• Thứ Sáu, 01/09/2006 08:08 (GMT+7)

    Khó khăn trong đào tạo nhân lực cho TMĐT

    Theo báo cáo tổng kết tình hình Thương Mại Điện Tử (TMĐT) năm 2005 thì TMĐT ở Việt Nam đã qua giai đoạn hình thành và bắt đầu chuyển sang thời kỳ phát triển mạnh mẽ. Thế nhưng, thực trạng đào tạo nguồn nhân lực cho TMĐT vẫn còn đang trong giai đoạn định hình với nhiều khó khăn.

    Mới đây, Vụ TMĐT (Bộ Thương Mại) và Bộ GDĐT đã cùng phối hợp tổ chức hội thảo “Đào tạo TMĐT trong các trường ĐH, CĐ” tại Hà Nội. Các ý kiến tại hội thảo cho thấy việc đào tạo nhân lực cho ngành này đang gặp nhiều khó khăn.

    Nhân lực làm về TMĐT luôn được đòi hỏi phải có kiến thức về 2 lĩnh vực là CNTT và quản trị kinh doanh (QTKD). Trên thế giới hiện tồn tại các quan điểm khác nhau về đào tạo TMĐT. Nổi bật lên là 3 quan điểm: đào tạo CNTT-TT cho TMĐT; đào tạo QTKD TMĐT và đào tạo TMĐT liên ngành (kết hợp 2 quan điểm trên). Dù lựa chọn cách tiếp cận nào nhưng tỉ lệ CNTT/QTKD trong chương trình là bao nhiêu thì phù hợp luôn là một bài toán khó đối với những người lên chương trình đào tạo. Ông Nguyễn Hoàng Long, chủ nhiệm khoa TMĐT, ĐH Thương Mại thừa nhận “độ chuyên sâu kiến thức và kỹ năng CNTT-TT cũng dao động trong biên độ lớn khi so sánh các chương trình đào tạo TMĐT theo tiếp cận quản trị kinh doanh ở các cơ sở đào tạo khác nhau”.

    Không tính các cơ sở đào tạo, các khóa đào tạo ngắn hạn về TMĐT,

     Qua điều tra trên 200 tổ chức có cung cấp dịch vụ đào tạo CNTT và TMĐT cho thấy các khóa đào tạo về CNTT và TMĐT ở nước ta chủ yếu được thực hiện dưới những hình thức sau: đào tạo chính quy dài hạn 16%; đào tạo tập trung ngắn hạn 33%; đào tạo theo đặt hàng của tổ chức 37%; đàp tạo trực tuyến 9%; các hình thức khác 5%. (nguồn Vụ TMĐT, Bộ Thương Mại)
    ngay đến các trường ĐH lớn khi mở ra chuyên ngành này cũng gặp nhiều khó khăn. Nguồn tài liệu cho các chương trình giảng dạy về TMĐT Việt Nam chủ yếu từ nước ngoài và qua mạng Internet. Trường ĐH Ngoại Thương sử dụng giáo trình riêng do các giáo viên bộ môn  biên soạn nhưng theo thầy Nguyễn Văn Thoan, trưởng bộ môn TMĐT, ĐH Ngoại Thương, do chủ yếu dựa trên kiến thức của giáo viên trong trường nên mảng kiến thức về CNTT còn mỏng. Hiện tại nhà trường đang xây dựng chương trình đào tạo cử nhân ngành QTKD, chuyên ngành TMĐT và đưa vào phần tự chọn nhiều nội dung nâng cao về CNTT: Quản trị và thiết kế cơ sở dữ liệu SQL, Java, Microsoft .NET… Nhà trường cũng đề xuất hướng đào tạo theo tín chỉ vì đây là chuyên ngành có sự giao thoa rộng với các chuyên ngành khác, sinh viên có điều kiện học thêm về CNTT, QTKD và hệ thống thông tin quản trị.

    Điều kiện thực hành cho sinh viên ngành TMĐT hiện cũng còn rất kém. Nhìn chung vẫn là học chay mà thiếu các sàn giao dịch mô phỏng các sàn giao dịch thật để sinh viên thực tập. Hiện có một phần mềm mô phỏng TMĐT của Trung Tâm Thông Tin Thương Mại (Bộ Thương Mại) phát triển nhưng chủ yếu mô phỏng về các giao dịch thương mại điện tử  bao gồm các quy trình mua/bán hàng, thanh toán, quản lý hàng, đơn hàng… Trong khi đó, tại một số trường ĐH nước ngoài như ĐH Tổng Hợp Hồng Kông có 2 sàn giao dịch điện tử với các số liệu thật để cho sinh viên thực tập (sinh viên chỉ không được cấp account để giao dịch). Không chỉ sinh viên mà ngay đến giáo viên cũng có người bộc bạch “bản thân mình dạy về thanh toán điện tử nhưng thực tế chưa thanh toán qua mạng bao giờ”. Điều này một phần do TMĐT ở nước ta cũng mới phát triển. Còn nguồn giáo viên phần lớn chỉ được đào tạo ngắn hạn ở nước ngoài về chuyên ngành này. Như ở ĐH Thương Mại, tỷ lệ này chiếm 70%. Thầy Long tâm sự: Tìm mãi mới có 3 người được đào tạo chính quy ở nước ngoài, trong đó có một người đang làm việc ở một doanh nghiệp lớn trong nước và đã từ chối về làm giảng viên. 

    Để tìm giải pháp cho vấn đề hiện nay, thầy Long gợi ý các bước cần giải quyết, từ việc lên khung chương trình, xây dựng tập bài giảng mẫu rồi tuyển lựa và biên soạn thành một cuốn giáo trình hoàn chỉnh. Chương trình đào tạo cũng cần có 3 nội dung: Môi trường chính sách chiến lược về TMĐT; Quản trị, tác nghiệp TMĐT và CNTT cho TMĐT. Không ai khác ngoài Bộ GDĐT cần hỗ trợ các trường trong việc xây dựng khung chương trình chuyên ngành TMĐT thống nhất, xây dựng đề cương chi tiết các môn học chuyên sâu về TMĐT.

    Thu Nga

    ID: O0609_1