• Thứ Ba, 20/09/2005 09:43 (GMT+7)

    Hành lang pháp lý cho thương mại điện tử

    Sáng 19/9/2005, tại Hà Nội, Bộ Thương Mại tổ chức hội thảo góp ý cho dự thảo Nghị Định về thương mại điện tử (TMĐT). Quyền lợi của người tiêu dùng được thể hiện trong dự thảo ra sao, các vấn đề kỹ thuật được giải quyết như thế nào... là những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm.

    Theo nhận định của Bộ Thương Mại, TMĐT ở Việt Nam hiện nay chưa phát triển là do các cơ quan chức năng chưa đưa ra được khung pháp lý về TMĐT. Cùng với Luật Thương Mại (sửa đổi) đã được thông qua vào tháng 5/2005, Luật Giao Dịch Điện Tử (dự kiến sẽ được thông qua vào cuối 2005), sự ra đời của Nghị Định về TMĐT là rất cần thiết để tạo một hành lang pháp lý cho doanh nghiệp (DN) hoạt động. Theo Bộ Thương Mại, Nghị Định sẽ hỗ trợ tối đa hoạt động kinh doanh hợp pháp, đồng thời không tạo ra những rào cản không cần thiết; bao quát những hoạt động TMĐT diễn ra trong thực tế; đề ra những quy định thực tế và khả thi, phù hợp với điều kiện Việt Nam. Theo thứ trưởng Bộ Thương Mại Lê Danh Vĩnh: “Phát triển TMĐT không thể tách rời xu hướng phát triển thị trường và hội nhập của Việt Nam”, và Nghị Định này sẽ cố gắng thể hiện điều đó.

    Tuy nhiên, các ý kiến góp ý trong hội thảo lại không mấy chú ý đến hoạt động của các DN mà chủ yếu tập trung vào vấn đề quyền lợi người tiêu dùng (NTD) trong thương mại điện tử và một số vấn đề kỹ thuật, công nghệ. TS Nguyễn Thành Phúc, phó viện trưởng Viện Chiến Lược Bưu Chính Viễn Thông và CNTT (Bộ Bưu Chính Viễn Thông), tổ trưởng tổ biên tập Luật CNTT cho rằng ứng dụng CNTT trong thương mại còn chưa phát triển tốt là do NTD e ngại sự không an toàn, không được bảo vệ khi tham gia mua bán trên không gian điện tử (dễ bị mất tiền). Vấn đề này trong các luật (như Luật Thương Mại, Luật GDĐT, Luật CNTT) không có điều kiện nêu kỹ, cho nên trong Nghị Định cần đề cập chi tiết hơn nữa để có thể bảo vệ quyền lợi NTD tốt hơn. Điều đó sẽ tác động mạnh đến tâm lý NTD và kích thích họ tham gia các hoạt động TMĐT.
    Ông Hoàng Anh Tuấn ở Hội Bảo Vệ Người Tiêu Dùng góp ý: việc bảo vệ quyền lợi NTD đã được thể hiện xuyên suốt Nghị Định nhưng còn chưa rõ, do đó trong các mục tiêu xây dựng Nghị Định, nên thêm vào mục tiêu “khuyến khích sự phát triển lành mạnh, bảo vệ lợi ích của các bên, lợi ích NTD”. Một đại biểu khác ở Ban Cơ Yếu Chính Phủ cũng cho rằng việc bảo vệ NTD không nên chỉ quy định ở Điều 26 của Nghị Định mà các điều khác cũng cần thể hiện được tinh thần đó. Mối quan hệ giữa các DN trên mạng và NTD là mối quan hệ bất đối xứng, vì NTD ít hiểu biết về CNTT, rất có thể bị lợi dụng hoặc gặp phải những lỗi vô ý gây thiệt hại trong quá trình giao dịch. Từ góc độ NTD, ông Vũ Bảo Thạch, phó giám đốc công ty Misoft (Bộ Quốc Phòng) cảm thấy không được yên tâm lắm khi Nghị Định chưa đề cập đến vấn đề thanh toán điện tử.

    Về mặt kỹ thuật, ông Vũ Bảo Thạch cho rằng Nghị Định nên đề cập rộng hơn đến các hình thức giao dịch điện tử. Ví dụ, nếu chỉ quy định về các website bán hàng thì hạn hẹp và phụ thuộc vào công nghệ, vì hiện nay đã xuất hiện những hình thức giao dịch khác, chẳng hạn có thể cài một phần mềm trình khách (client) vào máy và giao dịch qua đó luôn chứ không cần web. Hoặc nếu chỉ coi thông điệp dữ liệu là những thông điệp nằm trong các định dạng phổ biến thì cũng chưa ổn vì các đối tác hoàn toàn có thể thỏa thuận với nhau bằng các giải thuật mã hóa, dữ liệu nén. Trong việc xác định thông điệp dữ liệu có giá trị như bản gốc, Nghị Định mới chú ý tới những hợp đồng có chữ ký điện tử được gửi cho nhau, chứ chưa đề cập đến những cơ sở dữ liệu được đưa vào một bản ghi (log file), ký và gửi thẳng đến máy chủ của đối tác…

    Một điểm đáng chú ý nữa về Nghị Định này là nó hướng dẫn cho 2 luật (Luật Thương Mại sửa đổi, Luật Giao Dịch Điện Tử), và có liên quan đến nhiều luật - nghị định cũng trong giai đoạn soạn thảo hoặc mới được thông qua. Theo ông Nguyễn Thành Phúc, hiện nay Luật SHTT đang soạn thảo và có thể thấy rõ là luật này không thể bao quát hết được các vấn đề SHTT, nhất là trong môi trường điện tử, vì đây cũng là lĩnh vực mới. Vì thế, một số vấn đề Luật SHTT chưa đưa vào thì Nghị Định có thể điều chỉnh. Cũng về vấn đề này, ông Trần Quang Hùng, tổng thư ký Hiệp Hội DN Điện Tử Việt Nam góp ý với ban soạn thảo Nghị Định về TMĐT là nên làm việc với ban soạn thảo Luật GDĐT, Luật CNTT, ban soạn thảo Nghị Định về chữ ký điện tử để rà soát, thấy điều gì chồng chéo, trùng lặp thì sửa hoặc bỏ.

    N. Hưng

    ID: O0509_1