• Thứ Sáu, 04/06/2010 23:11 (GMT+7)

    M&A: nâng cao năng lực cạnh tranh

    Quỳnh Anh
    Hội thảo “Nắm bắt cơ hội phục hồi kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua M&A" do VCCI tổ chức tại TP.HCM ngày 4/6/2010 có ý nghĩa cho các DN trong xu thế hội nhập hiện nay.

    Sáp nhập để tăng sức cạnh tranh

    Ông Nguyễn Minh Tuấn.
    Ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Phát triển DN, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) là lĩnh vực còn tương đối mới với các DN Việt Nam. M&A có mặt tại Việt Nam năm 2000. Năm 2007 M&A sôi động, với các thương vụ nước ngoài vào Việt Nam. Hiện nay, hoạt động M&A vẫn sôi động nhưng là với các thương vụ trong nước. M&A Việt Nam đi sau so với thế giới, hệ thống các quy định pháp lý còn đang trong quá trình hoàn thiện.

    Ông Tuấn cho rằng, cuộc suy thoái kinh tế vừa qua đã buộc chúng ta phải có cách tiếp cận phù hợp giữa tăng trưởng và phát triển bền vững. Sáp nhập và hợp nhất DN hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực (công nghệ, tài chính, nguyên liệu, nhân lực...) cũng như tạo những giá trị cộng hưởng từ khả năng bổ sung từ thế mạnh của các bên tham gia… chính là mục tiêu để phát triển bền vững.

    Ông Tuấn cho biết thêm, M&A ở Việt Nam cần được xem xét trong một khung cảnh đặc thù của cộng đồng DN Việt Nam và tiến trình cổ phần hoá, sắp xếp DN Nhà nước. Nếu như năm 1995, tổng số DN Nhà nước Việt Nam là gần 7.000 DN thì đến nay chỉ còn gần 1.500 DN 100% vốn Nhà nước, tập trung vào các lĩnh vực như: công ích, quốc phòng – an ninh và nông lâm trường.

    Tính đến cuối năm 2009 cả nước có khoảng 460.000 DN hoạt động theo Luật Doanh nghiệp và dự kiến cuối năm 2010 có khoảng 540.000 DN đăng ký hoạt động (tăng 8% so với con số 500.000 DN theo kế hoạch đặt ra). Tuy nhiên, đa phần các DN Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa nên năng lực cạnh tranh trong một số lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn, nhiều nhân lực và công nghệ cao còn hạn chế. Với đặc thù nói trên thì M&A trong thời gian tới sẽ là một công cụ quan trọng để giúp các DN nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển ổn định.

    Dịch vụ CNTT ở Việt Nam cũng là đích nhắm của người Nhật

    Đại diện Công ty Daiwa (đầu tiên bên phải) vui vẻ tư vấn cho các DN Việt Nam.
    Ông Eiji Takase, Trưởng đại diện Tập đoàn tài chính Daiwa (Thomson Finacial đánh giá Daiwa là ngân hàng đầu tư đứng thứ 3 trong lĩnh vực tư vấn M&A tại Nhật Bản, có kinh nghiệm tư vấn hơn 1.500 giao dịch M&A kể từ năm 2004 trở đi) cho biết, năm 2007, nhờ sự thăng hoa của nền kinh tế và sự bùng phát các hoạt động đầu tư ở những nước đang phát triển các thương vụ M&A xuyên quốc gia nên Nhật Bản đã nhắm đến các công ty Việt Nam. Các thương vụ M&A giữa công ty Nhật Bản và Việt Nam đã gia tăng mạnh mẽ cả về quy mô lẫn giá trị.

    Các ngành kinh tế trọng điểm mà Nhật Bản nhắm đến là công nghệ, năng lượng, vật liệu, hàng tiêu dùng và ngành Tài chính (hầu hết các giao dịch quan trọng đều thuộc ngành tài chính); các chuyên gia cũng mong chờ vào tiềm năng phát triển của các hoạt động M&A trong ngành hàng tiêu dùng, bán lẻ…

    Ông Takase chia sẻ thêm, các giao dịch M&A có sự tham gia của các công ty Nhật Bản đã giảm sau khi tăng đến mức kỷ lục năm 2006. Tuy nhiên, tình hình tài chính đang được cải thiện sẽ tạo môi trường thuận lợi hơn để thị trường M&A dần hồi phục vào năm 2010.

    Theo ông Takase, ngày càng có nhiều công ty Nhật Bản tìm kiếm đối tác tại thị trường Việt Nam và nhắm đến các ngành kinh tế sau: công nghệ (ô tô/máy móc/ điện gia dụng). Tài nguyên (rừng, giấy và bột giấy, thép); hoá chất, dịch vụ CNTT, đồ gia dụng ( mỹ phẩm, thực phẩm và đồ uống/ đồ đạc), dịch vụ (bán lẻ, nhà hàng) xây dựng, giao thông vận tải và tài chính.

    “Các công ty Nhật Bản có nhu cầu mở rộng DN ở Đông Nam Á và mong muốn thành lập mối quan hệ hợp tác kinh doanh chiến lược lâu dài với các công ty Việt Nam. Các công ty Nhật Bản thường mua lại đa số cổ phiếu của công ty hiện hành hoặc thành lập liên doanh; nhiều công ty đang tìm kiếm các thương vụ có quy mô nhỏ cho đến trung bình...", ông Takase nhấn mạnh.

    Các hình thức giao dịch M&A

    Đại diện VCCI, Công ty Luật Indochine Counsel và Công ty Daiwa thảo luận cùng các DN.
    Ông Hiroshi Abe, Giám đốc tư vấn chiến lược của Daiwa chia sẻ, để hoạt động M&A diễn ra thành công, các công ty cần phải xây dựng chiến lược, với mục tiêu cụ thể là muốn đạt được gì ở thương vụ M&A. Mục tiêu đặt ra cần phải phù hợp với quy mô và khả năng công ty của mình.

    Ông Abe cho biết các hình thức giao dịch M&A ở Nhật Bản gồm: Hoán đổi cổ phần; Chuyển nhượng cổ phầnBán một phần công ty; Sáp nhập; Mua lại bởi Ban lãnh đạo.

    Ông Abe đưa ra 2 phương pháp cơ bản để tiếp cận với M&A, mà ở các công ty Nhật Bản thường áp dụng là: bán có kiểm soát và đấu thầu.

    Bán có kiểm soát là cần xác định một mục tiêu cụ thể và thực hiện đàm pháp riêng với mục tiêu được chọn đó. Các mục tiêu khác được xác định chỉ khi quá trình đàm phán với mục tiêu đầu tiên thất bại. Sử dụng phương pháp này ưu điểm là mức độ công bố thông tin hạn chế. Quá trình bán có kiểm soát có thể mở ra một kênh đàm phán riêng đối với những đối tượng tham gia đó. Nhược điểm: khó đảm bảo đạt được các điều khoản và điều kiện tốt nhất; bên mua thường có ưu thế lớn hơn trong đàm phán; quá trình đàm phán tương đối dài hơn, rủi ro cao hơn về huỷ bỏ giao dịch giữa chừng.

    Đấu thầu nhằm đạt được mục tiều cạnh tranh về giá, điều kiện, điều khoản liên kết hoạt động kinh doanh… ứng cử viên đề xuất các điều khoản có lợi nhất sẽ được lựa chọn. Nhìn chung phương thức đấu thầu được đề nghị nhằm đạt được sự công bằng cũng như tạo ra các điều kiện có lợi nhất cho giao dịch.

    Chúng tôi sẽ tiếp tục đăng tải thông tin về các bài học thành công, thất bại trong các thương vụ M&A, các vấn đề pháp lý, những điều cần lưu ý khi thực hiện các thương vụ. Bạn đọc quan tâm có thể tìm đọc TGVT B, số ra ngày 1/7/2010.