• Thứ Năm, 29/12/2011 05:24 (GMT+7)

    Có thu được phí sao chép nội dung số?

    Vũ Nga
    Hiệp hội Quyền sao chép Việt Nam VIETRRO đang xây dựng biểu phí sao chép và dự kiến sẽ hoàn thành vào đầu năm 2012.

    Người dùng Internet vẫn quen sử dụng, sao chép các nội dung trên mạng miễn phí, tự do, không cần xin phép... Nếu có ai đó muốn thực hiện nghĩa vụ phải trả phí cũng không biết liên lạc với ai. Vì lẽ đó, Hiệp hội Quyền sao chép Việt Nam (VIETRRO) ra đời với mục đích đáp ứng nhu cầu của người sử dụng dịch vụ khi muốn tiếp cận các tác phẩm số một cách hợp pháp, dễ dàng, với chi phí hợp lý.

    Ông Cao Kim Ánh (trái), Phó Giám đốc điều hành VIETRRO giới thiệu giải pháp quản lý quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số và kinh nghiệm của Hiệp hội quyền sao chép các nước

    Những ai sẽ phải trả tiền? 

    Ngành xuất bản truyền thống đang dần dịch chuyển sang xuất bản số khi mà doanh thu các bản sách điện tử e-book ngày càng cao. Theo thống kê của Huawei, doanh số bán e-book ở Bắc Mỹ tăng trưởng 70%/năm, ở Trung Quốc, tỉ lệ tăng trưởng này là 50%/năm. Đối với một số trang mạng trong đó có Amazone, doanh thu năm 2010 từ e-book đã vượt qua doanh thu sách in.

    Sự thắng thế của sách điện tử phải kể đến sự góp mặt của các thiết bị cá nhân kỹ thuật số như: điện thoại di động, máy tính bảng, netbook, máy đọc sách điện tử (ebook reader) và sự tiến bộ của công nghệ nội dung số. Các tác phẩm được xuất bản dưới dạng sách in truyền thống nay dễ dàng xuất bản trên các thiết bị điện tử. Người dùng Internet còn dễ dàng tổ chức, sắp xếp lại nội dung và tìm kiếm thông tin trên mạng. 

    Thời đại số hóa hình thành thêm một lực lượng trung gian để tạo ra sản phẩm là các nhà cung cấp dịch vụ nội dung. Nếu như ở hình thức xuất bản truyền thống chỉ có 3 bên là tác giả - nhà xuất bản - người đọc thì trong xã hội kỹ thuật số hình thành 4 bên tác giả - nhà xuất bản - doanh nghiệp nội dung số - người dùng. Ngoại trừ tác giả là người tạo ra tác phẩm, nhà xuất bản là nơi nắm giữ bản quyền của tác phẩm thì các doanh nghiệp nội dung số, người dùng sẽ phải trả phí bản quyền.

    Vai trò của VIETRRO sẽ là đại diện theo ủy quyền cho các cá nhân, tổ chức trong việc quản lý quyền sao chép nhằm thúc đẩy các hoạt động khai thác, sử dụng tác phẩm, phổ biến các giá trị văn hóa, khoa học và nghệ thuật tới công chúng. Như vậy, những cá nhân, tổ chức có hợp đồng ủy quyền với VIETRRO sẽ được thanh toán khoản tiền bản quyền khi VIETRRO nhận được các thanh toán.

    Ông Nguyễn Kiểm, Phó Chủ tịch VIETRRO nhấn mạnh, các tổ chức, cá nhân nên lưu ý điều này bởi sẽ có những đơn vị trả tiền bản quyền nhưng vì không có hợp đồng với VIETRRO nên sẽ không được thanh toán. Trên thực tế, rất nhiều doanh nghiệp nội dung số muốn chủ động trong thanh toán phí bản quyền. Năm 2009, Google đã chủ động liên lạc với các quốc gia trong đó có Việt Nam về việc bồi thường cho các tác phẩm đã được Google số hóa. Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam (VLCC) đã rất vất vả trong việc nhận được sự ủy thác của toàn bộ các tác giả đang sở hữu các tác phẩm mà Google đã sử dụng (mới đủ tư cách để đòi tiền bồi thường).  

    "Đối với người dùng, không dễ dàng để họ chấp nhận và hình thành thói quen mới này. Tuy nhiên, VIETRRO sẽ thực hiện dần từng bước. Đối với cộng đồng chúng tôi sẽ nâng cao nhận thức, tiếp cận các trường học để xây dựng thói quen từ thế hệ trẻ", đại diện VIETRRO cho biết. "Ở nước ngoài, các tổ chức tương tự VIETRRO hình thành từ cách đây 20, 30 năm. Đặc biệt ở Nauy, số tiền mà họ thu được từ hoạt động sao chép lên đến 34 triệu USD/năm. Số tiền này sau đó sẽ được hồi lại cho tác giả để tái tạo sức sáng tạo. Đây chính là ý nghĩa nhân văn của nền kinh tế tri thức, khi mà sức lao động (ở đây là chất xám, là trí tuệ) của con người được tôn trọng", ông Kiểm nói. 

    Hoạt động quản lý sao chép ở Việt Nam ra sao?

    Điều 4, Luật Sở hữu trí tuệ của Việt Nam đã quy định rất rõ "Sao chép là việc tạo ra một hoặc nhiều bản sao của các tác phẩm hoặc bản ghi âm bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào, bao gồm cả việc lưu trữ thường xuyên hoặc tạm thời tác phẩm dưới hình thức điện tử". Điều 28 ghi rõ, hành vi xâm phạm quyền tác giả khi "Nhân bản, sản xuất bản sao, phân phối, trưng bày hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua mạng truyền thông và các phương tiện kỹ thuật số mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả. Cố ý hủy bỏ hoặc làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình".

    Như vậy, trong trường hợp quyền lợi của các hội viên VIETRRO bị vi phạm, pháp luật hoàn toàn có đầy đủ cơ sở pháp lý để xử phạt.

    Biểu phí mà VIETRRO đang xây dựng dự kiến sẽ được thông qua trong vòng 1 tháng nữa. Theo đại diện VIETRRO, mức phí sẽ không cao để phù hợp với mặt bằng thu nhập chung của xã hội. Tiểu ban đàm phán cũng sẽ sớm được thành lập để thực hiện các hợp đồng cụ thể với những đơn vị có nhu cầu sao chép lớn, trước mắt là các đối tượng thuộc ngành giáo dục như sinh viên, giáo viên... Tiến tới sẽ mở rộng các đối tượng là các nhà đài, báo chí, thậm chí cả các bloger.  

     

    Từ khóa: Vũ Nga