• Thứ Tư, 03/03/2004 16:04 (GMT+7)

    Hội thảo kuala Lumpur: Cảm nhận & suy nghẫm

    Chỉ còn ít ngày nữa, hội thảo quốc tế về phần mềm nguồn mở sẽ khai mạc tại Hà Nội. Nhưng trước đó, từ 9 đến 11/2/2004, tại Kuala Lumpur, thủ đô của Malaysia, đã diễn ra hội thảo "Tư vấn khu vực châu Á - Thái Bình Dương về PM tự do và PMNM (Free and Open Source Software - FOSS) do Chương Trình Phát Triển của Liên Hiệp Quốc (UNDP) chủ trì, với sự tham gia của 60 đại biểu đến từ 22 quốc gia trong khu vực, đại diện các công ty tư vấn, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp CNTT-VT, các cơ quan quản lý phát triển CNTT cấp chính phủ, các tổ chức quốc tế như IOSN (International Open Source Network - www.iosn.org), IDRC - CRDI...
    Đại diện Việt Nam tham dự hội thảo có TS. Hoàng Lê Minh, phó giám đốc Sở KHCN TP. HCM, thành viên nhóm tư vấn soạn thảo Chương Trình Phát Triển và Ứng Dụng PMNM do Bộ KHCN chủ trì.

    Bốn mũi tên nhắm một đích
    Trong các tham luận, chuyên gia UNDP, IOSN, đại diện các nước và công ty cung cấp giải pháp nguồn mở (như RedHat Linux Singapore) đã đề cập tới bốn vấn đề nổi bật:
    o  Cuộc khủng hoảng về PM trên thế giới đang diễn ra ngày càng rõ nét. Theo thống kê của tạp chí CIO, trong năm 2001, các doanh nghiệp đã mất đi 78 tỷ USD đầu tư vào những PM bị lỗi và không được sử dụng đúng mục đích (http://www.cio.com/archive/101501/wasting.html). Con số này còn lớn hơn tổng lợi nhuận của nhóm 500 doanh nghiệp hàng đầu trong danh sách Fortune (F500 có tổng lợi nhuận hàng năm khoảng 60 tỷ USD). Năm 2002, ngân sách liên bang dành cho CNTT của Mỹ là 59 tỷ USD. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng khoảng 80% trong số này bị tiêu tốn một cách phí phạm, trong đó có phần đáng kể của lỗi PM, lỗi bảo mật, virus và việc phải trang bị thêm các công cụ bảo mật, chống virus...

    Một trong các lý do của tình trạng trên là mô hình phát triển PM chạy theo thị trường, lợi nhuận và thị hiếu tiêu dùng đã khuyến khích các công ty PM, kể cả Microsoft, đưa ra các sản phẩm chưa hoàn thiện, nhiều lỗi và kém bảo mật.
    Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương hiện là nơi có xu hướng sử dụng PM tự do và PMNM khá mạnh, với nhiều chương trình, dự án có sự tham gia của chính phủ được khởi động, từ Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc đến Ấn Độ, Đài Loan, Thái Lan, Việt Nam, Phillipines, Malaysia... Nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu tiết giảm tổng chi phí sở hữu PM, nâng cao tính bảo mật, giảm thiểu các vi phạm bản quyền và hỗ trợ phát triển công nghiệp PM bản địa.

    Một vấn đề khác được các quốc gia đang phát triển như Việt Nam rất quan tâm là làm sao vừa thỏa mãn các yêu cầu trong quá trình hội nhập quốc tế, vừa phải phòng ngừa các "bẫy" về vấn đề sở hữu trí tuệ thường hay được các quốc gia phát triển hơn sử dụng như một thứ công cụ gây áp lực khi gặp phải những vấn đề tranh chấp, kiện tụng.
    o Để khuyến khích và cải thiện tình hình ứng dụng PM, một trong các giải pháp mà chính phủ các nước có thể làm ngay là yêu cầu tuân thủ các chuẩn mở trong lưu trữ và trao đổi dữ liệu, văn bản, tiến tới các chuẩn mở liên quan đến CSDL và ứng dụng PM. Sử dụng các chuẩn mực lưu trữ đóng sẽ ngăn cản việc lựa chọn các nhà cung cấp PM khác nhau, tiến đến độc quyền và các hệ quả tiêu cực. Việc trả chi phí hợp lý trong phát triển và ứng dụng PM chỉ có thể thực thi trên nền tảng chống độc quyền và cạnh tranh lành mạnh, mà FOSS đang là xu thế đáng quan tâm.

    o Về lâu dài, các chuyên gia tư vấn của UNDP đều thống nhất quan điểm cần tích cực khuyến cáo chính phủ các quốc gia đang phát triển trong khu vực tập trung đầu tư cho ứng dụng và phát triển các PM tự do và PMNM như một giải pháp căn bản và nhanh chóng nhất để thu ngắn khoảng cách đối với các quốc gia phát triển, tránh sự phụ thuộc quá nhiều về công nghệ, về sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực CNTT. FOSS còn có thể giúp các quốc gia đang phát triển như Việt Nam xây dựng hạ tầng CNTT-VT với chi phí hợp lý, giải quyết các vấn đề liên quan đến giáo dục, đào tạo nhân lực, an toàn thông tin, chuyển giao công nghệ và quan trọng hơn cả là tránh được sự phụ thuộc thái quá vào sản phẩm của các công ty đa quốc gia, góp phần giải quyết một cách có lợi nhất vấn đề vi phạm bản quyền PM, kích thích sự phát triển của nền CNpPM nội địa.

    Lời kết mở cho nhà quản lý và doanh nghiệp
    FOSS liệu có thể giúp chúng ta giải quyết được các vấn đề hiện nay hay không còn liên quan tới sự chuẩn bị và khả năng sẵn sàng chuyển hướng mở trong đào tạo nhân lực CNTT của các trường đại học; định hướng sử dụng các sản phẩm PM tự do và PMNM trong các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) tại các viện nghiên cứu và sự chuẩn bị tích cực về nhân lực và sản phẩm của các công ty tư vấn và phát triển PM Việt Nam, như một sự lựa chọn thay thế một phần các sản phẩm PM thương mại trong tương lai gần. Chúng ta chờ đợi thêm Hội thảo Hà Nội nói tiếp những gì với Việt Nam.

    TS.Hoàng Lê Minh

     

    ID: B0403_11