• Thứ Sáu, 15/12/2006 09:14 (GMT+7)

    Chính phủ điện tử tại Việt Nam: vẫn thiếu chương trình tổng thể

    Đây là lần thứ 4 hội nghị chính phủ điện tử (CPĐT) tại Việt Nam (VN) được tổ chức. Tuy nhiên, thay vì đưa ra một chương trình phát triển tổng thể ở tầm quốc gia thì những người trong cuộc lại loay hoay với câu hỏi: “Ai chịu trách nhiệm xây dựng CPĐT tại VN”.

    Phát triển cục bộ

     

    Hơn 500 đại biểu đã tham dự hội nghị CPĐT diễn ra tại Hà Nội trong 2 ngày 13-14/12 

    Báo cáo thành tích được nhắc tới nhiều và dễ thấy nhất trong nỗ lực triển khai CPĐT tại Việt Nam đến nay có lẽ là số lượng các website và cổng thông tin (portal) được xây dựng. Theo báo cáo, 70% các bộ ngành và 80% tỉnh thành phố trực thuộc trung ương hiện nay có website và cổng giao dịch điện tử.

     

    Ngoài ra, còn có hàng trăm website khác của các sở, ban, ngành, cục, vụ, viện nghiên cứu, trường đại học được thiết lập. Đây là kết quả ban đầu từ các đề án. Tin học hóa hoạt động trong các cơ quan Đảng và đề án tin học hóa quản lý hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2005.

     

    Tuy nhiên, số lượng website nhiều không đồng nghĩa với sự sẵn sàng của một CPĐT. Trong thời đại CNTT, khi mà ngay từng cá nhân cũng có thể tự tạo cho mình một website thì các nỗ lực trên có lẽ chưa nói lên điều gì nhiều.

     

    Cho đến nay, đi đầu trong các nỗ lực đơn giản hóa thủ tục hành chính cho công dân, doanh nghiệp và thực hiện cơ chế "một cửa” trong một số công đoạn có thể kể đến: bộ Thương Mại với việc cấp quota qua mạng cho các doanh nghiệp dệt may; bộ Tài Nguyên Môi Trường lên lịch tiếp dân trực tuyến hàng quý; tổng cục Hải Quan với tiến trình thông quan điện tử; TP.HCM với cam kết “một cửa” tại các sở, ngành, quận huyện; Hà Nội với nỗ lực ban đầu là công khai hóa các thủ tục hành chính trên cổng giao tiếp điện tử….  

     

    Ông Lê Mạnh Hà, giám đốc sở Bưu Chính Viễn Thông TP.HCM cho biết, hiện TP.HCM đã xây dựng được cơ sở dữ liệu thống nhất tới 22/24 sở, ngành quận huyện để cung cấp thông tin cho người dân. Như vậy, trước mắt đã đáp ứng nhu cầu “một cửa” thông tin cho cư dân thành phố. Tuy nhiên, trong khi lạc quan về kết quả của địa phương thì ông lại bi quan ở cấp Chính Phủ vì theo ông đánh giá: “Đến giờ, mọi người vẫn chỉ họp mà không có hành động thực tế, thiếu một chương trình tổng thể về CPĐT sao cho thực khả thi”.

     

    Thiếu một kế hoạch tổng thể

     

    Một trong những khó khăn nổi cộm của Việt Nam trong việc triển khai CPĐT theo mục tiêu

    Bộ Tài Nguyên Môi Trường là cơ quan chính phủ đầu tiên tổ chức tiếp dân trực tuyến.

    “Chính Phủ vì người dân” là thiếu liên kết, tích hợp các cơ quan, tổ chức để thực hiện cơ chế hành chính một cửa. Điều mà các chuyên gia tư vấn về CPĐT đến từ Singapore, Hàn Quốc và các quốc gia phát triển khác đã chia sẻ với Việt Nam rất nhiều trong mỗi lần hội nghị là tầm quan trọng của việc cần phải có một chiến lược phát triển tổng thể về CPĐT ở tầm quốc gia.

     

    Tại hội nghị lần thứ tư về CPĐT diễn ra tại Hà Nội trong 2 ngày 13-14/12/2006, chuyên gia đến từ Microsoft vẫn một lần nữa nhắc lại điều đó: “Việc triển khai CPĐT cần có một tầm nhìn chuẩn ngay từ ban đầu, vì không thể triển khai giữa chừng rồi mới định hình. Tại Anh, nơi Microsoft từng làm việc, Chính Phủ Anh đã đưa ra các chiến lược rất rõ ràng như: Chính Phủ cần làm gì và họ đã có công nghệ đến đâu, những gì họ cần để phát triển thành công CPĐT. Sau đó, họ làm việc với Microsoft để xem họ cần thiết phải mua những kỹ năng gì, chuyên môn gì...”.

     

    Đầu năm 2005, những người tâm huyết với việc xây dựng CPĐT đã từng hy vọng rằng: kế hoạch tổng thể phát triển CPĐT VN đến năm 2010 sẽ được Thủ Tướng phê duyệt. Nhưng cho đến nay, gần 2 năm đã trôi qua, Việt Nam vẫn thiếu một kế hoạch phát triển tổng thể ở tầm quốc gia. Chính vì điều đó nên việc phối hợp giữa các bộ, ngành, tỉnh, thành trong nỗ lực xây dựng CPĐT luôn vấp phải trở ngại, lúng túng, các công trình xây dựng CPĐT ở các địa phương, ban ngành, không phát huy hết công năng là điều khó tránh khỏi.

     

    Cũng vì vậy, thứ trưởng bộ Bưu Chính Viễn Thông Vũ Đức Đam đã đặt ra những câu hỏi gây nhiều tranh cãi tại hội nghị nhưng không phải là thừa, đó là: Chúng ta đã quyết tâm sâu sắc xây dựng CPĐT chưa? Những quyết tâm đó đã được biến thành dự án thực hiện cụ thể chưa? Chúng ta đã có mô hình tổng thể phù hợp với tình hình thế giới hay chưa? Ai chịu trách nhiệm xây dựng CPĐT tại VN?

     

    Không thể chậm trễ

     

    Trước việc Việt Nam là thành viên thứ 150 của tổ chức Thương Mại Thế Giới WTO, các chuyên gia nhận định Việt Nam không thể chậm trễ trong việc xây dựng CPĐT. Vì lẽ đơn giản, xây dựng thành công CPĐT là khẳng định rõ ràng nhất trình độ phát triển của một quốc gia cũng như thể hiện cam kết minh bạch và hiện đại hóa các thể chế hành chính giữa Chính Phủ với người dân và doanh nghiệp.

     

    Cục Hải Quan Hải Phòng đang phấn đấu đến năm 2008 sẽ trở thành cục Hải Quan Điện Tử

    Trong 2 năm qua, Việt Nam đã bị tụt hậu quá nhiều về phát triển CPĐT, trong khi lại mất rất nhiều thời gian cho việc tranh cãi xem đơn vị, bộ ngành nào chịu trách nhiệm phát triển CPĐT tại Việt Nam. Hệ quả của việc chậm chễ thiếu một kế hoạch tổng thể từ trên xuống dưới, ai cũng rõ, đó sẽ là sự lãng phí lớn và những rủi ro không đo lường hết bởi sự thiếu nhất quán giữa các hệ thống.

     

    Hàng chục trung tâm tích hợp dữ liệu nằm đó - không vận hành. Hàng trăm ngàn máy tính, hệ thống mạng tại nhiều cơ quan quản lý nhà nước cấp trung ương và địa phương được đầu tư để sẵn sàng cho tỉnh điện tử, cơ quan điện tử thực chất vẫn chỉ đáp ứng nhu cầu xóa mù tin học đối với các cán bộ quản lý chứ chưa phát huy công năng với người dân và doanh nghiệp.

     

    Các phần mềm dùng chung đã được cài đặt tại các bộ, ngành, sở, quận huyện đang phát triển theo những đề án riêng đứng trước câu hỏi rồi sẽ kết nối với nhau thế nào... Một nhà quản lý đã nhận định rằng: Nếu CNTT được ứng dụng ngay vào thời điểm đầu tư thì sẽ không lãng phí. Nhưng nếu phải chờ đợi thì đó sẽ sự lãng phí khủng khiếp. Có lẽ những lãng phí vô hình trên và những vấn đề nan giải trong tổ chức, quản lý sẽ còn tiếp diễn theo tốc độ gia tăng hơn khi mà Việt Nam vẫn chậm trễ đưa ra quy hoạch phát triển tổng thể về CPĐT.

     

    Hạnh Lê

    ID: O0612_1