• Thứ Tư, 28/04/2010 21:01 (GMT+7)

    “Theo dòng sử Việt” – Âm hưởng cuộc sống

    Thu Nga
    Đó là đánh giá của PGS.TS Nguyễn Hải Kế, Trưởng khoa Lịch sử, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội về cuộc thi “Theo dòng sử Việt” đang được giới trẻ quan tâm.

    Các câu hỏi trong cuộc thi "Theo dòng sử Việt" được trình bày kèm hình ảnh, video.
    “Theo dòng sử Việt” là cuộc thi lịch sử đầu tiên trên ĐTDĐ sử dụng công nghệ Socbay iMedia của công ty Naiscorp và được sự cố vấn của các giáo sư, tiến sĩ sử học thuộc trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội.

    Để tham gia, người dùng sẽ trả lời các câu hỏi trắc nghiệm ngay trên ĐTDĐ với bộ câu hỏi gồm 58 câu (tượng trưng cho 58 ngày đêm diễn ra Chiến dịch lịch sử Mùa xuân 1975). Người chơi không bắt buộc phải trả lời hết tất cả các câu hỏi. Người chiến thắng là người có tổng số điểm cao nhất và có thời gian trả lời ngắn nhất. Thông tin và kết quả cuộc thi cũng được cập nhật liên tục ngay trên phần mềm Socbay iMedia giúp người tham gia dễ dàng theo dõi diễn biến cuộc thi cũng như đảm bảo tính khách quan.

    Theo thầy Nguyễn Hải Kế, điểm đặc biệt cũng là điểm hấp dẫn của cuộc thi là ở “dung lượng sống” trong cách trình bày, qua các thước phim tư liệu quý, những hình ảnh chân thực, những bài hát bất hủ giúp người chơi tiếp cận các kiến thức lịch sử một cách tự nhiên như một nhu cầu tự thân.

    Cuộc thi sẽ kéo dài đến hết 3/5/2010. Tính từ khi bắt đầu - 20/4/2010, trung bình mỗi ngày có trên 1.000 lượt trả lời. Theo thống kê của Ban tổ chức, đối tượng tham dự phần lớn là các bạn trẻ thế hệ 8x, 9x, một số ít thuộc thế hệ 7x.

    Chi tiết xem tại http://mobile.socbay.com/theodongsuviet.

    Phóng viên TGVT – PC World Việt Nam cũng đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Hải Kế, người trực tiếp tham gia cố vấn nội dung cho cuộc thi.

    Xin thầy cho ý kiến đánh giá về kiến thức sử học của thế hệ trẻ hôm nay?

    PGS.TS Nguyễn Hải Kế, Trưởng khoa Lịch sử, ĐH KHXH và NV Hà Nội.

    Tôi hay gặp những câu hỏi như vậy. Trong thập niên vừa qua, người ta hay hỏi tôi về kiến thức sử học của giới trẻ. Cũng phải lưu ý với mọi người, tôi chưa bao giờ quan niệm kiến thức sử học là một thứ kiến thức "làm cảnh". Sử cũng như tin cũng như các môn học khác là một thứ dung lượng cần thiết của cuộc đời mỗi người. Sử chính là cuộc đời, sử cũng là một trong những nhu cầu tự thân, tôi dùng từ “dung lượng sống”, nhất là với thanh niên ngày nay. Còn khi ta biến sử thành những lời rao giảng, tuyên truyền, định hướng một thứ nào đó thì nó có thể không thích hợp vào trong cái thu lượm của con người.

    Sử là cuộc đời bởi cuộc sống không phải nhìn một chiều từ quá khứ đến hiện tại hay từ hiện tại đến tương lai. Người ta khám phá về tương lai cũng như khám phá về quá khứ, nó là đòi hỏi tất yếu. Vì vậy, trong điều kiện phát triển của cách nhìn, cách nghĩ của nhân loại, ta nhìn con người, nhìn cuộc sống với nhiều chiều. Cái nhìn từ hôm qua đến ngày nay như một chiều để nhìn cuộc sống hiện tại. Hay nói cách khác, sử học đồng hành với cuộc đời của mỗi con người, mỗi cộng đồng. Khi chúng ta quan niệm như thế, chúng ta sẽ thấy rằng cái đã diễn ra và tiếp tục diễn biến đến ngày nay không chỉ là sử học.

    Vì vậy, khi chúng ta quan niệm sử học là dung lượng sống của con người thì nó sẽ dần dần được tích hợp, sẽ dày thêm theo năm tháng của mỗi con người. Lớp trẻ VN hay lớp trẻ nhân loại nói chung cùng với thời gian dung lượng sống sẽ tích đọng, chứa vào trong cuộc sống của con người một cách tự nhiên.

    Thầy có thể cho biết ý kiến của thầy về việc ứng dụng các phương tiện hiện đại (truyền hình, Internet và ĐTDĐ) để nghiên cứu cũng như phổ biến kiến thức lịch sử?

    Nếu chúng ta quan niệm các phương tiện đó là một phương tiện thông tin thì có thể thấy cha ông ta từ trước đã làm thế, và tính tương tác càng ngày càng hiệu quả hơn. Từ cái loa tay đến cái loa miệng, từ cái loa miệng đến đài, truyền hình... thời đại chúng ta đang cực kỳ may mắn với các phương tiện thông tin nhanh nhạy, chính xác, đa chiều. Những cách thức truyền đạt thông tin, trong đó có sử sẽ hữu dụng hơn, chỉ có điều chúng ta biết khai thác sử dụng ra sao. Nếu khai thác sử dụng theo thói quen, theo lối tuyên truyền cổ truyền thì không vào tai.

    Bởi vậy, phương tiện là một chuyện. Linh hoạt, sáng tạo và tìm cách đặt mình vào như người nghe, như người sử dụng các phương tiện đó để họ thấy được các thông tin như cuộc sống chứ không phải họ bật máy điện thoại lên lại thấy một lời răn dạy nữa. Cuộc sống không ai dạy được ai, bởi bản chất con người trước hết là con người xã hội, con người sinh học. Chưa ai mở trường dạy con gà trống phải hát như nào nhưng đến tuổi nó hát rất hay. Bản thân con người cũng thế, đừng lo dạy người ta như thế nào mà cần đi vào những thuộc tính của con người, cần tìm xem ngày hôm qua ta ra sao, ngày mai ta như thế nào và đặt trong những mối liên quan nhiều chiều với con người.

    Những cái chúng ta đang có trong tay như Internet, ĐTDĐ... là phương tiện rất tuyệt vời của điều kiện xã hội công nghệ hiện đại, giúp chúng ta tìm được tiếng nói cộng đồng. Vấn đề đặt ra là chúng ta dùng trí tuệ, tình cảm để khai thác, sử dụng các phương tiện đó như thế nào cho hiệu quả?

    Cũng cần nói thêm, hai năm gần đây đã có nhiều chương trình game đã cố gắng cải tiến nhưng còn cứng quá, cứng quá thì dễ "chuội". Phải tươi, phải xanh như chính nhu cầu cuộc đời. Đừng nói tôi đang dạy sử đây, tôi đang nói cho mọi người sử đây, càng hồn nhiên, càng tự nhiên thì càng dễ đi vào lòng người.

    Phương tiện thông tin, nhất là khi nó tiện lợi hơn, giản dị hơn như ĐTDĐ hiện nay, nếu chúng ta tích vào đó nhiều chiều thông tin thì nó tác dụng đa chiều hơn nhiều và cần phải hướng tới truyền tải làm sao thật mềm như chính cuộc đời.

    Đánh giá của thầy về các kiến thức lịch sử được đề cập trong nội dung đề thi “Theo dòng sử Việt" trên Socbay iMedia?

    Khi các bạn trẻ của Naiscorp bắt tay thực hiện chương trình, nhiều thầy cô khoa Sử chúng tôi đã rất quan tâm và cùng chia sẻ ý kiến. Những chuyên gia thuộc hàng đầu Việt Nam cũng quan tâm theo dõi. Phía các chuyên gia thì yêu cầu chính xác về nội dung. Đến khi truyền tải, sử cõng trên vai cả nhu cầu cuộc sống nữa, hoá thân vào nhu cầu cuộc sống, ví dụ sự kiện lịch sử không đơn giản là câu chữ mà hoá thân vào một điệu xoè Thái, một câu thơ hoặc một bản nhạc... Sự kiện được thăng hoa lên rất nhiều nhờ những âm thanh, màu sắc, giai điệu.

    Nội dung sử học qua sáng tạo của các bạn trẻ Naiscorp tôi cho rằng thích hợp, vừa tầm và cần thiết. Nội dung càng chuyên sâu thì sự phối hợp với nhiều ngành khác càng đa dạng. Các bạn trẻ tổ chức chương trình “Theo dòng sử Việt” đã tìm ra và làm được điều đó. Kiến thức sử trong “Theo dòng sử Việt” không bị viên thành câu chữ khô cứng mà thành âm hưởng, lời hát, màu sắc, hình ảnh... đặc biệt tự nhiên như chính hơi thở cuộc sống.

    Hình thức tổ chức rất sáng tạo. Tôi cho rằng đó là thành công quan trọng bước đầu của chương trình và là động lực giúp các bạn trẻ làm cách truyền tải này bằng công nghệ này giữ vững được vị trí doanh nghiệp và tìm được hướng đi vào lòng người.

    Nhu cầu cuộc sống rất đa dạng và sáng tạo là không ngừng. Các bạn đang có một kho dự trữ tư liệu rất lớn, đó chính là cuộc sống. Hãy bám sát vào chính nhu cầu thực tế cuộc sống để sáng tạo. Đừng nhìn một chiều và đừng bao giờ lo nguồn trữ lượng lịch sử - văn hoá của Việt Nam bị cạn kiệt. Vấn đề là vận dụng sáng tạo như nào. Và cái này phụ thuộc vào các bạn trẻ, người già không chỉ ra được.

    Thế hệ các thầy đã dồn nhiều công sức để nghiên cứu lịch sử nước Việt. Xin thầy cho biết mong muốn của thầy đối với việc phổ biến các kiến thức lịch sử cho thế hệ trẻ?

    Tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện phổ biến kiến thức. Nếu ai cứ chăm chăm đi phổ biến kiến thức thì người ta không nghe. Xưa nay chưa có ai độc quyền chỉ tay cả. Đừng lo truyền đạt kiến thức. Trong quá trình làm nghề sư phạm, bản thân mình cũng phải cùng tìm tòi, tìm cách thế hiện thì mới đồng cảm được với người bên cạnh. Không phải dân tuý mà phải đặt mình là con người sống trong cộng đồng để chia sẻ.

    Ngày hôm nay không chỉ phải hội tụ từ mỗi thời điểm ngày hôm nay mà được kết tinh từ rất nhiều chiều, từ không khí môi trường, từ quá khứ đến ngày mai. Chính vì vậy, cái hăng hái của những người đã chọn và theo nghiệp sư phạm như chúng tôi, tôi nghĩ là hãy đặt con người như chính con người để cùng đến với họ, cùng chia sẻ thì sẽ được đồng cảm hơn, có bạn hơn, cùng tiếp sống cuộc sống của mình không chỉ qua thế hệ đi trước nữa mà qua cả thế hệ ngày mai của mình.

    Không nên chăm chú vào chuyện đi dạy người mà nên đi cùng với họ.