• Thứ Năm, 06/01/2005 17:29 (GMT+7)

    Báo chí điện tử: Một năm nhìn lại

    50 tờ báo điện tử và website thông tin 'dot vn' với những đóng góp tích cực của mình đã mở ra một tương lai xán lạn cho báo chí Việt Nam.


    50 tờ báo điện tử và website thông tin "dot vn" với những đóng góp tích cực của mình đã mở ra một tương lai xán lạn cho báo chí Việt Nam.

    "Sinh sau" nhưng thu hút

    Không có Internet và CNTT thì không có báo điện tử (BĐT). Nói cách khác, BĐT chính là con đẻ của CNTT và Internet. Kể từ năm 1992 khi BĐT lần đầu tiên ra đời tại Chicago, rồi Đức, Anh; đến cuối năm 1996 cả thế giới đã có hơn 1400 tờ báo điện tử. Năm 2000, con số này tăng với tốc độ chóng mặt lên tới gần 9000 tờ. Năm 2003 có trên 14.000 tờ. Tổng giám đốc của Hiệp Hội Báo Chí Thế Giới, ông Timothy Balding, cho biết "lượng độc giả BĐT đã tăng 350% trong 5 năm qua và hiện nay đang là thời điểm bùng nổ tiêu thụ các ấn bản trực tuyến."
     

    Tại Việt Nam, tuy bắt nhịp hơi trễ nhưng BĐT đã nhanh chóng chiếm chỗ đứng nhất định trong lòng độc giả. Tờ Quê Hương điện tử ra đời trước nhưng dấu mốc đầu tiên được công nhận là năm 2000 với sự xuất hiện của VN Express và VASC Orient - tiền thân của VietnamNet. Hiện Việt Nam có khoảng 50 tờ báo điện tử, phát triển theo hướng chuyên nghiệp hoặc là phiên bản trực tuyến hỗ trợ cho báo giấy, truyền hình, phát thanh.

    Dù không thể thay thế hoàn toàn các loại hình báo chí khác, BĐT vẫn đang dần khẳng định ưu điểm. Đáng kể nhất là khả năng truyền tin tức thời và độ phổ cập rộng qua Internet. Với báo giấy, việc tăng lượng độc giả từ vài nghìn đến vài vạn/ năm là rất khó thì với BĐT, lượng độc giả tăng từng năm lên đến con số hàng triệu. Chẳng hạn với BĐT VietnamNet, mới ra đời được 3 năm nhưng hiện đã có hàng chục triệu lượt truy cập/ngày.

    Nhiều ưu thế hơn báo giấy?

    Theo ông Tạ Ngọc Tấn, giám đốc Phân Viện Báo Chí và Tuyên Truyền, thì CNTT đã và đang làm đảo lộn toàn bộ lĩnh vực báo chí, từ phương pháp tiếp cận, quy trình làm việc cho đến các loại hình hoạt động và phương pháp sáng tạo.

    Còn ông Thang Đức Thắng, tổng biên tập Vnexpress thì cho rằng: "CNTT có ảnh hưởng quyết định đến quy trình xuất bản báo điện tử, mà trước hết, nó giúp thiết lập một tòa soạn "phí giấy"".

    Ngày nay, phóng viên, biên tập viên BĐT không còn xa lạ với việc xuất bản báo ngay tại nhà hoặc ở một nơi xa cơ quan. Thậm chí, họ có thể lập trình trước giờ đăng tin; phân bổ xem tin nào trước, tin nào sau; đưa tin từ đâu; ở chuyên mục nào... nhờ phần mềm quản lý tòa soạn. Chính vì vậy, BĐT đã phải đầu tư không ít cho giải pháp quản lý tòa soạn.

    Tuy nhiên, BĐT và website thông tin khác nhau thế nào hiện vẫn là vấn đề gây nhiều tranh luận. Riêng với BĐT, cuộc chuyển đổi lên vị trí chuyên nghiệp còn liên quan đến vấn đề công nghệ. Với sự phát triển nhanh chóng của CNTT, BĐT đang dần tiến tới xu hướng tích hợp hóa các loại hình báo chí khác nhau (báo giấy, báo hình, báo nói) ngay trên Internet.

    Trong buổi ra mắt các tính năng multimedia của BĐT VietnamNet, ông Nguyễn Anh Tuấn, tổng biên tập VietnamNet phát biểu: "Chúng tôi mong muốn độc giả VietnamNet không chỉ đọc thông tin nóng mà còn có thể xem video clip, các chương trình truyền hình trực tiếp theo lựa chọn". Không dừng ở đó, một thư ký tòa soạn của BĐT còn thổ lộ mục tiêu ấp ủ: "Độc giả của BĐT cần phải được cảm nhận hình ảnh hay âm thanh trong đoạn phỏng vấn; hoặc tiếng lũ quét trong một thiên phóng sự ở ngay trên trang nội dung"...

    Về mặt nội dung, các BĐT gặp áp lực cạnh tranh gay gắt từng phút một. Chẳng hạn với vụ cứu tàu Indonesia gặp nạn ở Bình Định, cứ sau vài chục phút người ta lại thấy tin và bài nóng hổi trên các BĐT. Tuy nhiên, BĐT cũng không thiếu ưu thế về thời điểm và thời lượng đưa tin, đặt biệt so với báo giấy. Ví dụ vụ tai tiếng về phần mềm đoạt giải nhất TTVN 2004 iCMS, các BĐTcó thể đưa tin, bài liên tục trong ngày, thậm chí còn tạo các forum để độc giả tự do thảo luận.

    Mở hướng cho giải pháp phần mềm

    Theo dự đoán, chỉ một thời gian ngắn nữa, lượng BĐT của Việt Nam có thể tăng đến hàng trăm. Ngoài việc các cơ quan báo và tạp chí đua nhau xuất bản BĐT, dự đoán các tỉnh, thành phố lớn và một số bộ ngành với điều kiện hạ tầng có sẵn sẽ tích cực tham gia thị trường này. Đây hẳn là thị trường khá hấp dẫn cho các giải pháp quản lý tòa soạn điện tử của các công ty phần mềm Việt.

    Có thể tạm chia công nghệ thực hiện BĐT hiện nay làm 2 dạng: Thứ nhất là dạng "portal"- cổng thông tin - với công nghệ lọc thông tin tự động từ tất cả các BĐT khác. Dạng này thiếu các bài báo mang bản sắc riêng nhưng lại có thể đơn giản hóa đội ngũ và bao quát được thông tin. Dạng thứ hai là dạng chuyên nghiệp, có bộ máy phóng viên riêng, mạng lưới điều hành biên tập và xuất bản trực tuyến, xây dựng các kho cơ sở dữ liệu số...

    Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng làm phần mềm cho các tòa soạn BĐT không dễ vì phải hiểu biết đặc thù nghề báo. Cũng chính vì vậy, VietnamNet hay Vnexpress với đội ngũ CNTT có sẵn đã tự xây dựng giải pháp phần mềm cho mình.

    Mặc dù một số BĐT ở Việt Nam đã sẵn sàng về các tính năng mới nhưng lại đang vấp phải hạn chế về cơ sở hạ tầng mạng ở Việt Nam. Nhưng dù thế, cùng với tốc độ tăng nhanh chóng lượng độc giả Internet và doanh thu quảng cáo trên BĐT, chúng ta có quyền hy vọng về một tương lai xán lạn của BĐT ở Việt Nam.

    Hạnh Lê
     

    ID: B0501_9