.

    Ai sẽ mở thầu tin học hoá CTCC?

    Nga thiếu cầu trong lĩnh vực CTCC là do thiếu chính sách của Nhà Nước. Các bộ ngành như Phát Triển Các Vùng hay Xây Dựng không hề có cục hay viện tin học hoá. Nếu Nga còn tiếp tục duy trì thái độ thờ ơ này với CTCC thì mọi nỗ lực tích hợp thông tin hay tin học hoá lĩnh vực sẽ vô nghĩa. Các chuyên gia cũng cho biết, để xây dựng được một hệ thống GIS phải mất 1-2 năm. Trong khi, chưa biết bao giờ và ai sẽ mở thầu.

    GIS Moskva bây giờ mới thu thập được 150.000 địa chỉ trên 250.000 CTCC do chưa phối hợp hiệu quả với bên cung cấp thông tin. Tự thân hệ thống thông tin không giải quyết các vấn đề nếu trên chúng không có hệ thống pháp quy, nguồn lực kỹ thuật phù hợp. Vấn đề tin học hoá lĩnh vực CTCC của Nga mới đang ở giai đoạn “kích cầu”.

    Việt Dũng

    (theo CNews)

    ID: O0611_1