• Thứ Năm, 15/01/2004 15:42 (GMT+7)

    Giới nghiên cứu với hội thảo khoa học CNTT lần thứ VI

    Trong 3 ngày (29-31/8/2003) tại hồ Núi Cốc (Thái Nguyên) đã diễn ra hội thảo “Một số vấn đề chọn lọc của CNTT và truyền thông lần thứ VI” do Viện CNTT phối hợp với ĐH Thái Nguyên tổ chức. Đã qua hai tháng, nhưng âm hưởng của hội thảo vẫn còn đọng lại trong giới nghiên cứu quan tâm đến lĩnh vực này. TGVT – PC World VN đã có cuộc trao đổi với PGS. TSKH Nguyễn Xuân Huy (Viện CNTT) về cảm nhận của giới nghiên cứu về hội thảo. Dưới đây tóm lược những ý kiến xung quanh cuộc trao đổi.
    Phóng viên (PV): Xin PGS cho biết qua vài nét về lịch sử của hội thảo?

    PGS.TSKH Nguyễn Xuân Huy (NXH): Không như các ngành khoa học cơ bản (Toán, Lý, Hoá, Sinh...) từ lâu đã có Hội nghị khá quy mô để đánh giá và định hướng công tác nghiên cứu, ngành CNTT còn non trẻ nên từ năm 1997 chúng ta mới có hội thảo quốc gia thường niên  dành cho giới nghiên cứu ở mức độ khiêm tốn về quy mô, hẹp về nội dung bàn thảo theo chủ đề “nóng” của nước ta. Năm 2003 là Hội thảo lần thứ VI, chủ đề giới hạn trong việc xử lý ngôn ngữ và đa phương tiện. Hội thảo lần thứ nhất chỉ có dưới 10 đơn vị tham gia với vài chục báo cáo. Lần này đã có hơn 30 đơn vị tham gia với gần 300 báo cáo.
    PV: PGS có thể giới thiệu cho độc giả TGVT – PCW VN ý nghĩa của chủ đề hội thảo lần này?

    NXH: Từ những năm 50 của thế kỷ trước xuất hiện hướng nghiên cứu về ngôn ngữ hình thức (ngôn ngữ giao tiếp giữa người và máy tính). Hiện nay, hai hướng nghiên cứu chủ yếu là: tổng hợp tiếng nói và xây dựng các từ điển có phát âm (theo dữ liệu ghi âm giọng nói). Các hướng khác là: dịch máy; xây dựng từ điển đa ngữ, liên ngữ để tạo ra “cây cầu” liên kết giữa các ngôn ngữ, mục đích là tạo CSDL giúp cộng đồng các nhà khoa học xây dựng từ điển ngôn ngữ chuyên ngành, vượt qua rào cản “Tháp Babilon” ngôn ngữ, để máy tính có thể xử lý nhanh chóng. Ngoài hướng dịch máy, hội thảo lần này còn bàn về một hướng mới: xây dựng tóm tắt văn bản (tiếng Việt). Đây là một hướng có ứng dụng rất thiết thực giúp ta nắm bắt nội dung chính yếu của văn bản trong nguồn tư liệu khổng lồ từ các kho tĩnh và trên Internet chỉ qua một vài mệnh đề (thí dụ như công trình của nhóm do PGS.TS Vũ Đức Thi chỉ đạo).
    Xử lý ngôn ngữ luôn là vấn đề quan tâm của các nước, vì ngôn ngữ của một quốc gia không thể do quốc gia khác nghiên cứu thay. Hội thảo đã cho thấy một hiện tượng đáng mừng là ngoài nhóm nghiên cứu của Vũ Đức Thi, các nhóm khác của Hoàng Kiếm - Đinh Điền (TP. HCM), chị Lương Chi Mai (Viện CNTT), Phan Huy Khánh (ĐH Đà Nẵng)... vẫn tiếp tục phát triển. Qua các báo cáo, họ đã chứng tỏ có nhiều sáng tạo, đạt được những thành công đáng khích lệ.

    PV: Xử lý ngôn ngữ có lẽ đang là vấn đề “nóng” của CNTT, chắc hẳn gây nhiều tranh cãi?

    NXH: Đúng vậy, ở hội thảo này, lần đầu tiên có sự tranh luận sôi nổi giữa các nhà CNTT với các nhà ngôn ngữ học, dịch thuật thuần túy, ý kiến có lúc trái ngược hoàn toàn. Về việc dịch máy, các nhà dịch thuật phủ nhận hoàn toàn. Ngược lại các nhà khoa học (không chỉ riêng giới CNTT) lại rất tán thành. Họ (các nhà khoa học) vốn rất khắt khe, chặt chẽ , chính xác khi viết công trình khoa học nhưng để đón nhận thông tin phục vụ nghiên cứu họ lại sẵn sàng “tha thứ” các sai sót về văn phạm, chữ nghĩa của văn bản, chỉ cốt có đựợc thông tin.

    PV: Liệu trong nội bộ giới CNTT có những trường phái đối lập nhau hay không?
    NXH: Có xuất hiện trường phái nhưng chỉ hỗ trợ cho nhau mà không đối nghịch. Như về trí tuệ nhân tạo có các nhóm nghiên cứu của các GS. Bạch Hưng Khang, GS. Hoàng Kiếm; về CSDL và phần mềm có nhóm các PGS. Vũ Đức Thi, PGS. Đặng Hữu Đạo, PGS. Đoàn Văn Ban, PGS. Hồ Thuần...

    PV: Nét mới của hội thảo lần thứ VI, theo cảm nhận của PGS là gì, thưa ông?
    NXH: Có hai cái mới đáng trân trọng. Thứ nhất, hội thảo có hẳn một buổi “mạn đàm điện tử” (E-conference) với các nhà khoa học Pháp. Đặc biệt, sau buổi mạn đàm, Viện Cơ Học thuộc ĐH Macxây (Pháp) nhận tham gia chương trình đào tạo (E- learning) thạc sĩ, tiến sĩ về CNTT-VT cho Việt Nam. Thứ hai, tại hội thảo các nhà khoa học đều mong muốn tập hợp đội ngũ nghiên cứu ngôn ngữ hình thức để có điều kiện hỗ trợ lẫn nhau. Có hai luồng ý kiến, hoặc là các nhà nghiên cứu ngôn ngữ hình thức tham gia vào Hội Ngôn Ngữ Việt Nam đã sẵn có, hoặc là nên tập hợp riêng rồi đặt trong tổ chức của một hội nghề nghiệp, ví dụ Hội Tin Học Việt Nam. Thiết nghĩ việc tập hợp đội ngũ dù dưới hình thức nào, theo tôi đã đến lúc không thể chậm hơn được nữa. Cần có giải pháp dứt điểm vì sự lớn mạnh của ngành CNTT non trẻ nước nhà.

    PV: Chân thành cảm ơn PGS.TSKH Nguyễn Xuân Huy đã dành thời gian cung cấp cho bạn đọc TGVT – PC World VN nhiều thông tin hữu ích và lý thú..

    M.T thực hiện

    PGS.TSKH Nguyễn Xuân Huy

    ID: B0311_9