• Thứ Hai, 19/04/2004 10:12 (GMT+7)

    "Nông Dân Điện Tử" & Dự án An Giang

    Ghi nhận về một sáng kiến từ An Giang: hỗ trợ cán bộ khoa học kỹ thuật (KHKT) ở các xã, thị trấn nông thôn truy cập internet để khai thác thông tin phục vụ cho mình và cho cộng đồng, và sau đó trở thành hạt nhân của việc đưa internet về nông thôn. 

    Thứ nhất: Làm đường.

    Thứ hai: Đưa internet về xã!


    Ông Nguyễn Minh Nhị, chủ tịch UBND tỉnh An Giang:
    Muốn rút ngắn khoảng cách đô thị -nông thôn, An Giang sẽ đẩy mạnh việc nâng cấp hệ thống đường bộ đến các huyện, xã. An Giang cũng sẽ đưa internet về các xã để xóa dần khoảng cách số

    Dự án 'Nông Dân Điện Tử ASEAN' (ASEAN e-Farmers) được triển khai chính thức tại Indonesia. Sau đó, trong hai năm tiếp theo sẽ mở rộng sang Philippines, Thái Lan và Việt Nam... Dự án hy vọng mang lại cơ hội cho khoảng 200 triệu nông dân nghèo ở các nước ASEAN tìm được sự 'bình đẳng về thông tin' để bắt đầu kinh doanh nông sản của họ qua internet.

    'Chia sẻ thông tin, giúp nông dân các nước trong khu vực am hiểu lẫn nhau và thuận tiện mua bán với nhau qua mạng để làm giàu là một ý tưởng hay. Tuy vậy, chúng ta đã, đang và sẽ chứng kiến một sự thật: Chính phủ nước nào cũng muốn cho nông dân nước mình... thắng trong cuộc cạnh tranh trên thương trường quốc tế. Điều đó càng làm chúng ta phải nhìn lại thực trạng phát triển internet ở Việt Nam và việc thực thi các chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn để cải tiến mạnh hơn nữa, nhanh hơn nữa cho kịp sánh vai với các nước trong khu vực' - GS Võ Tòng Xuân, hiệu trưởng trường Đại Học An Giang, nhận xét.

    Với trách nhiệm lãnh đạo tỉnh An Giang, ông Nguyễn Minh Nhị, chủ tịch UBND tỉnh chia sẻ quan điểm này của GS Xuân: 'An Giang hiện chỉ có khoảng 700 thuê bao internet, đạt tỷ lệ dân số sử dụng internet là 0,03%. Như vậy là quá ít! Đó là chưa kể số thuê bao này tập trung hầu hết ở thành phố Long Xuyên, chứng tỏ thêm một khía cạnh khác của sự mất cân đối giữa thành thị và nông thôn. Chính vì vậy, An Giang vừa triển khai 'mô hình thử nghiệm' để đánh giá và đề xuất những định hướng phát triển internet ở cộng đồng nông thôn trong tương lai...'.

    Và ông Nhị tâm sự: 'Hồi còn nhỏ, tôi biết có nhiều người ở quê tôi (nay là thị trấn Nhà Bàng, thuộc huyện Tịnh Biên) cả đời ao ước nhưng chưa thể đến Châu Đốc dù chỉ cách có 17 cây số, nói chi tới chuyện đặt chân đến Long Xuyên... Vì vậy, ngày nay muốn rút ngắn khoảng cách đô thị - nông thôn, An Giang sẽ đẩy mạnh việc nâng cấp hệ thống đường bộ đến các huyện, xã trong năm 2003 tới. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng sẽ đưa internet về các xã để xoá dần khoảng cách số; quyết không để cho nông dân bước vào thời hội nhập mà còn chịu thua thiệt quá lớn vì chưa khai thác được kho thông tin khổng lồ trên internet để làm giàu cho mình và tham gia phát triển nông nghiệp, nông thôn!'.

    Khúc dạo đầu: làm quen Internet từ 20 xã, thị trấn nông thôn


    GS Võ Tòng Xuân, hiệu trưởng trường ĐH An Giang: chúng ta đang thiếu một cơ sở dữ liệu rất lớn về thông tin KHKT và dịch vụ, giá cả thị trường nông sản, thời tiết...bằng tiếng Việt cho nông dân và cán bộ KHKT cùng truy cập trên internet.

    Được biết vào ngày 9/4/2002, chủ tịch tỉnh Nguyễn Minh Nhị đã phê duyệt dự án 'Nâng cao khả năng tiếp cận thông tin trên internet cho cán bộ khoa học kỹ thuật ở xã, thị trấn nông thôn' (gọi tắt là Dự Án 'Internet nông thôn'), với tổng nguồn vốn đầu tư 428 triệu đồng từ vốn ngân sách của An Giang.

    Ông nói: 'Dự Án này nhắm tới trước hết là các cán bộ KHKT có trình độ cao đẳng, đại học, trên đại học ở địa bàn xã, thị trấn nông thôn. Trong đó, sẽ ưu tiên cho cán bộ công tác trong các ngành nông nghiệp, y tế, giáo dục nhằm nâng cao năng lực và sự đóng góp của họ trong chương trình hiện đại hoá nông nghiệp - nông thôn; để rồi họ sẽ trở thành nòng cốt phổ cập kỹ năng tiếp cận internet cho cộng đồng ở nông thôn'.

    Dự Án sẽ thực hiện trong năm 2002 ở quy mô 42 điểm truy cập internet nông thôn, gồm bảy điểm Bưu Điện Văn Hoá xã và chín điểm Bưu Điện trung tâm thị trấn, cùng 26 UBND xã. Trước mắt, đã có 114 cán bộ KHKT ở các xã được cử tham gia lớp tập huấn (từ ba đến năm ngày, tuỳ trình độ học viên) về sử dụng máy tính và truy cập internet, do Đại Học An Giang phối hợp với Sở Khoa Học, Công Nghệ và Môi Trường (KHCN&MT) tổ chức. Trong đó, chiếm tỷ lệ cao nhất là giáo viên, cán bộ quản lý nhà trường (trung và tiểu học): 58,26%. Có bảy xã cử 100% người dự toàn là giáo viên, nhiều nhất là xã Mỹ Đức thuộc huyện Châu Phú (6/6 đều thuộc ngành Giáo Dục). Còn lại là cán bộ xã (28,69%), cán bộ ngành Y Tế (13,91%)... 

    Trong tháng 7 vừa qua, 109/114 học viên kể trên đã được trao thẻ hội viên và thẻ truy cập internet 1260-P của VNN (loại mệnh giá 100.000 đồng). Năm người còn lại, ở ba xã thuộc huyện Châu Thành, chưa nhận thẻ vì địa phương chậm triển khai việc lắp đặt máy tính.

    Theo Trung Tâm Công Nghệ Thông Tin (CNTT), thuộc Sở KHCN&MT tỉnh An Giang, đơn vị chủ đầu tư Dự Án, tới nay đã có hơn 40 cán bộ KHKT bắt đầu làm quen với internet từ 20 xã, thị trấn thuộc các huyện An Phú, Chợ Mới, Châu Phú, Phú Tân, Tân Châu, Thoại Sơn, Tri Tôn và Tịnh Biên.

    Háo hức vọng thê: 'Nhóm NET'... liên tục phát triển

    Buổi trưa ngày 10/7, sau khi làm việc với chủ tịch tỉnh Nguyễn Minh Nhị, chúng tôi rời Long Xuyên để về thăm Thoại Sơn. Cũng như chiều hôm trước, trong suốt trưa ấy, nhiều địa danh chúng tôi đi qua đều gợi nhớ về một thời khai hoang vùng tứ giác Long Xuyên thuở Thoại Ngọc Hầu. Thế nhưng ấn tượng đập ngay vào mắt lại chính là các... công trình nâng cấp cầu, đường xuất hiện trên nhiều tuyến đường bộ của An Giang, từ tỉnh lộ đến các đường nối huyện - xã, liên xã...

    Qua bến phà nhỏ để vượt kênh Thoại Giang, chúng tôi đến xã Vọng Thê thuộc huyện Thoại Sơn. 'Nhóm Net' tại xã này thu hút sự chú ý của chúng tôi vì nhiều lẽ. Điều thú vị là trưởng nhóm Huỳnh Ngọc Danh cũng chính là vị chủ tịch trẻ của UBND xã Vọng Thê, 31 tuổi. Nhóm có năm thành viên vừa dự lớp tập huấn. Lúc ấy, họ than rằng 'học internet mà cứ y như cỡi ngựa xem hoa'. Chừng về xã, sau thời gian ra sức mày mò thực hành và chỉ bảo lẫn nhau, nay họ đã vừa tự tin hơn, vừa 'thấy bất ngờ vì internet có công dụng quá lớn!'.

    Trong nhóm, ngoài anh Danh còn có hai bác sĩ của Phòng Khám khu vực, và hai giáo viên ở Vọng Thê. Tuy vậy, số thành viên của nhóm không dừng lại đó mà đã tăng lên chín người, trong đó có thêm cả bí thư Đảng Uỷ xã Lê Kỳ Đỏ. 'Sắp tới, chúng tôi sẽ báo cáo tỉnh để xin 'kết nạp' thêm nữa, nhằm lôi cuốn sự tham gia của các ngành tài chánh, văn hoá thông tin, và Văn Phòng UBND xã, Đảng Uỷ xã. Tiếp theo, sẽ cử ba cán bộ trẻ ở Khối Vận, Công An xã và Xã Đội đi... học tin học cơ bản ngay ở xã để 'mời' thêm họ vào Nhóm!' - chủ tịch xã Huỳnh Ngọc Danh khoe.

    Từ ngày 'phát hiện' internet, thông tin từ các website quen thuộc của các nhà cung cấp dịch vụ internet Việt Nam, của các ngành và một số tờ báo điện tử trong nước đã đến với Nhóm thật nhanh chóng. Đó cũng là một bước ngoặt ở xã Vọng Thê, nếu ta biết rằng trước nay, các báo về đến đây bao giờ cũng trễ ít nhất là một ngày so với Long Xuyên. Từ nay, bí thư Đảng Uỷ xã Lê Kỳ Đỏ đã có thể vào mạng để đọc báo Nhân Dân Điện Tử, hay kể cả tạp chí Cộng Sản trên internet để nắm nhanh chủ trương, đường lối mà không phải ngóng cổ chờ các báo, tạp chí ấy đến được Vọng Thê...

    Và đây, một nét 'ưu thế' đặc trưng khác của 'Nhóm Net': hiện họ đã có tám trên chín thành viên sắm máy tính cá nhân, và hầu như máy nào cũng lắp modem để tiện truy cập internet tại nhà, thay vì đến Văn Phòng UBND xã. Nhà họ ở cách nhau chỉ trong phạm vi đường kính chừng 1km nên hễ có thông tin thú vị tìm được trên internet, họ lại chép vào đĩa mềm và... chạy xe đến nhà nhau để báo tin, cho bạn chép dữ liệu từ đĩa mềm để... đỡ 'tiền vào mạng' (lương công chức chỉ vài trăm ngàn đồng mỗi tháng, chịu không xiết tiền điện thoại nối mạng dù đã được tỉnh hỗ trợ thẻ internet 1260-P; chưa kể một số phải tự mua hay mua thêm thẻ internet).

    Vì vậy, anh Danh cho biết: Văn Phòng UBND xã sẽ có quy chế để hỗ trợ 'Nhóm Net' trong việc in các tài liệu thu từ internet về giống lúa, về khuyến nông, về mẫu mã và mô hình phát triển tiểu thủ công nghiệp... trong cả nước để chuyển về các ấp, và cho cả chương trình truyền thanh xã phổ biến những thông tin liên quan đến nhu cầu của nông dân Vọng Thê.

    Khi  Đại Học An Giang vào cuộc...

    Nói thì nói vậy, nhưng 'Nhóm Net' Vọng Thê vẫn thực sự lúng túng vì các thông tin tiếng Việt liên quan đến khoa học và kinh tế nông nghiệp... trên internet hãy còn quá ít. Trong khi đó, nhiều câu hỏi của nông dân, nhất là về vấn đề chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp hiện nay, vẫn thường xuyên được nêu ra. Rõ ràng, sự lúng túng ấy không phải do lỗi của Nhóm, mà thuộc về một trong các 'vấn nạn' dài ngày của internet Việt Nam: thông tin tiếng Việt vừa nghèo nàn, vừa chậm được cập nhật!

    'Đúng là chúng ta đang thiếu một cơ sở dữ liệu (CSDL) rất lớn về thông tin KHKT và dịch vụ, giá cả thị trường nông sản, thời tiết... bằng tiếng Việt cho nông dân và cán bộ KHKT cùng truy cập' - GS Võ Tòng Xuân nhận xét.

    GS Xuân cho biết: Với tư cách thành viên của Dự Án, Đại Học An Giang đang hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng kỹ thuật mạng máy tính và phát triển, nâng cấp website của nhà trường để sắp tới có thể cung cấp một CSDL phong phú theo hướng trên. Hiện nay, nhà trường đã thoả thuận với Viện Lúa Quốc Tế (IRRI) ở Philippines,Viện Bắp ở Mexico... để trao đổi thông tin tư liệu nhằm chuẩn bị đưa lên website của Đại Học An Giang dưới dạng song ngữ (Việt - Anh). Trước hết, website sẽ hướng vào cây lúa, sau sẽ số hoá và đưa tiếp các CSDL về cây bắp, cây đậu, cây xoài, cam quýt...

    Mặt khác, nhà trường cũng khuyến khích mỗi giảng viên tổ chức một trang web riêng trên website của trường, trên đó công bố các giáo trình và danh mục sách, tài liệu tham khảo nhằm hỗ trợ và hướng dẫn sinh viên tự học qua mạng. Hiện nay, Đại Học An Giang đang lắp đặt hoàn chỉnh một thư viện điện tử với 65 máy tính đầu tiên nhằm kịp thời đưa vào sử dụng trong năm học 2002-2003, giúp sinh viên hình thành thói quen học qua mạng, theo giờ riêng được phân bố cho mỗi bạn. Đặc biệt, khi các sinh viên ngành phát triển nông thôn tốt nghiệp, mỗi kỹ sư trẻ ấy sẽ được nhà trường cấp tiếp một password, cho phép từ nơi công tác truy cập vào website của trường bất cứ lúc nào để tiếp tục tra cứu; hay thậm chí để tham khảo ý kiến tư vấn (qua email) của các thầy cô chuyên ngành mỗi khi gặp những câu hỏi hóc búa về cây, con hay môi trường đất, sinh thái... từ các nông dân.

    'Một khi Dự Án kết nghĩa giữa tỉnh Val-d'Oise (Pháp) với An Giang được ký kết (Val-d'Oise hứa sẽ trang bị thêm máy tính cho các trường THPT của An Giang), khi đó các trường phổ thông trong tỉnh cũng có thể truy cập vào internet và các website của An Giang, Đại Học An Giang và Sở Thương Mại - Du Lịch....' - GS Võ Tòng Xuân nói - 'Trong khi đó, chúng tôi cũng hình thành đội ngũ huấn luyện để sát cánh cùng phong trào xây dựng lại 100 hợp tác xã (HTX) nông nghiệp kiểu mới ở An Giang, nhằm giúp các HTX, các CLB khuyến nông về kỹ năng khai thác internet phục vụ chuyện làm ăn và công tác của họ'.

    Trở ngại nào cho buổi đầu?


    ĐH An Giang tập huấn internet cho cán bộ KHKT xã, thị trấn

    Mới triển khai chưa đầy hai tháng, Dự Án 'Internet nông thôn' của An Giang ngay từ đầu cũng vấp phải lề lối làm việc của... ngành Bưu Điện. Bà Hà Thị Bích Mai, trưởng Phòng Thông Tin và Sở Hữu Công Nghiệp (Sở KHCN&MT) tỉnh An Giang nhận xét: 'Thường Bưu Điện thấy việc gì làm không có lãi thì không đầu tư. Chẳng hạn, hiện các cán bộ KHKT chỉ truy cập được internet tại tám Bưu Điện xã, thị trấn, song danh sách mà ngành Bưu Điện đã báo cáo với UBND tỉnh lại là 13 điểm. Đặc biệt, lúc đầu ngành này đảm bảo nếu có thẻ hội viên của Dự Án thì chỉ thu cước điện thoại nối mạng với giá 120 đồng/phút. Thực tế, Bưu Điện lại tính thành mức cước... điện thoại đường dài - chẳng hạn cán bộ KHKT ở xã Châu Phong (huyện Tân Châu) gởi email về cho biết họ bị thu cước với giá 800 đồng/phút!'.

    Trở ngại thứ hai: Cũng do chưa thể truy cập internet (ngoài giờ) tại các điểm Bưu Điện có dịch vụ internet công cộng, UBND tỉnh An Giang đã xác định thêm các điểm đầu tư cho Dự Án 'Internet nông thôn' là 26/140 UBND xã, phường, thị trấn trong tỉnh. Tại 26 xã này, trên lý thuyết thì cán bộ KHKT có thể vào Văn Phòng UBND xã để sử dụng máy tính của UBND xã (đã được tỉnh lắp modem theo kế hoạch triển khai Dự Án) mà làm quen với internet.

    Thế nhưng không phải xã nào cũng như xã Vọng Thê,  bởi có nhiều lý do được một số Văn Phòng UBND xã nêu lên. Chẳng hạn, điện thoại của xã luôn bận cho công tác cơ quan, nên không thể phục vụ cho truy cập internet qua điện thoại (dial-up). Để khắc phục tình trạng có thật ấy, chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Nhị đã chỉ đạo cho lắp thêm đường điện thoại mới tại các xã này. Tuy vậy, lúc đó lại 'xuất hiện' một lý do khác cũng không kém phần khách quan: do số máy tính có giới hạn (mỗi xã ở An Giang hiện chỉ có hai máy cho Văn Phòng và tài chính) nên chỉ 'nhường' được máy khi 'không bận gì cả', và thường những lúc đó lại vào ban đêm, rất bất tiện cho cán bộ KHKT đến truy cập nếu không phải là người của UBND xã. Đó là chưa kể những 'điều tiếng' đã nảy sinh trong cán bộ, nhân viên một số xã: Vì sao mấy 'người' ở trường học, trạm xá... lại vào dùng máy của UBND để kết nối internet? Như vậy, làm sao... bảo mật được dữ liệu tài chính, an ninh... của xã?

    'Đây là một chương trình không cầu toàn vì quá mới mẻ. Chúng tôi sẽ tiến hành theo lối cuốn chiếu để lần lượt giải quyết điểm nào ra điểm đó và báo cáo UBND tỉnh để rút kinh nghiệm' - ông Trúc Lâm, phó giám đốc Trung Tâm CNTT nói.

    Nhìn chung, các 'trục trặc' trên cho thấy: Dự án do Trung Tâm CNTT tiến hành trực tiếp dựa vào Quyết Định 818/QĐ.CTUB của chủ tịch tỉnh, song tỉnh lại chưa triển khai quán triệt đầy đủ theo hệ thống từ trên xuống đến huyện và xã.

    Trả lời phỏng vấn của chúng tôi, chủ tịch Nguyễn Minh Nhị khẳng định: 'Đó là cách làm đột phá, bởi nếu chờ triển khai theo trình tự từ tỉnh đến huyện rồi xã thì sẽ rất chậm. Dù sao, chúng tôi sẽ dựa vào các báo cáo sơ kết định kỳ của Sở KHCN&MT để  xem 'phản ứng' của cơ sở ra sao trong khi định hướng chính vẫn sẽ tập trung cho truy cập internet ở các điểm Bưu Điện'.

    'Mặt khác, sắp tới, một trong các tiêu chuẩn đề bạt cán bộ là 'biết sử dụng máy tính và truy cập internet' sẽ sớm được đưa vào Nghị Quyết Đảng bộ tỉnh An Giang' - ông Nhị cho biết thêm.

    Có thể thấy: với việc 'lôi' Đại Học An Giang vào cuộc và thể chế hoá từng bước việc truy cập internet như ông Nhị khẳng định, rõ ràng lãnh đạo An Giang đang quyết tâm chuẩn bị những tiền đề để đưa các xã, các HTX nông nghiệp cùng bộ máy hành chính của mình từng bước tiến vào kỷ nguyên thông tin.

    Tuy vậy, liệu một lần nữa An Giang có thể lập nên một 'kỳ tích' tương tự những cú đột phá từng tạo nên các thành tích vượt bậc về sản xuất lương thực trước đây, khi sáng kiến về 'Internet nông thôn' của tỉnh hẳn khó đơn phương vượt qua được các hạn chế lớn của internet Việt Nam? 

    Liệu nông dân An Giang có sẽ đi đầu trong cuộc hội nhập với ASEAN e-Farmers?

    Hữu Thiện

     

    ID: B0209_16