• Thứ Năm, 29/05/2008 10:09 (GMT+7)

    Kỷ niệm 40 năm viện CNTT - viện KHCN Việt Nam

    Ngày 23/5/2008, viện CNTT đã gặp mặt những người từng công tác tại Viện, các đơn vị tiền thân của Viện nhân ngày truyền thống. Minsk-22 là cỗ máy gắn liền với sự kiện này.

    Viện CNTT - viện KHCN Việt Nam ngày nay.

    Trước đó, viện CNTT đã có quyết định lấy ngày 24/5 hàng năm làm ngày truyền thống của Viện. 40 năm trước, ngày 24/5/1968 là ngày uỷ ban Khoa Học Kỹ Thuật Nhà Nước (UBKHKTNN) đã có quyết định thành lập phòng Toán Học Tính Toán thuộc UBKHKTNN. Sau đó, phòng Máy Tính và ban Điều Khiển thuộc UBKHKTNN đều là các đơn vị tiền thân của viện CNTT ngày nay.

    Nghiên cứu – Phát triển – Đào tạo

    Tới dự ngày truyền thống có GS.TS Chu Văn Minh, chủ tịch viện Khoa Học và Công Nghệ (KHCN) Việt Nam; GS.TSKH Đặng Vũ Minh, chủ nhiệm uỷ ban Khoa Học, Công Nghệ và Môi Trường của Quốc Hội, nguyên chủ tịch viện KHCN Việt Nam; ông Nguyễn Minh Hồng, thứ trưởng bộ TTTT; ông Lê Đình Tiến, thứ trưởng bộ KHCN; ông Trần Văn Nhung, thứ trưởng bộ GDĐT; ông Đỗ Xuân Thọ, chủ tịch hội Tin Học Việt Nam và nhiều đại diện của các viện, trường, các ngành khác. Đặc biệt có nhiều người trước đây đã từng khai thác sử dụng máy tính Minsk-22 cũng đến dự.

    Trong lễ kỷ niệm lần này, sau phát biểu của PGS.TS. Vũ Đức Thi, quyền viện trưởng, các ông Chu Văn Minh, Nguyễn Minh Hồng, Lê Đình Tiến, Đỗ Xuân Thọ đã có lời chúc mừng. Các phát biểu toát lên một bề dày phát triển của Viện, một tổ chức khoa học mạnh về CNTT ở nước ta, có hơn 200 thành viên trong đó có 50 tiến sĩ (TS) và tiến sĩ khoa học (TSKH), 20 giáo sư (GS) và phó giáo sư (PGS).

    Viện đã có nhiều sản phẩm phần mềm như VnDOCR 4.0 - phần mềm nhận dạng chữ Việt in; MarkRead 1.0 - phần mềm nhập tự động phiếu điều tra; VnOnline 1.0 - phần mềm nhận dạng chữ viết tay trực tuyến cho Tablet PC; VnVoice 1.5 - hệ thống tổng hợp tiếng Việt; PopMap - hệ thống tương tác và trợ giúp quyết định trong các hoạt động dân số; hệ thống kiểm soát Internet; mô hình và công cụ phát triển các hệ thống thông tin phục vụ quản lý hành chính…

    Viện CNTT là đơn vị đào tạo TS tin học và tự động hóa hàng đầu ở Việt Nam. Số nghiên cứu sinh đã bảo vệ :50; số nghiên cứu sinh thường xuyên: 40. GS.TSKH Phan Đình Diệu là viện trưởng đầu tiên; GS.TS Nguyễn Lãm đại diện cho đơn vị tiền thân là phòng Toán Học Tính Toán; PGS. TS Nguyễn Gia Hiểu, đại diện cho ban Điều Khiển cũng đã nói lên tình cảm gắn bó ,thân thiết của những tập thể đầu tiên, tiền thân của Viện.

    Minsk-22: Máy tính điện tử đầu tiên

    Ban đầu, phòng Toán Học Tính Toán, UBKHKTNN chịu trách nhiệm quản lý, tổ chức khai thác máy tính điện tử Minsk-22 phục vụ cho sản xuất và chiến đấu. Minsk-22 là máy tính điện tử đầu tiên ở nước ta. Ý tưởng đầu tiên về xây dựng ngành CNTT, lúc đó gọi là ngành máy tính điện tử, là của GS Tạ Quang Bửu. Ngay từ năm 1962, ông đã cử 9 người sang Liên Xô thực tập. Đến năm 1967, lại cử thêm một đoàn sang TP.Minsk để chuẩn bị tiếp nhận máy Minsk-22. Máy Minsk-22 có tốc độ vẻn vẹn 6.000 phép tính/giây, bộ nhớ chỉ có 32K nhưng rất đồ sộ! Phải đặt nó trong một gian phòng hàng trăm mét vuông. Phải có một máy biến thế riêng cỡ 50KVA cho nó. Nếu kể cả các máy đục bìa, máy đục băng thì dàn máy Minsk-22 chiếm cả một nửa lầu trệt bên phải của tòa nhà 39 Trần Hưng Đạo (Hà Nội, trụ sở của UBKHKTNN). Việc đặt máy ở đây là một quyết định táo bạo của GS Tạ Quang Bửu và chủ nhiệm UBKHKTNN Trần Đại Nghĩa vì lúc đó các cơ quan phải đi sơ tán và máy bay địch có thể bắn phá bất kỳ lúc nào!

    Khi máy Minsk-22 về đến ga Đồng Đăng (Lạng Sơn), anh (nay là GS.TS) Trần Thành Trai dẫn đầu một nhóm 3 người lên tận nơi áp tải về. Hơn chục kiện hàng, mỗi kiện nặng hàng tấn đã được chuyên chở về đến 39 Trần Hưng Đạo an toàn. Rồi, việc tháo dỡ hàng, lắp đặt máy bắt đầu. Mọi người làm việc ngày đêm rất vất vả nhưng tràn ngập niềm vui. Các chuyên gia Liên Xô cùng các kỹ sư điện tử, kỹ sư cơ khí và công nhân kỹ thuật, nhân viên lập trình Việt Nam đã lắp đặt máy và cho chạy rà trơn. Máy chạy tốt, ổn định, có thể khai thác được ngay! Tổ thao tác máy, đục lỗ số liệu phần lớn là nữ. Tổ hậu cần phần lớn là nam. Họ là những người trực tiếp đảm bảo cho máy vận hành.

    Vì Minsk-22 là máy tính điện tử đầu tiên nên nơi đây thu hút rất nhiều cán bộ KHKT ở các trường, các viện nghiên cứu, các cơ quan Trung Ương cũng như Hà Nội. Ông Phan Đình Diệu bảo vệ xong TSKH ở Liên Xô cũng đã về với phòng Toán Học Tính Toán. Và chính từ đây, ông đã xây dựng viện Khoa Học Tính Toán và Điều Khiển. Rất nhiều chuyên gia CNTT gạo cội của nước nhà đã từng có thời gian tham gia khai thác máy Minsk-22. Đó là vào thời gian máy bay địch có thể bắn phá bất kỳ lúc nào, các cơ quan phải đi sơ tán khỏi Hà Nội, điện thất thường, thế mà máy tính vẫn làm việc ngày đêm, 2 ca rồi 3 ca. Muốn sử dụng máy phải đăng ký trước hàng tuần lễ. Mọi người làm việc hăng say, không bao giờ tỏ ra khó khăn với bất kỳ ai đến yêu cầu tính toán. Không khí làm việc, phục vụ vô tư thời đó là vậy!

    Đội ngũ khai thác, vận hành Minsk-22 đặc biệt ghi nhớ cố Thủ Tướng Phạm Văn Đồng: cố Thủ Tướng đã đến thăm ngay khi máy mới bắt đầu chạy rà trơn và sau này còn tiếp xúc nhiều lần nữa. Thậm chí cố Thủ Tướng đã từng chiêu đãi anh chị em khai thác vận hành máy Minsk-22 một buổi diễn văn nghệ ở Nhà Hát Lớn. Về phía UBKHKTNN, uỷ ban đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho máy MINSK-22 vận hành. Tập thể những người khai thác, vận hành Minsk-22 ghi nhớ GS Tạ Quang Bửu. Những gì diễn ra trong những ngày đầu tiên của Minsk-22 đều theo kịch bản của GS, tuy tại thời điểm đó GS phải chuyển sang làm bộ trưởng bộ Đại Học (bộ GDĐT bây giờ).

    GS.TS. Nguyễn Lãm

    ID: O0805_1