• Thứ Sáu, 04/05/2007 14:19 (GMT+7)

    Đề án 112: Sau điểm kết...

    Ngày 19/4/2007, Thủ Tướng Chính Phủ đã chỉ đạo ngừng triển khai Đề Án 112, một đề án mà tạp chí Thế Giới Vi Tính – PC World Vietnam cũng đã nhiều lần đặt dấu hỏi về hiệu quả của nó. Sau sự kết thúc này, hàng loạt vấn đề mới lại được đặt ra.

    Doanh nghiệp: xác định mất tiền

       

    Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc CP, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm xây dựng kế hoạch 5 năm về ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan mình (sau đây gọi là kế hoạch 5 năm), trình TTCP phê duyệt hoặc đề nghị TTCP ủy quyền cho cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Bộ BCVT có trách nhiệm hướng dẫn xây dựng và thẩm định kế hoạch 5 năm trước khi trình TTCP phê duyệt.
    Người đứng đầu cơ quan nhà nước trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về hoạt động ứng dụng CNTT trong lĩnh vực, địa phương và tổ chức, cơ quan của mình; chỉ đạo xây dựng kế hoạch 5 năm, phê duyệt kế hoạch hàng năm về ứng dụng CNTT trong lĩnh vực, địa phương và tổ chức, cơ quan của mình.
    (Theo nghị định 64/2007/NĐ-CP ngày 10/4/2007 của CP
    về ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà nước)

     
       
       

    Theo giám đốc một doanh nghiệp (DN) CNTT tham gia Đề Án 112 (ĐA 112), đầu tư của các DN cho 112 là đầu tư 1 lần (không như sản xuất ra PM rồi bán nhiều lần), nên đó không phải là đầu tư hiệu quả cao. Nhưng ngay cả khoản tiền như thế cũng khó được thanh toán một cách đầy đủ vì phải chờ kiểm toán hoặc thanh tra làm việc xong với ban quản lý (BQL) ĐA 112 (mới có thể giải ngân). Quá trình này không phải là mau chóng và đơn giản, cho nên hầu hết các DN có tư tưởng "cam chịu", xem như không có khoản tiền đó nữa, hoặc được bao nhiêu cũng được để tập trung lo việc khác. Thiệt hại này ở mỗi DN đều đến con số hàng tỉ đồng.

    Tuy nhiên, thiệt hại lớn hơn đối với các DN này là đã họ bỏ công sức, tiền của đầu tư để chờ khi dự án hoàn thành thì họ có thể bán được giải pháp dịch vụ. Nếu điều đó không xảy ra thì xem như đầu tư vào khoảng trống.

    Quy trình làm PM của ĐA 112, có 4 giai đoạn: khảo sát – phân tích thiết kế - lập trình - chạy thử nghiệm. Tuy nhiên, mỗi công ty chỉ làm một giai đoạn. Có những công ty chỉ làm khảo sát và phân tích thiết kế, rồi cuối cùng không được dùng; có công ty làm lập trình, rồi cũng không được chọn. Công sức, tiền của đổ vào từng giai đoạn riêng rẽ như vậy không mang lại cho DN điều gì (vì chỉ là một phần của dự án). Theo vị giám đốc nọ, thiệt hại từ những khâu làm trước, làm sẵn, làm chờ như thế có thể lên tới hàng chục tỉ đồng. Trong khi đó, lại có những PM được chọn dù không được hình thành trong quá trình triển khai dự án và không làm theo đúng quy trình.

    Với cách làm này, không chỉ DN mà Chính Phủ cũng thiệt hại vì không có hệ thống (CNTT) để vận hành, công dân không có dịch vụ để dùng, chi phí xã hội do đó rất lớn.

    Một giám đốc DN khác bức xúc: những công ty làm sản phẩm PM chỉ được tạm ứng rất ít kinh phí, trong khi một sản phẩm lớn như vậy cần rất nhiều thời gian và chi phí lớn. Làm thì lỗ, không làm thì "danh dự" và mối quan hệ khó bảo toàn. Một PM tham gia ĐA 112 đã được biết đến trên cả nước rồi bị huỷ bỏ thì thật đau lòng. Trong khi đó, phần lớn các công ty tham gia phần triển khai đã nhận một nửa số tiền trong hợp đồng, xem như "đã thắng". Nếu tiếp tục hỗ trợ các công ty triển khai với một số tiền cao như thế thì bất hợp lý đối với công ty làm PM.

    Chính phủ hay nhà nước điện tử?

     

    Tránh "trăm hoa đua nở"
    Nếu để cho các cơ quan bộ, UBDN cấp tỉnh tự xây dựng kế hoạch ứng dụng CNTT, thì có thể có nhiều rủi ro do tình trạng "trăm hoa đua nở", không ai bảo được ai. Theo tôi, Nhà Nước cần có một cơ quan quản lý thống nhất, không phải là cầm trịch các hợp đồng kinh tế, mà là đưa ra các chuẩn cho quốc gia và kiến trúc CPĐT. Các cơ quan bộ, ngang bộ, cơ quan thuộc CP và các địa phương là các cơ quan thực hiện và sự chủ động của họ là ở trong việc thực hiện chứ không phải là nghĩ ra chuẩn và kiến trúc. Cần có cái nhìn rất tổng thể: Chỗ nào tập trung, chỗ nào phi tập trung cho một nền hành chính điện tử quốc gia.
    Ông Trần Lương Sơn,
    giám đốc công ty VietSoftware

       

    Theo chỉ đạo của Thủ Tướng Chính Phủ (TTCP), tin học hóa quản lý hành chính nhà nước phải được tiếp tục triển khai mạnh mẽ, nhưng thực hiện theo đúng nghị định 64/2007/NĐ-CP ngày 10/4/2007 của Chính Phủ về ứng dụng CNTT trong các cơ quan nhà nước. Được biết, Thủ Tướng đã giao bộ BCVT soạn đề án cho giai đoạn tiếp theo dựa trên nền nghị định 64 và thu gọn các mục tiêu cho khả thi.

    Theo TS Mai Anh, nghị định 64 có một số nội dung liên quan đến chính phủ điện tử (CPĐT), như cung cấp dịch vụ công và công bố công khai lộ trình cung cấp dịch vụ công. Tuy nhiên, xây dựng CPĐT theo hướng nào là cả một vấn đề. Nếu làm CPĐT như các nước (tức chỉ có hành pháp), thì bộ BCVT có thể là cơ quan thường trực, chủ trì, đốc thúc bộ, ngành, liên ngành triển khai. Nhưng tại Việt Nam nếu làm theo hướng CPĐT như các nước khác thì một loạt tổ chức lớn trong hệ thống chính trị sẽ đứng ngoài cuộc. Do đó chúng ta nên hướng đến một "nhà nước điện tử" (bao gồm cả hệ thống chính trị). Lúc đó thì một bộ không điều hành được mà chính Thủ Tướng phải trực tiếp chỉ đạo.

    Việc xây dựng nhà nước điện tử sẽ bao gồm rất nhiều chương trình. Trong hội thảo về thương mại điện tử (TMĐT) gần đây, nhiều ý kiến cho rằng không thể tách CPĐT khỏi TMĐT. Phải có dịch vụ công trực tuyến (như hải quan, thuế, chứng từ điện tử) mới có TMĐT đúng nghĩa. Giả sử hai mảng đó đã làm tốt thì phải hỗ trợ người dân vào mạng để hưởng dịch vụ công trực tuyến, tức là bàn đến "công dân điện tử".

    Trong thời gian qua, Việt Nam có đến 14 chương trình quốc gia về ứng dụng CNTT, tất cả đều được tiến hành độc lập, không có liên kết ngang, không có hệ thống tác nghiệp nghiệp vụ liên ngành, nên không phát huy tác dụng mạnh mẽ. Nếu tới đây, một đề án mới lại được đứng độc lập thì khó tạo được hiệu quả cao. "Theo quan điểm cá nhân tôi, phải làm đồng bộ, liên hoàn tất cả các hoạt động kinh tế - xã hội ứng dụng CNTT, trong đó đặc biệt là nhà nước điện tử, TMĐT, công dân điện tử. Khi đó cơ quan thường trực điều phối chương trình không thể là một bộ nữa, và nghị định 64 cũng sẽ chỉ chiếm một mảng (về việc CP sử dụng CNTT) trong bối cảnh lớn về nhà nước điện tử" – TS Mai Anh nhận định.

       

    Thủ Tướng nêu rõ: Đề Án 112 đã không thực hiện được mục tiêu, nhiệm vụ tin học hóa quản lý hành chính nhà nước được TTCP giao. Thủ Tướng bức xúc nhận xét, nhiều năm làm việc ở trụ sở CP, từ khi có ĐA 112 đến nay, không thấy mang lại tiện ích, ứng dụng nào cho công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành của CP, TTCP.
    (Theo website Chính Phủ)

     
       
       

    Phía các DN cũng có nhiều ý kiến đóng góp cụ thể cho giai đoạn tới. Một trong những mong muốn lớn nhất là Nhà Nước cần kiểm soát chặt các hiện tượng tiêu cực, tạo điều kiện cho những công ty có sản phẩm tốt được đóng góp phục vụ nhân dân và CP, không nên quá tập trung thảo luận về công nghệ, mô hình kiến trúc mà quên các vấn đề tiêu cực, tham nhũng.

    Theo ông Đào Kiến Quốc (công ty Selab), nên có hội đồng đánh giá thật cẩn thận để xem xét thất bại nằm ở đâu. Nếu không đánh giá được thất bại, chúng ta có thể lặp lại những sai lầm cũ và gây lãng phí những tài nguyên đã tạo được. Đối với PM dùng chung chẳng hạn, cần đánh giá lại vì không phải PM nào cũng dở. Đối với các PM tốt, cần giao cho các công ty sản xuất PM đó hoàn thiện, thậm chí cấp thêm kinh phí cho họ... Và điều rất quan trọng là phải tạo được các chuẩn trao đổi dữ liệu. Theo ông Quốc, việc đánh giá nên khởi động sớm và cần khoảng 6 tháng đánh giá, sau đó có thể triển khai.

    Thuỵ Anh

    ID: B0705_9