• Thứ Năm, 31/12/2009 11:02 (GMT+7)

    Cuộc chiến kiểm soát mạng không dây tại Mỹ

    Tuy đây là một “vấn đề” tại Mỹ, nhưng không ít thì nhiều cũng là một bài học điển hình cho thị trường nước ta, khi mà dịch vụ 3G bắt đầu nở rộ ...

    Khi thế giới web cho thiết bị di động đủ lớn mạnh thì lại nổ ra cuộc chiến kiểm soát mạng không dây giữa các nhà cung cấp dịch vụ và chính phủ Mỹ. Tuy đây là một “vấn đề” tại Mỹ, nhưng không ít thì nhiều cũng là một bài học điển hình cho thị trường nước ta, khi mà dịch vụ 3G bắt đầu nở rộ vào cuối năm nay.

    Cuộc chiến đang nổ ra giữa các nhà cung cấp dịch vụ không dây và Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), và tầm ngắm là tất cả thiết bị như smartphone (điện thoại thông minh), netbook (máy tính sổ tay), các ứng dụng di động cần nhiều băng thông đang được nhiều người sử dụng. Cả hai phía đều cho rằng họ đang làm những điều tốt đẹp cho người tiêu dùng: một bên nói rằng các điều khoản dịch vụ, thiết bị kèm theo khi sử dụng mạng của họ đã giúp ngăn sự xuống cấp của di động, trong khi phía bên kia cho rằng nên ưu tiên cho phép người dùng không bị ràng buộc khi truy cập Web không dây.

    Điều này còn tùy thuộc bên nào sẽ giành phần thắng, nếu bạn là khách hàng của AT&T, trong tương lai bạn có thể bị cấm truy cập vào một trang web nào đó hoặc không được phép dùng dịch vụ thoại cũng như các dịch vụ truyền hình của một nhà cung cấp khác trên iPhone hay netbook có tính năng 3G. Hoặc trong tình huống khác, FCC có thể buộc Verizon Wireless cho phép khách hàng của họ có thể tải tập tin nghe nhìn dung lượng lớn từ BitTorrent.

    Cuộc chiến này phân định ai sẽ giành quyền kiểm soát đường truyền không dây sắp đến, và kết quả là dịch vụ mạng không dây sẽ nở rộ hơn hay tàn lụi. Nói cách khác, cuộc xung đột liên quan đến tính quân bình net (là ý tưởng mà nhà cung cấp dịch vụ phải phân phối tài nguyên công bằng cho tất cả người dùng Internet, xem thêm bài “Nguy cơ nghẽn băng thông”, ID: A0805_14) có thể xảy ra cho cả ngành công nghiệp không dây. Và vấn đề này từng là nguyên nhân của sự ầm ĩ giữa các nhà cung cấp truyền hình cáp, họ đã từng vận động hành lang để chống lại luật quân bình net của FCC. Nay lại liên quan đến mảng không dây, vấn đề này càng nóng hơn nữa.

    Lời cảnh báo cho dịch vụ không dây

    Theo AT&T, vấn đề là băng thông rộng không dây là tài nguyên hữu hạn. Điều đó đã buộc AT&T và các hãng khác hạn chế các dịch vụ ngốn nhiều băng thông. Chẳng hạn phiên bản di động SlingPlayer, là phần mềm xem video trực tuyến chạy trên thiết bị của Slingbox: AT&T nói rằng nếu tất cả mọi người cùng lúc dùng SlingPlayer qua mạng 3G của AT&T thì mạng sẽ bị nghẽn. Hiện thời, người dùng chỉ có thể chạy SlingPlayer trên mạng Wi-Fi, còn với mạng 3G thì không.

    AT&T nói rằng họ muốn quản lý thật chặt chẽ băng thông của họ. Tại triển lãm thương mại công nghiệp CTIA diễn ra vào đầu tháng 10, chủ tịch và giám đốc điều hành AT&T là Ralph de la Vega nhận xét rằng AT&T cần quản lý những người dùng tải nhiều băng thông, ám chỉ đến các thuê bao iPhone Apple.

    Ông De la Vega cũng đưa ra bản nghiên cứu của AT&T, cho thấy 3% khách hàng dùng điện thoại thông minh của AT&T sử dụng 40% tất cả dữ liệu cho điện thoại thông minh trên mạng. Ông ước tính 3% này dùng gấp 13 lần dữ liệu của “người dùng điện thoại thông minh trung bình” nhưng chỉ đại diện cho chưa đến 1 % khách hàng trả sau của AT&T. Liệu đây có phải là lối sử dụng tài nguyên không đồng đều của người dùng, báo hiệu những vấn đề tiềm ẩn cho các nhà cung cấp khác?

    AT&T, Sprint và Verizon đều phải đối phó với vấn đề băng thông bằng cách giới hạn tổng dung lượng mà một khách hàng có thể dùng một tháng khoảng 5GB qua dịch vụ 3G sử dụng trên máy tính xách tay. (AT&T không đưa ra mức trần cho iPhone). Nếu bạn dùng vượt hơn mốc 5GB, nhà cung cấp mạng sẽ điều chỉnh tốc độ mạng của bạn hay tính thêm phí phần dùng nhiều hơn. Tuy vậy, vẫn chưa rõ là nhà cung cấp dịch vụ sẽ quản lý chi tiết mạng của họ như thế nào trước khi khách hàng sử dụng đến ngưỡng giới hạn băng thông.

    Vấn đề này còn mù mờ hơn nữa khi nói đến những ứng dụng khác cạnh tranh với ứng dụng của nhà cung cấp dịch vụ. Theo Joshua King, cựu chuyên gia trong ngành công nghiệp không dây, từng làm việc cho AT&T Wireless và Clearwire, điều quan tâm hàng đầu của bất kỳ công ty viễn thông nào là lợi nhuận của họ sẽ bị giảm đi vì nhiều công nghệ, ứng dụng mới xuất hiện với chính sách giá khác biệt như Google Voice hay Skype đang “bám vào” mạng AT&T. Và trong nhiều trường hợp, giá của Google Voice và Skype là miễn phí.

    Gần đây, việc Apple không cho cài đặt Google Voice trên iPhone thì AT&T nhận ra chính họ là trung tâm của vấn đề. Mặc dù Apple hoàn toàn chịu trách nhiệm trong việc loại bỏ ứng dụng này nhưng không khó để thấy rằng những dòng tin nhắn miễn phí của Google Voice và cước gọi quốc tế rẻ sẽ ảnh hưởng đến AT&T như thế nào. AT&T đã thay đổi quan điểm đối với Skype và các dịch vụ VoIP khác, cho phép chúng chạy trên iPhone qua mạng 3G thay cho phút đàm thoại thông thường, nhưng việc sử dụng Skype thay cho điện thoại truyền thống là điều không thể. Theo ông King, tất cả điều này có thể khác đi nếu xét trong mạng không dây mở vì ông thấy dịch vụ VoIP sẽ ngày càng phát triển trong một kỷ nguyên mà Internet không dây được giám sát.

    Có phải AT&T lo lắng về băng thông, hay họ muốn giữ chân các dịch vụ cạnh tranh khác? Điều này vẫn còn là vấn đề bàn cãi.

    FCC nhảy vào

    Còn với ông Julius Genachowski, Chủ tịch của Ủy ban Truyền thông Liên bang, trong một bài phát biểu ở CTIA, ông thừa nhận rằng một điều luật, qui định không thể phù hợp hoàn toàn cho một phía nào cả, nhưng ông khẳng định cam kết sẽ có một Internet mở, không cần biết người dùng truy cập như thế nào.

    Với Genachowski, FCC đã đóng vai trò chủ động hơn trong chuyện kinh doanh của ngành công nghiệp di động. Khi Google Voice không còn dùng được trên iPhone, FCC đã yêu cầu câu trả lời từ Apple, AT&T và Google. Mặc dù Apple đã nói AT&T không liên quan đến quyết định của họ nhưng cả hai công ty đã phải thừa nhận họ có một thỏa thuận để ngăn chặn các ứng dụng VoIP (về mặt kỹ thuật Google Voice không phải là ứng dụng VoIP).

    Sau đó, FCC đã công bố một bản điều tra ở quy mô rộng đối với ngành công nghiệp không dây. Bản điều tra này chi tiết hóa mọi thứ, từ giá cả dịch vụ cho đến đấu thầu phạm vi phủ sóng ở vùng nông thôn so với thành thị. Bản điều tra này đánh dấu sự thay đổi lớn so với chính sách của chính quyền George W. Bush vốn hoàn toàn không can thiệp vào ngành công nghiệp không dây.

    Vào tháng 9, sự việc này thực sự “nóng” khi Genachowski công bố mong muốn của mình để chuyển các điều khoản về quân bình net hiện thời, cộng thêm hai điều mới, thành luật buộc phải tuân thủ. Ông nói thêm rằng Internet nên được mở ra nhưng phải giám sát khéo léo, chặt chẽ ngành công nghiệp không dây. Tại thời điểm đó, Genachowski còn mơ hồ về quân bình net cho mạng không dây sẽ như thế nào.

    Vào tháng 10, FCC đã đi bước đầu tiên trong việc tạo ra điều luật mặc dù có không ít sự phản đối. Trong đề xuất của FCC, các dịch vụ băng rộng không dây cũng sẽ áp dụng chung luật với các nhà cung cấp truyền hình cáp. Tuy nhiên, FCC vẫn phải chờ vài tháng nữa mới được biểu quyết về điều luật hoàn chỉnh.

    Tuy nhiên, những điều luật này có ý nghĩa như thế nào đối với các nhà cung cấp dịch vụ không dây vẫn chưa rõ ràng. Phát biểu tại hội nghị CTIA, Genachowski thừa nhận các vấn đề tắc nghẽn và bức tranh cạnh tranh giữa các mạng không dây đặt ra “một số vấn đề nan giải… còn bỏ ngỏ và sẽ được FCC đem ra thảo luận”. Dù vậy, ông cho thấy các nhà cung cấp không dây sẽ không “thoát được” một nền Internet mở, mà người dùng toàn quyền chọn cho mình điện thoại thông minh và card mạng 3G.

    Nhà cung cấp mạng không dây muốn gì từ FCC? Đầu tiên, họ muốn khả năng quản lý mạng của họ, như De la Vega của AT&T nói “Chúng tôi phải quản lý mạng của chúng tôi để đảm bảo một số ít người không thể chiếm dụng hết tài nguyên băng thông của số đông”.

    Điều thứ hai, nhà cung cấp muốn FCC cấp thêm tần số không dây; nhóm thương mại CTIA cũng đã chính thức đề nghị chính phủ Mỹ cung cấp băng tần này. Phổ sóng này là một loạt dải tần sóng radio mà Internet di động sử dụng truyền dẫn dữ liệu. Đó là yếu tố then chốt quyết định một nhà cung cấp dịch vụ có bao nhiêu băng thông dữ liệu truyền đi một thời điểm, mở rộng băng tần nghĩa là mở rộng băng thông. Ngay cả Genachowski cũng thừa nhận nếu không “giải phóng” dải tần thì sẽ xảy ra khủng hoảng. Tại hội nghị CTIA, ông đã đề nghị chuyển lưu lượng truyền qua mạng Wi-Fi bằng anten thông minh hay trạm femtocell (trạm 3G trong nhà do người dùng thiết lập). Ông cũng thảo luận về tái cấp các tần số không sử dụng hoặc quá cũ, mặc dù ông biết rằng không dễ gì lấy ra được tần số cụ thể trên biểu đồ dải tần.

    Max Hailperin, giáo sư khoa học máy tính tại Gustavus Adolphus College, nói rằng cả hai bên tiếp tục thúc đẩy cho lợi ích của họ. Định nghĩa về quân bình net cho mạng không dây sẽ trở nên dễ hơn. FCC sẽ cấm những hành xử kiểu quá “lộ liễu”, chẳng hạn vụ Comcast bị phát hiện chặn người dùng chia sẻ ngang hàng (peer-to-peer) trên Internet có dây.

    Tương lai không dây

    Alex Winogradoff, một chuyên gia không dây của công ty nghiên cứu thị trường Gartner, cho rằng FCC can thiệp vào sẽ tạo nên một mặt bằng giá cả gần như cố định. Khi ứng dụng ngày càng cần nhiều băng thông hơn và nếu FCC buộc các nhà cung cấp phải đưa các ứng dụng mới thì họ sẽ chuyển sang thanh toán theo gói để hạn chế băng thông.

    Chris Guttman-McCabe, phó chủ tịch CTIA, nói rằng thậm chí thanh toán theo gói cũng sẽ không giải quyết được gì khi gặp trường hợp nhiều người dùng băng thông cùng một lúc, gây tắc nghẽn mặc dù họ đang dùng gói giới hạn băng thông. Các chuyên gia tự hỏi liệu việc quản lý nghiêm ngặt mức trần băng thông sẽ đẩy lui khách hàng tiềm năng; Pablo Perez-Fernandez, một nhà phân tích cao cấp không dây cho MKM Partners, nói rằng lý do dữ liệu trở nên quá phổ biến trên điện thoại thông minh là do người dùng không cần phải cân nhắc như khi họ thực hiện cuộc gọi tính theo phút bằng điện thoại thông thường.

    Các nhà phân tích cho rằng rất có thể các nhà cung cấp sẽ được “duyệt” cho một cách nào đó để can thiệp vào người dùng nào chiếm nhiều băng thông. Điều còn lại mà hai bên cần quyết định là các nhà cung cấp sẽ có được bao nhiêu quyền quản lý đối với những dịch vụ chuyên biệt như VoIP.

    Một vài tiến triển gần đây cho thấy các nhà cung cấp cũng đã tự nguyện hướng đến một Internet “mở”. Hồi đầu tháng 10, Google và Verizon công bố họ sẽ hợp tác để phát triển ứng dụng trên mạng Verizon, bao gồm Google Voice; AT&T cho phép chạy ứng dụng VoIP qua mạng 3G...

    Đây là những bước đi đầu tiên nhưng đã đưa AT&T, Verizon và các đối thủ cạnh tranh khác vào thế gay go: hoặc sẽ tiếp tục mở mạng của mình ra, hoặc phải đối mặt với FCC vốn không ngại đưa ra luật lệ. Đường đi nào thì kẻ chiến thắng vẫn là người dùng.

    PC World Mỹ 12/2009

    ID: A0912_10