• Thứ Sáu, 25/06/2004 02:29 (GMT+7)

    Từ hội thảo phần mềm trong xây dựng: Nghĩ về thị trường và bản quyền phần mềm

    Hội thảo "Phần mềm ứng dụng trong xây dựng" ở Hà Nội (1/4/2004) thu hút hơn 200 đại biểu đến từ các Bộ, các thành phố lớn và nhiều công ty phần mềm (PM). Một trong những vấn đề bức xúc được nhiều đại biểu tham gia thảo luận là bản quyền PM...

    Hội thảo 'Phần mềm ứng dụng trong xây dựng' ở Hà Nội (1/4/2004) đã thu hút hơn 200 đại biểu đến từ các Bộ (Xây Dựng, GTVT, Công Nghiệp, NN&PTNT...), các thành phố lớn (Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP.HCM,...) và nhiều công ty phần mềm (PM) có sản phẩm liên quan đến lĩnh vực này. Một trong những vấn đề bức xúc được nhiều đại biểu tham gia thảo luận là bản quyền PM.

    Thực tế cho thấy thị trường PM ngành xây dựng (XD) ở nước ta đang phát triển khá sôi động, nhưng cũng còn nhiều hỗn độn. Theo ông Vụ Trưởng Vụ KHCN Bộ XD, GS.TS Nguyễn Hữu Dũng, thị trường PM cho XD hiện đạt cỡ 100 tỷ đồng/năm, trong đó, nhiều PM bị bẻ khóa của nước ngoài đang trôi nổi trên thị trường khá phức tạp.

    Dạo qua các cửa hàng bán CD trên đường phố Hà Nội, TP. HCM, ta dễ dàng tìm được các đĩa CD chứa AutoCad, SAP2000, STAAD III, PhotoShop, CorelDraw... dùng cho thiết kế XD. Việc bẻ khóa các PM này thường được thực hiện ở Trung Quốc, Singapore, Malaysia... Một đại biểu Hải Phòng, TS. Vũ Duy, trưởng phòng giám định kỹ thuật, Sở XD Hải Phòng cho biết, hầu hết các công ty tư vấn và thi công, các nhà thầu ở địa phương đã sử dụng một số PM sao chép sau: PM kiến trúc (AutoCad 14, 2000; 3DMAX, PhotoShop 5, 5.5, 6.0; Sofdesk 8.0, Plan 14...); PM kết cấu (SAP 2000, STAAD III...). TS.Nguyễn Trung Hòa, phó giám đốc công ty tư vấn XD tổng hợp - NAGECCO còn cho biết, phần lớn kỹ thuật viên đang sử dụng PM không hợp pháp, bị bẻ khóa giá rẻ, dù rằng không ít DN đã gặp 'sự cố' khi khả năng chương trình không như quảng cáo và khi cần đến các modul tính toán đặc biệt vẫn phải trả thêm tiền, lợi bất cập hại; đây cũng là một biến tướng của PM không có bản quyền chính thức, rất khó kiểm soát hiện nay.

     

     

    CÁC VĂN BẢN PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT HÀNH VI XÂM PHẠM BẢN QUYỀN PM

     

     

     

    Nghị định 31- CP về xử phạt hành chính đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trong đó, điều 42 liên quan đến sao chép PM máy tính.
    Bộ luật dân sự, điều 177 (khoản 1. a) và điều 179 (khoản 1. a) liên quan đến nhân bản trái phép PM máy tính.
    Bộ luật hình sự, điều 131, 156 và 171 về xâm phạm nghiêm trọng bản quyền sở hữu trí tuệ.

     

    Cho đến nay, các giảng viên, sinh viên, công ty tư vấn lớn vẫn đang sử dụng PM nước ngoài bẻ khóa. Tuy nhiên, quan điểm cho rằng 'sản phẩm nước ngoài đương nhiên có độ tin cậy đảm bảo', rõ ràng đã lung lay và cần được xem xét lại không tách rời vấn đề bản quyền. Thực tế cho thấy, các PM nước ngoài đã bị bẻ khóa có độ ổn định kém, tài liệu hướng dẫn không đầy đủ, không có đại diện của nhà cung cấp hỗ trợ khi cần thiết... đôi khi sẽ là hiểm họa cho các công trình vì vô tình sai lầm từ khâu tư vấn, thiết kế.

    Đối với các PM sản xuất trong nước, hiện tượng bẻ khóa, sao chép đã có xuất hiện nhưng chưa nhiều, có lẽ các sản phẩm trong nước hiện nay thường là những PM nhỏ lẻ, giá rẻ, phạm vi ứng dụng giới hạn ở từng bài toán hay vấn đề cụ thể, nên các cracker chưa tìm thấy nhiều lợi nhuận từ việc bẻ khóa.

    Nhìn chung, vấn đề vi phạm bản quyền PM ngành XD đang là trở ngại cho Việt Nam trong quá trình vận động gia nhập WTO. Với các PM trong nước, bị bẻ khóa sẽ là sự cản trở việc phát triển của các DN PM đang còn rất non trẻ. Ngay cả đối với những đơn vị đặt hàng PM cũng bị thiệt hại, bởi lẽ họ là người nắm rõ thuật toán và có đề xuất độc đáo riêng về sơ đồ khối trước khi đặt hàng cho người viết PM; nếu bị bẻ khóa, họ sẽ mất đi toàn bộ bí quyết công nghệ trong cạnh tranh với các đối thủ cùng nghề.

    Để giảm bớt tình trạng vi phạm bản quyền PM trong XD, các đại biểu tham gia hội thảo đã đề xuất nhiều giải pháp. Nhưng thiết nghĩ, điều cốt lõi là các DN PM trong nước phải tự mình lớn lên, đưa ra thị trường ngày càng nhiều sản phẩm thay thế PM nước ngoài, với chất lượng đủ sức thuyết phục các công ty tư vấn và nhà thầu. Bên cạnh đó, Nhà Nước, cụ thể là Bộ XD cần có những chế tài bảo hộ PM trong nước. Giám đốc công ty CIC, ông Phạm Văn Hạc kiến nghị: 'Các hồ sơ thiết kế có sử dụng PM, khi đưa qua khâu thẩm định đều phải yêu cầu trình bản quyền PM. Nhà Nước có chính sách hỗ trợ về thuế, về vốn để các công ty PM có thể giảm giá bán tới mức phù hợp với khả năng đầu tư của các đơn vị trong ngành, nhất là các DN vừa và nhỏ'.

    Được biết, Bộ XD đang xem xét và đề ra chỉ tiêu, đến năm 2005, 100% DN XD Việt Nam sử dụng PM có bản quyền (trong và ngoài nước), 70% PM sử dụng là sản phẩm trong nước, chấm dứt việc các tổ chức có tư cách pháp nhân sử dụng PM bất hợp pháp bằng các chế tài cụ thể. Bộ cũng lưu ý các DNPM trong ngành nên quan tâm phát triển PMNM.

    Cuộc thi 'Sáng tạo PM chuyên ngành XD' lần đầu tiên do Bộ XD tổ chức chính là một nỗ lực để thực hiện mục tiêu trên (xem PCW B số 5/2004, trang 40).

    An Thái

     

    ID: B0406_12