CAD/CAM, chìa khóa vàng cho nghành dệt may TP HCM

Dệt may là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của TP.HCM, chiếm vị trí thứ nhì trong 23 ngành công nghiệp chế biến ở Thành Phố và có năng lực sản xuất tương đương khoảng 40-50% năng lực của cả nước.
Tuy vậy, năng lực ấy đang bị thách thức trên từng thị trường xuất khẩu bởi các đối thủ cạnh tranh có năng suất cao hơn, giá thành sản phẩm thấp hơn và cả năng lực tiếp thị kinh doanh, tổ chức hậu cần tốt hơn.

Chỉ có ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) mới tạo cho ngành dệt may TP.HCM và cả nước một năng lực cạnh tranh mới. Tuy vậy, những doanh nghiệp dệt may nào có thể nắm lấy chiếc "chìa khoá vàng" ấy để mở cửa hội nhập và cạnh tranh với thế giới?

CAD/CAM thế hệ mới...
Bên cạnh 76 doanh nghiệp (DN) dệt may có vốn đầu tư nước ngoài, năm 2000 tại TP.HCM có 312 DN nội địa (85 DN dệt, 277 DN may). Trong đó, có 13% DN đã mạnh dạn đầu tư vốn để sử dụng thiết bị công nghệ hiện đại ở thế hệ mới nhất. Chẳng hạn, đã xuất hiện nhiều máy dệt thuộc thế hệ III (dệt không thoi, điều khiển mọi cơ cấu vận hành bằng bộ vi xử lý, các cơ cấu chính đều dùng động cơ servo, mức tự động hoá cao nhờ sử dụng máy tính kết nối vào để điều khiển, quản lý dệt) của các hãng Picanol (Bỉ), Somet (Ý), Nissan, Toyoda (Nhật)....

Đáng chú ý là việc đưa vào sử dụng các hệ thống CAD/CAM (viết tắt của Computer Aided Design/Manufacturing, tức Thiết Kế/Sản Xuất Nhờ Máy Tính) trong ngành may, hầu hết do hai "đại gia" Gerber Garment Technology (GGT - Mỹ) và Lectra Systèmes (Pháp) cung cấp. Chẳng hạn, theo công ty Schmidt Vietnam - đại diện của hãng GGT, trong tổng số 76 công ty dệt may ở Việt Nam đã mua 161 hệ thống CAD/CAM của GGT, có tới 27 công ty ở TP.HCM mua 63 hệ (từ các hệ thống CAD về thiết kế rập mẫu và giác sơ đồ tự động, thiết kế thời trang... cho tới hệ CAM trải và cắt vải tự động...).

Đặc biệt, công ty may Việt Tiến và công ty Dệt May Thành Công là hai DN đầu tiên đã mạnh dạn trang bị chuyền treo tự động Smart MRT của tập đoàn Hashima (Nhật): Việt Tiến có hai chuyền treo tại hai xí nghiệp (XN) May 2 và May 8, Thành Công sử dụng chuyền treo tại XN May 1.

Với chuyền treo, máy tính được dùng để quản lý, cân đối chuyền: điều khiển tự động rải chính xác các bán thành phẩm (dù trên chuyền có những mã hàng khác nhau) ở các trạm tùy theo khả năng của mỗi trạm; theo dõi quá trình sản xuất của công nhân trong chuyền (về tiền lương, năng suất, thời gian làm việc, lượng hàng tồn, sản phẩm không đạt yêu cầu...) để tự động điều chỉnh kịp thời như rải hàng đều, hoặc xếp công nhân vào các khâu hợp lý. Ngoài ra, máy tính của chuyền treo còn được kết nối với máy tính ở văn phòng để phục vụ việc theo dõi tình hình sản xuất...

... Và hệ thông tin quản lý theo hướng tích hợp
Tuỳ theo số trạm nhiều hay ít, mỗi chuyền treo tự động như thế trị giá trung bình khoảng 200.000 USD - ông Nguyễn Thanh Bình, phó tổng giám đốc phụ trách thiết bị của công ty Dệt May Thành Công, cho biết.  Trong khi đó, một hệ thống CAM trải, cắt vải tự động có giá khoảng 260.000-350.000 USD. Theo ông, để vươn tới doanh số 1.000 tỷ đồng/năm, công ty Thành Công sẽ còn tập trung đầu tư rất lớn, như đã từng đầu tư một nhà máy sợi với mức vốn 20 triệu USD để sản xuất sợi chất lượng cao từ năm 1996, hay đầu tư hàng loạt máy dệt mới trong những năm 2000-2001 nhằm loại dần các máy dệt thoi, dệt kiếng thế hệ cũ...



Điều khiển chuyền treo tự động tại công ty May Việt Tiến

Tuy vậy, được biết công ty Thành Công vừa được Nhà Nước phong tặng danh hiệu Đơn Vị Anh Hùng Lao Động trong năm 2001 thì ngay năm ấy, trong cơn khó khăn chung của ngành dệt may cả nước, công ty đã bị giảm gần 40% thị trường xuất khẩu. Trong đó, đặc biệt là thị trường Nhật, từng chiếm 80% doanh số xuất khẩu của Thành Công, đã chuyển đơn hàng sang Trung Quốc.

Do đó, để nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm thoả mãn khách hàng trong bối cảnh thị trường yêu cầu ngày càng cao và thay đổi với tốc độ nhanh, Thành Công đã không chỉ đầu tư một số máy móc dây chuyền sản xuất hiện đại mà còn quyết tâm tổ chức lại sản xuất và bộ máy quản lý. Theo nguyên tắc quy mô nhỏ, phạm vi chuyên môn hẹp, chuyên nghiệp, vừa với tầm quản lý của đội ngũ cán bộ, công ty đã tách XN dệt thành 5 XN, XN sợi thành 2, XN may thành 5, và XN nhuộm thành 2. Đặc biệt, Thành Công đã rất quan tâm triển khai chương trình đổi mới ứng dụng CNTT trong công tác quản lý.

Mỗi năm, công ty đầu tư bình quân khoảng 1,5-2 tỷ đồng cho CNTT. Từ cuối năm 2000, Thành Công đã có mạng cục bộ với khoảng 400 máy trạm để triển khai chương trình quản lý theo đơn đặt hàng thống nhất trong các ngành sản xuất (sợi, dệt, nhuộm, may) của mình; kể cả dùng hệ thống thông tin bằng email trong nội bộ để loại dần các giấy tờ trung gian... Điểm đặc biệt tại Thành Công là tất cả các chương trình, phần mềm phục vụ nhiều hoạt động sản xuất - kinh doanh, quản lý đều do các kỹ sư phần mềm thuộc Ban Thiết Bị của công ty tự thiết kế theo yêu cầu và tiêu chuẩn nội bộ. Theo kỹ sư Hồng Khắc Ái Nhân, giám đốc Ban Thiết Bị, nhóm phần mềm hiện đang ước mơ sẽ có điều kiện thử nghiệm phần mềm mới của họ trong việc quản lý các dữ liệu theo thời gian thực từ các máy móc, thiết bị đang hoạt động...

Dự kiến đến tháng 7/2002 khi khánh thành toà cao ốc văn phòng mới, Thành Công sẽ đưa vào sử dụng đường truyền cáp quang làm trục xương sống (backbone) cho mạng cục bộ của công ty. Để khai thác qua mạng khối lượng thông tin cực kỳ lớn về công nghệ, kỹ thuật thiết bị, nguyên liệu, thị trường, khách hàng... của công ty, phải "nhanh chóng áp dụng phần mềm cho công tác quản lý, thống kê - tổng hợp, phân tích, và bảo đảm khả năng tích hợp các phần mềm" trong năm 2002,  tổng giám đốc Đinh Công Hùng yêu cầu như vậy.

Trong tầm với của doanh nghiệp vừa và nhỏ



Ông Diệp Thành Kiệt, tổng thư ký Hiệp Hội Dệt May thêu Đan TP.HCM:"Các DN dệt may vừa là nhỏ ở Thành phố đang có nhu cầu ngày càng cao về các giải pháp CAD, song các giải pháp CAM như chuyền theo tự động... hãy còn xa tầm với của họ"

Tại TP.HCM, các DN dệt may cỡ "đại gia" như May Việt Tiến, Dệt Phong Phú, Dệt May Thành Công, công ty 28 (Agtex)... có quy mô trên 1.000 người chỉ chiếm 7,7% và là các đơn vị quốc  doanh (trung ương và địa phương). Còn lại là các DN vừa và nhỏ mà phần lớn thuộc các loại hình công ty TNHH, công ty cổ phần, liên doanh... Chính vì vậy, một số hãng cung cấp thiết bị và giải pháp CAD/CAM như GGT, hay Investronica (Tây Ban Nha) thời gian gần đây đã bắt đầu chuyển hướng chiến lược kinh doanh nhắm vào đối tượng chiếm số đông này trong ngành dệt may. Đặc biệt, Investronica còn tung ra "chiêu" bán giải pháp CAD/CAM trả chậm cho các DN muốn đầu tư thiết bị và công nghệ theo kiểu "con nhà nghèo"...

Công ty cổ phần May Sài Gòn 2 đã mua một hệ thống thiết kế - giác sơ đồ và một máy trải tự động của Investronica theo phương thức trả chậm. Tuy vậy, điều đáng chú ý là trong quá trình phát triển của công ty (tăng gấp đôi số XN trực thuộc), Sài Gòn 2 cũng đã tự nhận ra nhu cầu bức xúc về một hệ thống thông tin quản lý hợp túi tiền nhưng hiệu quả, thích hợp với trình độ khai thác được nâng dần lên của đội ngũ cán bộ, công nhân tại chỗ. Vì vậy, Sài Gòn 2 đã cùng với các công ty May Việt Tiến, May và In Hữu Nghị, công ty TNHH May Vinh Thanh, May 247, Thạch Bình, Phòng Kinh Doanh May Mặc thuộc công ty Dệt Việt Thắng... đang ứng dụng một số hay toàn bộ các module của phần mềm "Hoạch định nguồn lực sản xuất trong ngành may" (Garment - MRPII) của Đại Học Bách Khoa TP.HCM.

Trong khi đó, ông Diệp Thành Kiệt, tổng giám đốc công ty cổ phần May Thêu Giày Dép (WEC Saigon) cho biết công ty mình cũng đang có nhu cầu về một hệ thông tin quản lý, nhưng không dừng lại ở MRPII (Manufacturing Resource Planning: hoạch định nguồn lực sản xuất) mà hướng tới giai đoạn ERP (Enterprise Resource Planning: hoạch định nguồn lực doanh nghiệp).

"WEC Saigon hiện chỉ có mạng cục bộ trong Phòng Tài Vụ. Tuy vậy, sắp tới khi triển khai mô hình quản lý mới với việc nâng cấp 3 XN thành 3 công ty trực thuộc và lập thêm một công ty con mới,  dĩ nhiên phương thức quản lý sẽ không thể dừng lại ở trình độ "thủ công" như trước giờ mà phải đổi mới theo hướng hiệu quả hơn, tức thời hơn. Chúng tôi muốn đó là trình độ quản lý tích hợp ở hệ thông tin quản lý ERP. Việc thiếu sót, chậm trễ trong thông tin hai chiều giữa ban lãnh đạo với các công ty con, thậm chí bất cứ một sự nhầm lẫn nào trong xử lý đơn hàng, nguyên liệu, vật tư... đều sẽ phải trả giá đắt nên chỉ có ERP mới giúp ngăn ngừa, hạn chế tối đa những thiếu sót, yếu kém trong quản lý như vậy" - ông Kiệt nói.

Điều thú vị là, theo ông Kiệt, đội ngũ cán bộ lãnh đạo công ty và cán bộ quản lý ở các XN của WEC chỉ mới nhận rõ nhu cầu nối mạng và quản lý ở trình độ ERP trong khoảng 3 tháng gần đây, trong khi chương trình nối mạng đã từng được nêu lên trong nội bộ cách nay những... 2 năm. "Hai năm trước, nhiều người trong chúng tôi chưa nhận rõ nhu cầu ấy" - ông Kiệt thừa nhận - "Đặc biệt, ngay nhu cầu sử dụng các hệ CAD để thiết kế sản phẩm cũng chỉ trở nên chín muồi gần đây tại WEC, khi các đơn hàng ngày càng đòi hỏi nhiều nguyên liệu, nhiều chi tiết hơn; nhất là đơn hàng cho thị trường Trung Đông bao giờ cũng đòi hỏi một sản phẩm phải có bình quân trên 100 cỡ (size) khác nhau cho từ người lớn con đến em bé 2 tuổi. Để thoả mãn các đơn hàng ấy, không thể làm thủ công nữa mà phải sử dụng các hệ thống tự động thiết kế mẫu, nhảy cỡ và giác sơ đồ...".


Máy cắt tự động tại XN May 1,công ty Dệt May Thành Công

Quá trình chuyển biến nhận thức về tính cấp bách và hiệu quả của việc ứng dụng các giải pháp CAD/CAM và hệ thông tin quản lý ấy tại WEC Saigon hiện cũng đang diễn ra trong phần lớn các DN hội viên của Hiệp Hội Dệt May Thêu Đan TP.HCM mà ông Kiệt giữ vai trò tổng thư ký. "Trước đây, rất nhiều ý kiến trong Hiệp Hội đã tỏ ra không hào hứng gì trước đề nghị tài trợ của Đan Mạch về một dàn thiết bị CAD. Các ý kiến hầu hết xoay quanh việc đầu tư vào các hệ thống CAD sẽ rất đắt tiền song lại không sử dụng được quá 10 năm vì phần cứng và giải pháp phần mềm sẽ mau lạc hậu, không hiệu quả bằng dùng tiền ấy để... nuôi đội ngũ kỹ thuật viên có tay nghề và kinh nghiệm của mình (!)" - ông Kiệt kể - "Tuy vậy, ngay những vị trong BCH Hiệp Hội trước kia phản đối CAD kịch liệt thì nay đã rốt ráo đi chọn mua giải pháp CAD cho công ty mình (!). Đơn giản vì thực tiễn sản xuất và nhu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh trong việc xuất khẩu các sản phẩm dệt may, kể cả giày dép, đã giúp nhiều lãnh đạo các công ty nhận thức ra nhu cầu sử dụng CAD, còn các giải pháp CAD ngày nay cũng đã giảm giá và "mềm dẻo" hơn khi cho phép khách hàng được tuỳ chọn để mua từng lúc những phần mềm thích hợp, thay vì phải mua một phần mềm duy nhất với giá vài chục ngàn USD kèm theo thiết bị như trước...".

Vì vậy, thậm chí hiện nay Hiệp Hội Dệt May Thêu Đan TP.HCM, với trên 120 công ty hội viên, trong đó có 70% là các DN vừa và nhỏ (chiếm khoảng 50% giá trị sản xuất của ngành dệt may Thành Phố), còn đưa ra dự án thành lập một Trung Tâm Hỗ Trợ Dịch Vụ CAD để phục vụ các nhu cầu thiết kế mẫu, nhảy rập, giác sơ đồ tự động và nhanh chóng trong ngày cho các DN nhỏ - ông Kiệt cho biết.

Và ông... kết luận: "Các DN dệt may vừa và nhỏ ở TP.HCM đang có nhu cầu ngày càng cao về các giải pháp CAD, còn các giải pháp CAM như chuyền treo tự động, trải và cắt vải tự động... hãy còn xa tầm với của họ do đòi hỏi chi phí đầu tư quá cao!".

Bao giờ, CAD/CAM Việt Nam cho ngành dệt may TP.HCM?
Theo Chương trình - mục tiêu phát triển ngành dệt may TP.HCM đến năm 2005 mà Sở Khoa Học, Công Nghệ và Môi Trường Thành Phố vừa tổ chức nghiệm thu vào hôm 17/5 mới đây, ngành sẽ phấn đấu đạt giá trị xuất khẩu từ 2 đến 2,5 tỷ USD (bằng một nửa mục tiêu của ngành dệt may cả nước) vào năm 2005.

Chưa xét đến nhiều bài toán... phi công nghệ như nguyên liệu sợi cho ngành dệt, sản xuất nguyên liệu và sự phát triển của ngành dệt chưa đáp ứng yêu cầu của may xuất khẩu..., vốn đòi hỏi những quyết sách mới và đúng đắn ở cấp vĩ mô, đồng thời cũng là những vấn đề ngoài phạm vi của tạp chí Thế Giới Vi Tính, chúng tôi chỉ ghi nhận: Trong 6 nhóm dự án do phó chủ tịch thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Thiện Nhân đề nghị, ít nhất đã có đến 2 nhóm dự án trực tiếp liên quan đến việc ứng dụng CNTT. Đó là các nhóm dự án nâng cấp, thay đổi thiết bị - công nghệ ngành dệt may TP.HCM; ứng dụng CNTT để nâng cao năng lực quản lý của các doanh nghiệp dệt may.

Rõ ràng là với ngành dệt may TP.HCM, với năng lực bằng 50% của ngành dệt may cả nước, các giải pháp CAD/CAM để tự động hoá sản xuất và các hệ thống thông tin quản lý - nói khái quát là CNTT - đang trở thành chiếc "chìa khoá vàng" để mở toang cánh cửa hội nhập và cạnh tranh với thế giới. Thiết kế các giải pháp MRPII hay ERP cho ngành dệt may không phải là một thách thức với năng lực giới CNTT và công nghệ dệt may tại Thành Phố. Tuy vậy, liệu các giải pháp CAD/CAM mang nhãn Việt Nam có nằm ngoài khả năng của chúng ta?

Hữu Thiện

In trang [In trang]    Đóng trang [Đóng trang]

© Tạp chí Thế Giới Vi Tính - PC World VN. CQ chủ quản: Sở Khoa Học và Công Nghệ TP.HCM
Giấy phép (1) số 196/GP-BVHTT do Bộ Văn hóa Thông tin cấp ngày 27-06-2003
Giấy phép (2) số 202/GP-BC do Bộ Thông tin và Truyền thông - Cục Báo chí cấp ngày 05-05-2008
Tòa soạn: Lầu 5, 79 Trương Định, Phường Bến Thành, Quận 1, TP. HCM - ĐT: (08) 38 257 745
Bản quyền của Thế Giới Vi Tính - PC World VN